Alp tog‘laridan dengiz tubigacha: dunyodagi 7 eng uzun temiryo‘l tunneli

Temiryo‘l tunnellari insoniyat yaratgan eng murakkab muhandislik inshootlaridan biri hisoblanadi. Ular tog‘ massivlari, dengiz tubi va qiyin geologik hududlar orqali yo‘l ochib, transport harakatini tezlashtirish va xavfsizligini oshirishga xizmat qiladi. Bugungi kunda dunyodagi eng uzun temiryo‘l tunneli Shveytsariyada joylashgan bo‘lsa, reytingdan Yaponiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Janubiy Koreya va Xitoy ham o‘rin olgan.

Foto: REUTERS

1. Gotard bazaviy tunneli (Shveytsariya) — 57,1 km

Shveytsariya Alp tog‘lari ostida joylashgan Gotard bazaviy tunneli dunyodagi eng uzun temiryo‘l tunneli hisoblanadi. U 2016 yilda qariyb 20 yillik qurilish ishlaridan keyin foydalanishga topshirilgan.

Tunnel yo‘lovchi va yuk poyezdlariga tog‘li hududlarni aylanib o‘tmasdan harakatlanish imkonini beradi. Qurilish davomida millionlab tonna tog‘ jinslari qazib chiqarilgan va yuqori xavfsizlik tizimlari o‘rnatilgan.

2. Seykan tunneli (Yaponiya) — 53,85 km

Yaponiyaning Xonsyu va Xokkaydo orollarini bog‘lovchi Seykan tunneli dunyodagi eng uzun suvosti temiryo‘l tunneli sanaladi.

Uning 23,3 kilometri Tsugaru bo‘g‘ozi tubidan o‘tadi. Tunnel 1988 yilda ishga tushirilgan bo‘lib, keyinchalik yuqori tezlikda harakatlanuvchi «Sinkansen» poyezdlari uchun modernizatsiya qilingan.

3. Yevrotunnel (Buyuk Britaniya — Fransiya) — 50,45 km

La-Mansh bo‘g‘ozi ostida qurilgan Yevrotunnel Yevropa qit’asi bilan Buyuk Britaniyani temiryo‘l orqali bog‘laydi.

1994 yilda ochilgan mazkur inshoot uchta parallel tunneldan iborat bo‘lib, undan Eurostar poyezdlari va avtomobillar tashuvchi maxsus shattllar foydalanadi. Suvosti qismi qariyb 38 kilometrni tashkil etadi.

4. Yulxen tunneli (Janubiy Koreya) — 50,3 km

Yulxen tunneli mamlakatning yuqori tezlikdagi temiryo‘l tarmog‘ining muhim qismi hisoblanadi. U Seulni mamlakat janubidagi transport yo‘laklari bilan bog‘laydi.

Tunnel zamonaviy shamollatish tizimlari va seysmik himoya vositalari bilan jihozlangan.

5. Shanhay aeroport tunneli (Xitoy) — 40,2 km

Bu tunnel Shanhayning yirik aeroportlari va biznes markazlari o‘rtasidagi transport aloqalarini yaxshilash maqsadida qurilgan.

Loyiha shahar transport infratuzilmasiga tushayotgan yuklamani kamaytirish va yo‘lovchilar harakatini tezlashtirishga xizmat qilmoqda.

6. Sunshanxu tunneli (Xitoy) — 38,8 km
Janubiy Xitoyning murakkab geologik hududlaridan o‘tuvchi ushbu tunnel yuqori tezlikdagi temiryo‘l qatnovi uchun barpo etilgan.

Qurilish jarayonida muhandislar yerosti suvlari va turli geologik muammolarga qarshi kurashishga majbur bo‘lgan.

7. Lyotchberg bazaviy tunneli (Shveytsariya) — 34,6 km

Bern Alplari ostida joylashgan Lyotchberg tunneli 2007 yilda ishga tushirilgan. U yo‘lovchi va yuk poyezdlari harakati uchun xizmat qiladi.

Mazkur inshoot Alp tog‘lari orqali yuk tashish hajmini oshirish va avtomobil transportiga bo‘lgan ehtiyojni kamaytirishda muhim ahamiyatga ega.

Mutaxassislar fikricha, ushbu tunnellar nafaqat transport infratuzilmasining muhim qismi, balki inson muhandislik tafakkuri va texnologik taraqqiyotining yorqin namunasi ham hisoblanadi.