FT: Rossiya sulhni buzsa, g‘arb 72 soatda harbiy javob berishni ko‘zlamoqda

Kiyev hamda uning Yevropa va AQShdagi hamkorlari Rossiya Ukraina bilan urushda kelajakda tuzilishi mumkin bo‘lgan o‘t ochishni to‘xtatish kelishuviga rioya qilishini ta’minlashga qaratilgan ko‘p darajali rejani kelishib olgan. Bu haqda seshanba, 3 fevral kuni Financial Times o‘z manbalariga tayanib xabar berdi.

Britaniya nashriga ko‘ra, Moskva har qanday kelajakdagi sulh kelishuvini yana buzsa, bu Yevropa va AQSh tomonidan muvofiqlashtirilgan harbiy javobga olib keladi. Nashr suhbatdoshlarining aytishicha, bunday kelishuvlar 2025 yil dekabrida Parijda va 2026 yil yanvarda Kiyevda ukrainalik, yevropalik va amerikalik amaldorlar ishtirokida o‘tgan muhokamalarda ishlab chiqilgan. Shu mavzuda Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy 2025 yil dekabrida AQSh prezidenti Donald Tramp bilan uning Mar-a-Lago qarorgohida bo‘lib o‘tgan uchrashuvda ham gapirgani aytilmoqda, deb yozadi FT.

Ushbu rejaga ko‘ra, agar Rossiya o‘t ochishni to‘xtatish rejimini buzsa, 24 soat ichida diplomatik ogohlantirish beriladi va “bu buzilishni to‘xtatish uchun Ukraina armiyasiga kerak bo‘ladigan har qanday harakatlar” amalga oshiriladi.

Agar shundan keyin ham jang harakatlari davom etsa, rejaning ikkinchi bosqichi ishga tushadi: unda Kiyev tarafdorlari deb atalgan “ko‘ngillilar koalitsiyasi” vaziyatga aralashishi ko‘zda tutilgan. Ushbu koalitsiyaga YeIning bir qator a’zolari, shuningdek Buyuk Britaniya, Norvegiya, Islandiya va Turkiya kiradi.

Agar sulh buzilishi keng ko‘lamli hujumga aylanib ketsa, birinchi buzilishdan keyin 72 soat ichida g‘arb kuchlari, jumladan AQSh armiyasi ishtirokida muvofiqlashtirilgan harbiy javob qaytarilishi nazarda tutilgan.

Shu bilan birga, jurnalistlar qayd etishicha, kelishuvning ko‘p tafsilotlari hali ham noaniq. Eng avvalo, xavfsizlik kafolatlari uzoq muddatli sulhga bog‘langan, lekin uning aniq chegaralari hali to‘liq belgilab olinmagan.

Ilgari Donald Tramp Volodimir Zelenskiyga Ukraina uchun NATO shartnomasining 5-moddasidagi kafolatlarga o‘xshash xavfsizlik kafolatlarini taklif qilgani aytilgan: bu Rossiya tomonidan yangi ehtimoliy tajovuz bo‘lsa, ittifoqchilarning jamoaviy javobini nazarda tutadi. Ukraina rahbarining so‘zlariga ko‘ra, Tramp bu kafolatlarni 15 yilga taklif qilgan, ammo Ukraina 50 yildek uzoqroq muddatni xohlaydi.

Zelenskiy o‘tgan hafta ma’lum qilishicha, AQSh bilan xavfsizlik kafolatlari bo‘yicha kelishuv Ukraina armiyasi sonini 800 ming nafargacha oshirishni, uni g‘arb qurol-yarog‘i bilan ta’minlashni va Ukraina QK harbiy xizmatchilarini o‘qitishni nazarda tutadi. Financial Times yozishicha, Volodimir Zelenskiy bunday kelishuvni Vashington bilan 2026 yil 24 fevralgacha imzolashni istaydi — aynan shu kunda Rossiyaning keng ko‘lamli bosqini boshlanganiga to‘rt yil to‘ladi. “Bu Kiyevga Moskva bilan muzokaralarda ta’sir qilish vositasini beradi va Trampning uzoq muddatli qo‘llab-quvvatlashini ta’minlaydi”, — deb ta’kidlanadi maqolada.

FT avvalroq Tramp ma’muriyati Ukrainaga shunday ishora qilganini xabar qilgan: AQSh tomonidan xavfsizlik kafolatlari Kiyevning, ehtimol, Donbassdan RF foydasiga voz kechishni o‘z ichiga oladigan tinchlik kelishuviga rozi bo‘lishiga bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Yanvar oxirida AQSh davlat kotibi Marko Rubio AQSh va Yevropa Ukraina uchun xavfsizlik kafolatlari masalasida konsensusga kelganini aytgan. Uning so‘zlariga ko‘ra, hal etilmagan masala — mamlakat sharqidagi hududlar bo‘yicha savoldir.

Shuningdek, kelishuv cheklangan harbiy kontingent joylashtirilishini, asosan britan va fransuz qo‘shinlari bo‘lishini nazarda tutishi aytilgan.