AESda vodorodli portlashlardan himoya bo‘yicha talablar loyihasi ishlab chiqildi

Loyihada ushbu talablar VVER tipidagi reaktorlarga ega atom elektr stansiyalariga tatbiq etilishi belgilangan. Hujjatda vodorodli portlashlardan himoyani ta’minlash bo‘yicha tashkiliy-texnik chora-tadbirlarni ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot loyihada tashqi tabiiy va texnogen ta’sirlarni hisobga olgan holda asoslab berishi shartligi qayd etilgan.

Talablarga ko‘ra, ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot normal ekspluatatsiya vaqtida germetik to‘siq bilan chegaralangan hajmlarda vodorod saqlovchi portlovchi aralashmalar hosil bo‘lishiga yo‘l qo‘ymasligi lozim. Loyihaviy avariyalarda bunday hajmlarda vodorod saqlovchi aralashmalarning deflagratsiyasi va detonatsiyasi, loyihadan tashqari avariyalarda esa detonatsiyaga yo‘l qo‘yilmasligi shart. Loyihadan tashqari avariyalarda deflagratsiyaga faqat loyihada belgilangan xavfsizlik tizimlari to‘liq ishlagan taqdirda ruxsat etilishi ko‘zda tutilgan.

Hujjatda vodorod hosil bo‘lish manbalari va jarayonlari ham sanab o‘tilgan. Jumladan, normal ekspluatatsiya sharoitida konstruksion materiallar korroziyasi, reaktor faol zonasida suv radiolizi, yadroviy yoqilg‘ini saqlash havzasida suv radiolizi kabi omillar qayd etilgan. Avariyaviy holatlarda esa bug‘-sirkoniy va temir-bug‘ reaksiyalari, suvning issiqlik dissotsiatsiyasi, turli materiallar korroziyasi hamda boshqa texnologik jarayonlar vodorod hosil bo‘lishiga olib kelishi mumkinligi ko‘rsatilgan.

Loyihada vodorod xavfini bartaraf etish uchun aktiv va passiv tizimlardan foydalanish talab etiladi. Ular qatorida vodorod saqlovchi aralashmalarni yoquvchi, vodorodli muhitni chiqarib yuboruvchi, muhitlarni aralashtiruvchi hamda avariya va avariyadan keyingi holatlarda boshqa gazlar kiritish orqali vodorod saqlovchi aralashmani suyultiruvchi tizimlar keltirilgan. Shuningdek, portlash vaqtida yuzaga keladigan issiqlik va mexanik ta’sirlarni kamaytirish bo‘yicha texnik vositalar qo‘llanilishi shart.

Ekspluatatsiya bosqichida esa vodorodli portlashdan himoyani ta’minlaydigan tizimlar va ularning elementlaridan foydalanish bo‘yicha yo‘riqnomalar ishlab chiqilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va rejali ta’mirlash tartibi belgilanishi, ta’mirdan so‘ng uskunalar parametrlari tekshirilishi hamda tizimlar yadroviy yoqilg‘ini yuklash vaqtida va barcha quvvat darajalarda soz holatda bo‘lishi lozimligi ta’kidlangan.

Mazkur talablarga rioya etilishi ustidan nazorat Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qo‘mitasi tomonidan amalga oshirilishi, talablar buzilgan taqdirda aybdor shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar bo‘lishi ko‘rsatilgan.