Трамп Эрондаги амалиёт муваффақиятлари ҳақида гапирди ва Стармерни танқид қилди

Доналд Трамп 3 март куни Оқ уйда Германия канцлери Фридрих Мерц билан учрашувдан кейин журналистлар билан ҳам мулоқот қилди. У АҚШ ва Исроилнинг операцияси натижасида Эронга катта зарар етказилгани, шунингдек, Исроил уни эмас, аксинча, у Исроилни Эронга зарба беришга ундаганини айтди.

«Йўқ, Исроилни ундаган мен бўламан. Биз бу телбалар билан музокара олиб бордик ва менда улар биринчи бўлиб бизга ҳужум қилишади, деган фикр пайдо бўлди. Мен бундай бўлишини истамадим. Шунинг учун, агар кимдир кимнидир нимагадир ундаётган бўлса, бу мен эдим», – деган Америка раҳбари журналистларнинг саволларига жавоб бераркан.

«Амалда барчаси йўқ қилинди», – деган Трамп Эрондаги амалиётнинг оралиқ натижалари ҳақида гапирар экан.

Трампдан Америка маъмурияти режаларида кўзда тутилган «энг ёмон» сценарий қандай экани ҳам сўралган.

«Ўйлайманки, энг ёмон вариант, биз буни қилиб бўлганимиздан кейин ҳокимиятга олдингиси каби ёмон одам келиши бўлади, тўғрими?» – деган у можаронинг илк кунида авиазарба оқибатида ҳалок бўлган оятуллоҳ Али Хоминаийни назарда тутган ҳолда.

У Эроннинг ўлдирилган диний раҳнамоси ўрнини эгаллаши мумкин бўлганларнинг ҳам кўпчилиги ҳалок бўлганини қайд этган. «Тез орада биз танийдиганлар қолмайди», – дея қўшимча қилган у.

3 март куни Исроил ҳарбийлари АҚШ Қуролли кучлари билан биргаликда Эроннинг Қум шаҳридаги Экспертлар кенгаши (Assembly of Experts) биносига ракета-ҳаво ҳужуми уюштиргани маълум бўлди.

Tasnim агентлиги ва Эрон давлат оммавий ахборот воситаларининг хабар беришича, зарба аввалроқ ўлдирилган олий раҳнамо Али Хоминаийнинг вориси учун овоз бериш жараёнида иштирок этадиган юқори мартабали диний ва сиёсий арбоблар бинода бўлиши мумкин бўлган пайтда амалга оширилган. Эрон давлат телевидениесининг хабар беришича, одамлар бинодан олдиндан эвакуация қилинган ва дастлабки маълумотларга кўра, зарба пайтида Экспертлар кенгаши аъзолари орасида қурбонлар йўқ. Бироқ вайронагарчиликлар кўлами катта – бинога жиддий зарар етган.

«Уинстон Черчилл эмас». Британия ва Испания кескин танқид қилинди

Матбуот вакиллари билан мулоқот чоғида Доналд Трамп Эронга биринчи зарбалар пайтида Лондон Вашингтонга Ҳинд океанидаги Диего-Гарсия оролидаги базасидан фойдаланишга рухсат беришдан бош тортгани учун Британия бош вазири Кир Стармерни танқид қилди.

«Ва қаерга қўнишимиз мумкинлигини аниқлаш учун бизга уч-тўрт кун керак бўлди. Яна бир неча соат учишдан кўра у ерга қўниш анча қулайроқ бўларди», – деган Трамп.

«Шунинг учун биз жуда ажабландик. Биз сизларга Уинстон Черчилл эмас», – дейди у Стармернинг ҳаракатига муносабат билдириб.

Трамп Буюк Британияни яхши кўришини айтди, бироқ мамлакатнинг энергетика ва иммиграция сиёсатини танқид қилиб, уни «даҳшатли» деб атади.

Олдинроқ у Британиядаги The Sun таблоидига берган интервюсида ҳам Эрон бўйлаб зарба йўллашда ёрдам кўрсатмагани учун Кир Стармердан нолиганди. 

«У [Стармер]нинг фойдаси тегмади. Ҳеч қачон бунақа бўлади деб ўйламагандим. Мен ҳеч қачон Буюк Британия бундай қилишини кўраман деб ўйламагандим», – сказал Трамп. 

У АҚШ ва Буюк Британия муносабатлари энди олдингидек эмаслиги учун афсусдалигини билдирган. 

Аввалроқ Буюк Британия бош вазири АҚШ Диего-Гарсиядаги база ва Глостерширдаги RAF Fairford базасидан фойдаланишига рози бўлмагани юзасидан изоҳ берганди.

«Ироқдаги хатоларни ҳаммамиз эслаймиз. Президент Трамп бизнинг дастлабки зарбаларда иштирок этмаслик ҳақидаги қароримизга норозилигини билдирди, бироқ Буюк Британия миллий манфаатларига тўғри келадиган ҳукм чиқариш – менинг мажбуриятим», – деганди у душанба куни парламентдаги чиқишида

Кейинроқ у Эроннинг Форс кўрфазидаги мамлакатларга жавоб ҳужуми «Британия халқи, манфаатлари ва иттифоқчилар учун таҳдид» бўлганини айтиб чиқди. Бу зарбалар Яқин Шарқдаги Британия фуқароларига таҳдид соларди, шу муносабат билан Теҳроннинг ракета инфратузилмасига зарба бериш учун базалардан фойдаланишга рухсат беришга қарор қилинган.

Даунинг-стритдагилар Трампнинг баёнотларига расман изоҳ бермади. BBC сиёсий муҳаррири Крис Мэйсоннинг сўзларига кўра, унинг манбалари норасмий равишда бош вазирнинг мамлакатдаги миллий манфаатлар ва жамоатчилик фикри ҳақидаги далилларини такрорлаган.

Трамп Испания ҳам операция давомида АҚШга ўз базаларидан фойдаланишга рухсат бермаганига тўхталиб, АҚШ бу мамлакат билан «барча савдони тўхтатиши»ни айтди ва у аллақачон молия вазири Скотт Бессентга «барча битимларни тўхтатиш» бўйича топшириқ берган.

«Биз истасак бу базадан фойдалана олган бўлардик. Биз шунчаки учиб бориб, ундан фойдаланган бўлардик. Ҳеч ким бизга ундан фойдаланманг демайди, лекин биз бунга мажбур эмасмиз. Лекин улар дўстлик қилишмади. [...] Уларнинг ажойиб одамлари бор, лекин ажойиб раҳбарияти йўқ. Ва, биласизки, улар НАТОдаги [мудофаа харажатлари] улушини 5 фоизга оширишга рози бўлмаган ягона давлат эди. Улар бирор нарсага рози бўлмоқчи эмас деб ўйлайман. 2 фоизлигича қолдирмоқчи бўлишди, лекин шу 2 фоизни ҳам тўлашмаяпти. Шунинг учун биз Испания билан барча савдо-сотиқни тўхтатмоқчимиз. Биз Испания билан ҳеч қандай умумийликка эга бўлишни истамаймиз», деган АҚШ президенти.