Latviya hukumati Rossiya tomon olib boradigan temiryöl liniyasi uçastkalarini töliq demontaj qiliş imkoniyatini körib çiqmoqda. Bu masala Latviya prezidenti Edgars Rinkeviçs va boş vazir Evika Silinya tomonidan allaqaçon muhokama qilingani haqida 27 noyabr, payşanba kuni Latviya jamoat mediakompaniyasi LSM xabar berdi.
2025 yil oxirigaça Latviya hukumati harbiylar bilan birgalikda mamlakat şarqidagi bir neçta temiryöl uçastkalarini demontaj qiliş imkoniyatini tahlil qiladi, şuningdek, Litva va Estoniya bilan maslahatlaşuvlar ötkazadi. Rinkeviçsning aytişiça, bu masalada aniqliklar kelasi yil boşlarida kutilmoqda, deya ta’kidlaydi LSM.
«Milliy mudofaa va xavfsizlikni mustahkamlaşning heç bir variantini inkor etişga haqqimiz yöq, ammo bunday qarorlar işlar muddati va kölami aniqlangandan, şuningdek, ularning turli ijtimoiy-iqtisodiy jihatlar uçun nima anglatişini baholab olgandan keyingina qabul qilinişi kerak», — deya davlat rahbarining sözlarini keltiradi mediakompaniya. Rinkeviçsning ta’kidlaşiça, bu mavzuda ijtimoiy tarmoqlardagi bahslar hozirça «juda köp his-tuyğu, lekin juda kam ratsionallik»ka ega.
Latviya rasmiy şaxslari mamlakatda aynan qaysi temiryöl uçastkalari olib taşlanişi mumkinligini aniq aytmagan. Biroq Latviyaning şarqida Rossiya tomon ikkita temiryöl koridori mavjud: Rezekne II – Zilupe liniyasi, u keyin çegarani kesib ötib Moskva tomon yöl oladi, şuningdek Rezekne II – Karsava liniyasi, u keyin Pskov tomonga çiqadi.
Latviya içki işlar vaziri Rixard Kozlovskis avvalroq bu liniyalar hozirça yuk taşiş uçun işlatilişi mumkinligini aytgan, ammo xavfsizlik nuqtai nazaridan zarurat tuğilsa, ularni «keçiktirmasdan olib taşlaşlari»ni ma’lum qilgan.
Şu bilan birga, Latviya temiryöl operatori Latvijas dzelzceļš öz faoliyatida Rossiya va Belarusda yaratilgan aloqa vositalari va dasturiy ta’minotdan foydalanadi, mamlakatdagi temiryöl izi kengligi esa Yevropa emas, balki Rossiya standarti — 1520 mmga mos. Qator ekspertlar oldinroq şunday xavotir bildirganki, aynan şu sababli tajovuz holatida Rossiya Latviya temiryöl infratuzilmasidan foydalanişi mumkin, şu bois mamlakat izlarni qayta qurişi lozim.
Rossiyaning Ukrainaga qarşi töliq miqyosli hujumi fonida Moskva hokimiyati Boltiqböyi mamlakatlariga nisbatan ritorikani yanada keskinlaştirdi, ularni u oldin ham «rusofobiya»da ayblab kelar edi. Eskalatsiyaning navbatdagi bosqiçi Latviya hokimiyatining yaşaşga ruxsatnomasini uzaytiriş talablarini bajarmagan rossiyaliklarni mamlakatdan çiqarib yuboriş töğrisidagi qarori böldi. Asosiy talab — latiş tili böyiça imtihon edi.
Rossiya Davlat dumasida Riga joriy etgan til imtihoni «filtratsiya jarayoni» sifatida, şuningdek mamlakatdagi rusiyzabon aholining «asosiy huquq va erkinliklarini qöpol ravişda buziş» va «insonparvarlikka zid talablar» deb ataldi. Şu bilan birga, 2024 yildan boşlab yaşaş uçun ruxsatnoma beriş qoidalari körib çiqilgani fonida Latviyadan şunday hujjatlar böyiça yaşab kelgan 41 mingdan ortiq rossiyalikdan faqat taxminan 2000 nafarini çiqarib yuborişga qaror qilingan.
Boltiqböyi mamlakatlari istiqbolda RFning ehtimoliy hujumi tahdidini real deb hisoblaydi. Şu munosabat bilan, ular yaqin yillarda şarqiy çegara böylab yagona mudofaa çiziğini barpo etişni rejalaştirmoqda, unga bunkerlar tizimi, beton tösiqlar va çegaraga yaqin hududlarni minalaş kiradi.
Bundan taşqari, Latviya 2025 yilda RF fuqarolari uçun mamlakatga kiriş qoidalarini umumiy ravişda qat’iylaştirdi. Bundan alohida ravişda strategik obektlar yaqinida uy-joyga ega bölgan rossiyaliklar uçun mamlakatga kiriş çeklandi. Şuningdek, iyul oyi örtalariga kelib, Latviya Daniya, Çexiya, Estoniya, Fransiya va Islandiya singari Rossiyaning biometrik bölmagan pasportlarini tan olmay qöydi.
