BBC: Interpol Moskvaga xorijdagi rossiyaliklar haqidagi ma’lumotlarni uzatgan

Rossiya hokimiyati o‘z tanqidchilarini chet elda ham ta’qib qilishga urinayotgani, buning uchun Rossiyaning Xalqaro jinoyat politsiyasi tashkiloti (Interpol)dagi a’zoligidan suiiste’mol qilayotgani haqida BBC 26 yanvar, dushanba kuni jurnalistik surishtiruvga tayanib xabar qildi.

BBC yozishicha, Moskva siyosiy raqiblar, biznesmenlar va jurnalistlarni go‘yoki sodir etilgan jinoyatlar uchun hibsga olish bo‘yicha so‘rovlarni Interpol qidiruvdagi shaxslar ro‘yxatlari orqali yuborgan. Bu xulosalar Interpoldan chiqqan ma’lumot beruvchi (informator) tomonidan BBC va Fransiyadagi Disclose surishtiruv loyihasiga taqdim etilgan bir necha ming faylga asoslangan.

Jurnalistlar ta’kidlashicha, so‘nggi 10 yilda Rossiyaning Interpolga yo‘llagan so‘rovlariga nisbatan rekord darajada ko‘p shikoyatlar kelib tushgan. Interpolning fayllarini nazorat qilish komissiyasi (CCF) — tashkilot ichidagi mustaqil nazorat organiga Rossiya tomonidan qidiruvga berilgan kamida 700 kishi murojaat qilgan, ularning kamida 400 nafari Interpol ro‘yxatlaridan chiqarilishga erishgan.

Shu bilan birga, Rossiyaga nisbatan e’tirozlar bu ro‘yxatda ikkinchi o‘rinda turgan Turkiyaga nisbatan shikoyatlardan uch baravar ko‘p bo‘lgan. Moskva so‘rovlariga doir shikoyatlar natijasida bekor qilingan qarorlar soni boshqa istalgan davlatnikidan ham ko‘proq ekani qayd etilgan.

“Tarixan Rossiya qizil ogohlantirishlardan (red notices) suiiste’mol qilishda asosiy aybdorlardan biri bo‘lib kelgan”, — dedi BBC'ga intervyuda britaniyalik advokat Ben Kit. U Rossiya hokimiyati tomonidan qidiruvga doir so‘rovlarga qarshi shikoyat qilgan shaxslar manfaatini himoya qilgan. Kit “Rossiyaning qizil ogohlantirishlari”ga tushib qolgan mijozlar “uzluksiz oqim” bo‘lib kelayotganini, ularning bir qismi siyosiy aloqador shaxslar, yoki ko‘pincha Ukraina tarafdorlari, yoxud korporativ “reyderlik” qurbonlari ekanini aytgan.

RFning Ukrainaga qarshi keng ko‘lamli urushi boshlanganidan keyin Interpol Rossiya hokimiyati o‘z kanallaridan fuqarolarni ta’qib qilish maqsadida ehtimoliy suiiste’mol qilishining oldini olish uchun qo‘shimcha tekshiruvlar joriy etgan. Biroq bu ham Rossiyaning tashkilotdan o‘z maqsadlarida foydalanishiga to‘sqinlik qilmagan. Shu bilan birga, BBC suhbatdoshi 2025 yilda qabul qilingan ayrim choralar “jimgina bekor qilingani”ni aytgan.

U jurnalistlarga Interpol axborot almashish tizimi orqali yuborilgan minglab xabarlarni ham taqdim etgan. Ular Rossiyaning chet eldagi odamlarni kuzatish (aniqlash) uchun qo‘shimcha bir usuldan foydalanganini ko‘rsatadi.

Xabarlardan birida Rossiya hokimiyati Birlashgan Arab Amirliklaridan bir shaxsning qayerda ekanini aniqlashga yordam so‘ragan — garchi Interpol avvalroq Rossiyaning shu shaxs bo‘yicha so‘rovini rad etgan bo‘lsa ham. BBC qayd etishicha, bu Interpol tavsiyalariga zid: ularga ko‘ra, tashkilot a’zolari uning kanallaridan bunday tarzda foydalanmasligi kerak.