Россия Украинада бошлаган ва «уч кунда тугатишни мақсад қилган» уруш олтинчи йилга ҳам ўтадиган бўлди. Трампнинг куёви Кушнер ва қурувчи дўсти Уиткофф аввал Москвага, кейин Киевга бориб, музокаралар ўтказди. Бу гал ҳам улар кутилганидек урушни тугатиш бўйича ҳеч қандай натижага эриша олмади.
«Янги ғоялар эшитдик»
Мен Доналд Трампнинг дўсти Стивен Уиткофф бундай даражадаги музокараларда қатнашишига бошидан салбий муносабатдаман. Чунки Иккинчи жаҳон урушидан кейин дунёда содир бўлаётган энг катта урушни тугатиш бўйича музокараларда профессионал дипломатлар қатнашиши керак, «дом» сотиб бой бўлган миллиардерлар эмас. Трампнинг куёви Кушнер ҳам ошиб борса қайнотаси ёрдами билан бирор бизнесдан бойишни биладиган пултопар.
Дипломатия бу – санъат, олибсотарлик эмас. Дунёдаги йирик нашрлар «Трампнинг элчилари ҳеч қандай натижага эришмади», деб ёзаётганда мистер Уиткофф нималар деганига эътибор беринг: «Москвада сезиларли ютуқларга эришдик деб ўйлайман, янги ғоялар эшитдик». Қандай «янги ғоялар» эканини тахмин қилиш мумкин. Айтайлик, Путин урушни тугатиш учун Украина энди фақат Донбассдан эмас, Запорижжя, Херсон ва Сумидан ҳам чиқиб кетсин, деган бўлса керак.
Жаноблар, Москвага ҳар ташрифидан кейин Путинни оғзидан бол томиб мақтайдиган, «Путин ўз черковида шам кўтариб, Трампни дуо қилибди», деб тўлқинланиб гапирадиган миллиардердан уруш музокараларида нима кутиш мумкин? Мен куёв Кушнер ва қурувчи Уиткофф Россия ҳозир Украинанинг қайси қисмини босиб олгани, фронт қаерда музлаб тургани, Донбасс ўзи қандай маъно англатишини билмаслигига шубҳа қилмайман. Ишонмасангиз, шу икковидан Суми области қаерда жойлашган, Гомел кимга тегишли деб сўранг, жавоб беролмайди. Бу инсонларга аввал Москвага, кейин Киевга борасан, мана бу гапларни айтасан, дейишган, тамом.
Бутун бошли уруш музокараларида қатнашаётган одам почталён вазифасини бажариб, гапларни у ёқдан бу ёққа етказиши керак эмас, бу ишни телефонда ёки Оқ уйдагилар яхши кўрадиган Signal мессенжеридаги чатда ҳам қилиш мумкин.
Бутун бошли Америка номидан қатнашаётган музокарачилар бунақа юмшоқ позицияда туриб гаплашиши менга жуда ғалати туюлади. Айтайлик, бирор давлат «сиёсий очко» ишлаш илинжида ўртакашлик қилиб, икки томонга ҳам ёқадиган гаплар айтса, қўйингларей урушмайлик, деса тушуниш мумкин. Лекин Америкадек кучли давлат номидан гапираётган одамлар дадилроқ позицияда бўлиши керак деб ўйлайман. Ёки умуман музокарада қатнашиш керак эмас. Ҳавога ўқ узишдан нима фойда?
«Patriotʼдан ҳам яхшироқ ишладингиз»
Россияда Путин билан мамнун мулоқот ўтказган икковлон кейинчалик Киевга йўл олишди. Зеленский улар билан одатдагидек таржимонсиз гаплашди. Украина президенти ташриф ҳақида жуда нозик сиёсий тролл қилишга ҳам улгурди: «Бугун пойтахтимиз аҳолиси учун Patriot тизимларидан ҳам яхшироқ ишладингиз, тез-тез келиб туринг, бу одамларимиз жон сақлашига имкон беради».
Уруш нега тугамайди?
Аввалига МРБ директори, кейин Трампнинг элчилари Кремлга боргани музокараларда силжиш бўлгандек тасссурот уйғотди. Лекин Москва ҳамда Киевдаги учрашувлардан кейин ҳамма бир хулосага келди: уруш қишгача тугамас экан. Чунки уруш тугаши бир кишининг қўлида. Уруш бошлаган ўша одам уни тугатмаса, бас энди, юз минглаб ёш йигитлар ўлиб кетди, демаса, ҳеч ким қирғинбаротни тугатолмайди.
Украинлар бу ташрифдан кейин қишга сув, егулик ғамлашни бошлади. Чунки Россия қишда «Украина энергия объектларига аёвсиз зарба беришга» тайёрланмоқда, Путин бу ҳақда энди очиқ гапиряпти. Руслар қўшниси Украинани қишда музлатиб таслим қилмоқчи. Бу тактика бешинчи йилки иш бермаяпти, лекин Путин барибир фикридан қайтмаяпти.
Россия беш йил аввал «озод қилишга» киришган Украина халқига очиқчасига «қишда энергия тизимингизни бомбалаб сизни аёзда қолдирамиз», деб таҳдид қилмоқда. Бутун бошли Америка делегацияси эса қишда қўшнисини совуқда қолдириб таслим қилишни ўйлаётган Россияга бориб илиқ табассум қилиб қайтмоқда. Ғалати дунё.
