Rossiyaning Ukrainaga qarşi tajovuzkor uruşi deyarli tört yildan beri davom etayotgan bir paytda Ukraina dunyodagi eng katta yadroviy xavf-xatarlar episentri bölib qolmoqda, dedi AEXA boş direktori Rafael Grossi AEXA boşqaruvçilar kengaşining Venadagi yiğilişida juma kuni, 30 yanvarda. U sönggi oylarda agentlikka Ukraina va Rossiya örtasida elektr uzatiş liniyalarini ta’mirlaşni ta’minlaş uçun alohida tört marta vaqtinçalik öt oçişni töxtatişni muvofiqlaştirişga töğri kelganini aytdi — bu liniyalar Zaporijjya AES (ZAES)ni elektr bilan ta’minlaydi.
Grossining sözlariga köra, ZAESdagi şunday ta’mirlaş işlaridan oxirgisi 19 yanvarda yakunlangan: 2 yanvardan beri öqqa tutişlar oqibatida şikastlangan stansiya qaytadan özining oxirgi zaxira liniyasiga ulangan. Zaxira liniyasi tiklangunça, ZAES işi olti töxtatilgan reaktorning sovitiş tizimlarini quvvat bilan ta’minlab turgan yagona qolgan magistral liniyaga boğliq bölib turgan.
Uning aytişiça, AEXA stansiya xodimlari qiş şaroiti bilan qanday kuraşayotganini ham diqqat bilan kuzatmoqda — jumladan, sovitiş havzasidagi va suğoriş basseynlaridagi suvning muzlab qolişining oldini oliş masalasini. U yana bir bor ta’kidladiki, jang harakatlarini töxtatiş — xavfsizlikni kafolatlaş va ehtimoliy yadroviy hodisaning oldini olişning yagona yöli.
AEXA boşqaruvçilar kengaşining uşbu yiğilişi 12 davlatning vakolatxonalaridan iborat guruh taşabbusi bilan çaqirilgan, deb xabar beradi dpa agentligi. Bu guruh tarkibiga Belgiya, Germaniya, Fransiya, Buyuk Britaniya, Italiya, Yaponiya, Kanada, Litva, Lyuksemburg, Niderlandiya, Portugaliya va Ruminiya kiradi. AQŞ bu taşabbusga qöşilmagan.
AEXAdagi Rossiya vakili Mixail Ulyanov guruh davlatlarining Ukrainadagi yadroviy xavf böyiça umumiy xavotiriga qöşilmasligini aytdi. “Bu yolğon bayonot”, — deya dpa uning sözlarini keltiradi. U jurnalistlarga Venada şunday degan: Ukraina atom elektr stansiyalari Rossiyaning podstansiyalarga qilgan hujumlarini “osongina bartaraf eta oladi”.
Bundan bir kun oldin, AQŞ prezidenti Donald Tramp Rossiya prezidenti Vladimir Putindan qattiq sovuqlar sabab bir hafta davomida Ukraina şaharlari va energiya obektlariga hujumlardan tiyilişni söraganini, u esa göyoki rozi bölganini aytgan edi. Ulyanovning fikriça, Tramp va Putin jiddiy “real siyosat” yuritmoqda, AEXAning maxsus yiğilişi esa, aksinça, “amaliy ahamiyatga ega emas”.
Ukraina Energetika vazirligi 20 yanvar kuni xabar berişiça, Çernobil AES (ÇAES) hududidagi barça obektlar — jumladan yangi sarkofag va işlatilgan yadroviy yonilğini saqlaş omborlari odatiy rejimda Ukraina birlaşgan energotizimiga ulangan. Vazirlik ma’lumotlariga köra, aholi va atrof-muhit uçun töğridan töğri tahdid yöq. Energetiklar va stansiya xodimlari vaziyatni kuçaytirilgan tarzda monitoring qilişni davom ettirmoqda.
Şu kuni ertalab AEXA X ijtimoiy tarmoğida, keng kölamli jang harakatlari natijasida stansiya taşqi elektr ta’minotidan butunlay mahrum bölganini xabar qildi. Agentlik ta’kidlaşiça, hujum tufayli ÇAESni boşqa stansiyalar bilan boğlaydigan elektr uzatiş liniyalari ham şikastlangan, şuningdek, yadroviy xavfsizlik uçun hayotiy muhim bölgan ayrim Ukraina elektr podstansiyalariga zarar yetgan.
Bundan oldin, 2025 yil 1 oktyabrda Rossiyaning ÇAES energoinfratuzilmasini öqqa tutişi oqibatida stansiyada elektr ta’minoti vaqtinça öçib qolgan, bu holat taxminan uç soat davom etgan. Öşanda sarkofag va işlatilgan yonilği ombori elektrsiz qolgan. Stansiya ta’minotini öşa keçaning özida tiklaşga muvaffaq bölingan, radiatsiya foni esa nazorat qiymatlaridan oşib ketmagan.
