«Buzilishni boshlashdan oldin kompensatsiya masalasi hal qilinishi kerak» - «Yergeodezkadastr» qo‘mita raisi bilan suhbat

Bugungi kunda olib borilayotgan ko‘plab qurilish ishlari natijasida aholi va hokimliklar o‘rtasida turli tushunmovchiliklar uchrab turibdi. Bundan tashqari, yerlarni noqonuniy egallab olish holatlari ham kuzatilmoqda. Umuman, sohada qilinishi kerak bo‘lgan ishlar talaygina.

Shu munosabat bilan sayt tahririyati O‘zbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasi (Yergeodezkadastr) hamda uning faoliyati, sohada olib borilayotgan ishlar va yechimini kutayotgan muammolar to‘g‘risda O‘zbekiston Respublikasi «Yergeodezkadastr» davlat qo‘mitasi raisi Abdushukur Xamidovich Abdullayev bilan suhbat qildi.

Video: Youtube

Video: Mover (tas-ix)

Suhbat davomida qo‘mita raisi qo‘mitaning asosiy faoliyati va vazifalari, ko‘chmas mulk kadastri, binoning kadastr qiymati, «snos»lar vaqtida binoni hisoblash, tizimdagi korrupsiya va boshqalar haqida ma'lumot berib o‘tdi.

«Qo‘mitaning asosiy to‘rtta muhim yo‘nalishi bor: Yer resurslarini boshqarish hamda yer resurslaridan foydalanishni nazorat qilish, Davlat kadastrlarini boshqarish, Geodeziya va kartografiya yo‘nalishi hamda Dronlardan foydalanish.

Kadastr deganda ko‘pchilik uyning bir hujjatini tushunadi. Kadastr - doimiy saqlanishi, hisobga olib borilishi, layoqatli deb topilgan idoralar tomonidan ro‘yxatga olib borilishi va kerakli vaqtda uni tasdiqlab beradigan faoliyatdir.

Qonunchilikda 21ta davlat kadastri belgilangan. Bu 21ta davlat kadastrini 17ta vazirlik, idora olib boradi. Ular qanday faoliyat olib borayotganini nazorat qilish esa qo‘mitamizning vazifasi hisoblanadi.

Keyingi paytlarda bir nechta terminlar yuribdi. Binoning inventar, bozor va kadastr baholari bor. Agar turar joy oldi-sotdi qilinadigan bo‘lsa, albatta, bozor narxi bo‘yicha qilinadi. Kadastr qiymati o‘sha joyning konstrukturasi, tuzilmasi hamda uning turidan kelib chiqqan holda alohida formula asosida hisoblanadi. Toshkent shahridagi 3 xonali uyni oladigan bo‘lsak, uning inventar qiymati 1,8 mln so‘m chiqqan. Tabiiyki, hozir unaqa narx-navo yo‘q. Kadastr qiymati hisoblanganda esa respublika bo‘yicha oladigan bo‘lsak amaldagiga nisbatan 8,6 baravar ko‘tarildi. Ko‘pchilik buni soliqlarni oshirish uchun qilingan deb tushunadi. Aslida bunday emas. To‘lov har qanday narsadan soliq to‘lanadigan bo‘lsa, soliq miqdori uning real holatidan kelib chiqqan holda belgilanadi. Kadastr qiymatiga o‘tish bozor qiymatiga o‘tishga yaqinlikni ta'minladi.

Hozirgi kunda adabiy tilimizga «snos» degan so‘z kirib keldi. O‘zbekistonda yer cheksiz emas. Bizda ekin yerlar qattiq muhofaza qilinadi. Ekin yerlarga o‘zboshimchalik bilan uylar qurilmasin degan mazmunda hozirgi kunda shahar faqat chetga kengaymasin, balki yuqoriga ham o‘ssin degan talab qo‘yilyapti. «Snos» ishlari oldin ham bo‘lgan, bundan keyin ham bo‘ladi. Lekin belgilangan talablar bor. Shu talablar ayrim holatlarda buzilmoqda. Eng muhimi nima? Oldindan ogohlantiriladi, to‘lovlar miqdori bozor narxida hisoblab chiqiladi, kompensatsiyasi qilinadi. Ana shundan so‘ng buzilish ishlarini boshlash kerak.

Kadastr sohasi xodimlari orasida yer berish bo‘yicha korrupsiyaning oldini olish maqsadida har xil usullarni qo‘lladik. Qattiq gapirib ham ko‘rdik. Viloyatlarga chiqib qarasangiz, hammasining kompyuterining oldida oilaviy tushgan rasmlari bor. Bundan maqsad xodimni yomon yo‘lga yurishdan saqlab turish. Bir ikki qing‘ir harakat qilganlarni ko‘pchilikning oldida sharmandalarcha ishdan haydadik. Lekin, agar uning yuragini tozalamasa, o‘zining ongini tozalamasa korrupsiyadan tozalab bo‘lmaydi.

Oldinlari yerni ajratishda nomiga bir auksion bo‘lardi. Bir fuqaro keladi. Unga bir vallomati aytadi: «siz 3-4 odam olib keling. Siz bilan baravar auksionda qatnashsin va ma'lum joyga kelganda tushib qolsin, o‘zingiz chiqib ketaverasiz». Hozir yerlar elektron auksion orqali berilyapti. Bu esa shaffoflikni ta'minlaydi», deydi qo‘mita raisi.

Qo‘mita raisi suhbat davomida yerlarni noqonuniy egallab olish va noqonuniy hujjatlashtirish, Vazirlar Mahkamasining 461-qaroriga asosan olib borilgan ishlar va aksiyada ishtirok eta olmagan fuqarolarning yerlari taqdiri, Surxondaryo viloyatining Sariosiyo tumanida 1700 gektardan oshiq ekin ekiladigan yer maydonlari tomorqa va boshqa obektlar qurish uchun aholiga pullab yuborilgan holatlar hamda qo‘mita faoliyatining kelajakdagi reja va maqsadlari haqidagi fikrlarini ham bildirib o‘tdi.

Suhbatni to‘liq shaklda yuqoridagi video orqali tomosha qilishingiz mumkin.