Turkiya iyul oyida Rossiya portlaridan jo‘natiladigan neft importini sezilarli darajada qisqartirdi. Mamlakat avgust oyida ham ushbu yo‘nalishdan xarid hajmini yana kamaytirishni rejalashtirmoqda, deb xabar berdi Reuters.
Agentlik ma’lumotiga ko‘ra, iyul oyida Ukraina Rossiyaning Qora dengizdagi neft infratuzilmasiga dron hujumlarini kuchaytirgan. Bu Kaspiy quvur konsorsiumi (KQK) terminalidan neft eksportining bir haftaga to‘xtashi va Novorossiysk portida yuklash ishlarining beqarorlashishiga olib kelgan.
Natijada iyul oyida KQK terminali orqali tankerlarga yuklangan neft hajmi qariyb 20 foizga kamaygan.
Turkiya CPC Blend, Qozog‘istonning KEBCO va Urals markali neftning asosiy xaridorlaridan biri hisoblanadi. Iyul oyida mamlakat Rossiya portlaridan jami 900 ming tonnaga yaqin neft qabul qilgan. Iyun oyida bu ko‘rsatkich 1,2 million tonna edi.
LSEG ma’lumotlariga ko‘ra, iyul oyidagi umumiy hajmning 300 ming tonnadan sal ko‘prog‘i Qora dengiz portlari orqali Turkiyaga yetkazib berilgan. Iyun oyida esa ushbu yo‘nalishdagi yetkazib berishlar 600 ming tonnani tashkil etgan. Ya’ni Qora dengiz portlaridan Turkiyaga neft yetkazib berish bir oy ichida qariyb ikki baravar kamaygan.
Turkiya yangi neft manbalarini izlamoqda
Avgust oyida pasayish davom etishi kutilmoqda. LSEG hisob-kitoblariga ko‘ra, Turkiya Rossiyaning Qora dengiz portlaridan taxminan 200 ming tonna neft qabul qilishi mumkin.
Ikkita tankerda Qozog‘istonning KEBCO markali nefti yetkazib berilishi taxmin qilinmoqda. Ayni paytda CPC Blend yoki Urals neftini Turkiyaga jo‘natish bo‘yicha yangi yuklamalar hozircha rejalashtirilmagan.
Treyderlarning ma’lum qilishicha, Turkiya neft ta’minoti manbalarini diversifikatsiya qilishga harakat qilmoqda. Shu maqsadda mamlakat Braziliya va Gayanadan ham xom neft import qilmoqda.
Kaspiy quvur konsorsiumi Qozog‘iston neftini Rossiyaning Qora dengiz sohiliga yetkazib berishda muhim ahamiyatga ega. Odatiy sharoitda ushbu xalqaro neft transport tizimi orqali jahon neft tranzitining qariyb 1,8 foizi tashiladi. Reuters ma’lumotiga ko‘ra, KQK orqali yetkazib berishlar iyul oyi o‘rtalaridan buyon uzilishlarga uchragan.
AQSh Ukrainadan KQK tankerlariga zarba bermaslikni so‘ragan
Financial Times 12-avgust kuni xabar berishicha, AQSh vitse-prezidenti Jey Di Vens 31-iyul kuni Volodimir Zelenskiy bilan telefon orqali muloqot qilib, Ukrainadan Novorossiyskka kirayotgan neft tankerlariga dron hujumlarini to‘xtatishni so‘ragan.
Nashrga ko‘ra, Vashington Ukraina hujumlari jahon neft bozoridagi vaziyatni yanada beqarorlashtirishi va AQSh kompaniyalari manfaatlariga zarar yetkazishidan xavotirlangan.
Gap, jumladan, Qozog‘istondan quvur orqali Rossiyaning Qora dengiz sohilidagi KQK terminaliga keltirilgan xom neftni tashuvchi tankerlar haqida bormoqda.
FT rasmiylar bayonotlari va ochiq manbalardagi ma’lumotlar tahliliga tayanib, Vens va Zelenskiy o‘rtasidagi suhbatdan keyin Ukraina KQK terminali yaqinidagi tankerlarga zarba bermaganini qayd etgan.
Nashr manbalariga ko‘ra, Kiyev KQK infratuzilmasi va Qora dengizdagi Rossiyaga tegishli bo‘lmagan kemalarga hujum qilmaslikka rozi bo‘lgan. Biroq bu kemalar Ukraina sanksiyalariga tushmagan va Rossiya nefti yoki boshqa yuklarini tashimayotgan bo‘lishi kerak.
Ukrainalik yuqori martabali amaldor Kiyev Vashingtonning pozitsiyasini inobatga olayotganini bildirgan. Uning aytishicha, AQShning murojaatidan keyin Ukraina tegishli «mexanizmlar»ni ishlab chiqqan. KQK masalasi AQSh va Qozog‘iston hukumatlari bilan muzokaralarda ham muntazam muhokama qilingan.
