Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdöğanning ma’lum qilişiça, mamlakat ğalla bitimini «kengaytirilgan miqyosda» qayta tiklamoqçi. Uning sözlari Bloomberg agentligi tomonidan keltirilgan.
Erdöğan ğarb davlatlarini ğalla bitimini Rossiya va Ukraina örtasidagi tinçlik bitimi asosiga aylantirişga yordam berişga çaqirdi, deb xabar bermoqda Bloomberg. Kelişuvni qayta tiklaş böyiça aloqalar davom etmoqda, biroq qaror ğarb davlatlarining «va’dalarini bajarişiga» boğliq, deydi Turkiya prezidenti. U qanday va’dalar bajarilmaganiga aniqlik kiritmadi. «Afsuski, ötgan davrlarda sodiqlik tamoyiliga rioya qilinmadi. Qora dengiz taşabbusi bilan yaratilgan ijobiy muhitni öt oçişni töxtatişga, keyin esa doimiy tinçlikka aylantiriş uçun diplomatik qadamlar qöyilmadi», dedi Erdöğan.
Erdöğanning qöşimça qilişiça, Putin bilan telefon suhbati Rossiyaning talablari va umidlari haqida bevosita ma’lumot bergan. Uning sözlariga köra, u va Putin Afrika davlatlarini ğalla bilan ta’minlaş «muhimligi» borasida bir fikrga kelgan, deb xabar bermoqda Bloomberg.
Kreml 2 avgust kuni Erdöğan bilan bölib ötgan telefon muloqoti haqida xabar berdi. Erdöğan Putinning avgust oyida Turkiyaga taşrif buyurişini kutmoqda. Turkiyaning Hurriyet gazetasi ma’lumot manbasini körsatmay turib, Putin avgust oyi oxirida kelişi mumkinligini eslatib ötdi. Rossiya tomoni taşrif niyatini tasdiqladi, biroq ehtimoliy sanalarga aniqlik kiritmadi. Putin uçun bu 2020 yil yanvaridan beri Turkiyaga va ayni paytda, NATO davlatiga birinçi taşrifi bölişi mumkin. Putin Erdöğan bilan 2022 va 2023 yillarda ham telefon orqali, ham şaxsan köp marta gaplaşgan, jumladan 2022 yil avgust oyida Soçida bölib ötgan uçraşuvda.
Ğalla böyiça kelişuv 2022 yil iyulidan beri amalda bölib, Ukrainaga öz donini Qora dengizdagi törtta portdan, jumladan, Odessadan eksport qiliş imkonini berdi. Ğalla eksporti Turkiya böğozlari orqali va Turkiya hududida yuklar nazorati ostida amalga oşirildi. 2023 yil iyul oyida Rossiya tomonlarga şartnomani uzaytirişni istamasligi haqida xabar berib, uning şartlari bajarilmaganini e’lon qildi. Şartnoma 2023 yil 18 iyulda yakunlandi.
Putin Rossiyaning ğalla bitimiga qaytişi uçun oltita asosiy şartni aytib ötdi. Ular orasida, masalan, Rossiya don va öğitlarini yetkazib beriş böyiça sanksiyalarni olib taşlaş, oziq-ovqat va öğitlar yetkazib beriş böyiça xizmat körsatadigan Rossiya banklari va moliya institutlarini SWIFT xalqaro moliyaviy ma’lumotlar almaşinuvi tizimiga ulaş va Rossiyaga qişloq xöjaligi maşinalari va öğitlar işlab çiqariş sanoati uçun ehtiyot qismlari yetkazib berişni qayta tiklaş. Putin ğarb davlatlarini va’dalarini bajarmaslikda aybladi va BMT ularga ta’sir ötkaza olmasligidan afsusda ekanini bildirdi.
