Eng muhimi – davomat
Kreml uchun bu yilgi eng muhim jihat davomat edi. Chunki Ukraina saylov kuni hujum qilishi kutilayotgan, urush davridagi norozilik kuchaygani ehtimoli borligi uchun saylovga koʻpchilik kelmasligi varianti mavjud edi. Lekin bu yil davomat havas qilarli darajada – 57 foizga yaqin boʻldi. Rasmiy hujjatlarga koʻra, saylovlarda 63 millionga yaqin rossiyalik qatnashgan. Bu chindan yuqori koʻrsatkich hisoblanadi.
Saylovdan oldin optimist ekspertlar ham davomad 50 foiz atrofida boʻlishini taxmin qilgandi. Shu sabab Rossiya davlat nashrlari 57 foizlik davomatga urgʻu bermoqda. Saylov natijalari qanday foizda boʻlsa ham, «Yedinaya Rossiya» foydasiga hal boʻlishini taxmin qilish qiyin emasdi.
Shaxmat afsonasi muxolifatchi Garri Kasparov bu yil Rossiya muxolifati «saylovda davomat yuqori boʻlishi uchun qoʻlidan kelganini qilgani» haqida achchiq gapirdi. Muxolifat aynan kimlarga ovoz berish, qaysi vaqtda ovoz berish, albatta ovoz berish boʻyicha tavsiyalar eʼlon qilib, davomat yuqori boʻlishiga hissa qoʻshgani bor gap. Muxolifatchilar 20-sentabr kunning ikkinchi yarmida ovoz berishga chaqirdi va aynan shu vaqtda katta shaharlardagi uchastkalar oldida navbatlar yuzaga keldi.
Bu yerda Kasparovni ham, muxolifatchilarni ham tushunish mumkin. Kasparov saylovga boykot qilishga chaqirib, Kremlni uyaltirishni istagandi. Kats va Navalnichilar esa qoʻl qovushtirib oʻtirishdan foyda yoʻq, biz hech nima qilmasak ham baribir davomatni istaganlaricha yozishadi, deb qaysidir yoʻl bilan qarshilik qilishga intildi.
Isyon boʻlmadi
Rossiyalik urush tarafdorlari uchun oʻtkazilgan saylovlar ahamiyati past edi, chunki qanday natija qayd etilishi deyarli aniq, hech qanday intriga yoʻq edi. Lekin urushga qarshi boʻlgan rossiyaliklar saylovda oʻz pozitsiyasini qanday bildirish boʻyicha uzoq bosh qotirdi, ular uchun bu bir imkon edi. Hozir Rossiyada urushni ochiqchasiga qoralab boʻlmaydi, past ovozda boʻlsa ham urushga qarshi chiqqan bitta partiya saylovga qoʻyilmadi.
Shu bois saylovda qatnashgan urushga qarshi liberal qarashdagi rossiyaliklar juda ehtiyotkor harakat qilishdi. Saylovning oxirgi kuni uzundan-uzoq navbat hosil qilganlar aynan urushga qarshi, lekin buni baralla aytishdan qoʻrqqan rossiyaliklar edi. Ular saylovdan oʻz pozitsiyasini qonunni buzmagan holda aytish imkoni sifatida foydalanishdi. Muxolifat tavsiya qilgan vaqtda borib, ular tavsiya qilgan odamlarga ovoz berishdi, keyinchalik natijalar butkul boshqacha koʻrinish olgan boʻlsa-da.
Lekin Kreml xavotir olganidek isyon ham boʻlmadi. Rossiyaliklar saylovda urushga qarshi ekanini oshkor bildirmadi, namoyishlar boʻlmadi, saylovga boykot qilishmadi. Hammasi hamon Kreml nazoratida ekani koʻrinib qoldi. Oʻz navbatida, saylovda Kremlni yanada ilhomlantiruvchi hech nima sodir boʻlmadi. Xorijdagi yoki nazoratchilar oʻz ishini bajara olgan uchastkalarda «Yedinaya Rossiya» nomzodlari gʻolib boʻlolmaganini koʻrdik.
