Demokratlar vakolati muddati tugashini kutmasdan Trampni prezidentlikdan chetlatish zarurligini uqtirishmoqda. Ular amaldagi prezident o‘z lavozim majburiyatlarini bajarishga layoqatsiz deb hisoblashmoqda. Ekspertlar ham Trampning keyingi qadamlari borasida xavotirlarini bildirishmoqda.
Tramp impichment qilinishi haqiqatga yaqinmi?
Vakillar palatasining yuridik qo‘mitasidagi demokratlar Vazirlar Mahkamasini zudlik bilan Trampni iste'foga chiqarishga chaqirmoqda. Nazariy jihatdan prezident impichmentining ikki yo‘li bor.
Birinchi yo‘l — impichment. Bu sodir bo‘lishi uchun, Vakillar palatasining prezident o‘ta og‘ir jinoyat sodir etgani yoki qoidabuzarlikka yo‘l qo‘yganiga ishonchi komil bo‘lishi kerak. Donald Tramp buni boshdan kechirgan, demokratlar 2019 yil dekabrida uni hokimiyatni suiiste'mol qilishda aybdor deb topishgandi. Ammo o‘shanda respublikachilar nazoratida bo‘lgan Senat Trampni oqlagandi.
Impichment jarayoni ko‘p vaqt oladi — Vakillar palatasi qo‘mitalari tekshiruvlar o‘tkazishi, dalillar yig‘ishi, ovoz berishi, keyin Senatda ayblov qo‘yilishi kerak. Ikki haftada bu ishlarga ulgurishning iloji yo‘q.
Shu tufayli demokratlar boshqa variantni taklif etishmoqda — Amerika Konstitutsiyasiga kiritilgan 25-tuzatish. Bu tuzatish agar davlat rahbari o‘z vazifalarini bajarishga layoqatsiz deb topilsa, uni prezidentlikdan chetlatishga imkon beradi. Prezident «ruhiy kasal» bo‘lganda ham shu tuzatish asosida uni chetlatish mumkin.
Bunday holatlarda qarorni Vazirlar mahkamasi qabul qiladi. Hokimiyat vaqtinchalikka prezidentdan vitse-prezidentga o‘tadi. Hozirgi holatda bunday jarayon ro‘y bersa, Baydenning inauguratsiyasigacha prezident vazifalarini Mayk Pens bajargan bo‘lardi.
Pens prezidentning harakatlarini va Kapitoliyning qamal qilinishini qoraladi. U tvitterda Trampni o‘qishni to‘xtatdi, akkaunti foniga Jo Bayden va 20 yanvardan keyin vitse-prezident bo‘ladigan Kamala Harris aks etgan suratni joylashtirdi.
Amerikadagi nashrlar Vazirlar mahkamasi 25-tuzatishni qo‘llash masalasini faol ravishda muhokama qilishga kirishgani haqida yozdi. Ijtimoiy tarmoqlarda demokratlar bilan birga respublikachilar ham Trampning chetlatilishini talab qilishmoqda. CNN shu kabi respublikachilarning ayrimlari bilan gaplashdi, ular anonimlikni saqlagan holda Tramp «nazoratdan chiqib ketgani» haqida gapirishdi.
Londondagi qirollik kolleji politologi Sem Grinning hisoblashicha, ayni vaqtda 25-tuzatish qo‘llanishi haqidagi gaplar xayoliy ko‘rinmoqda. «Bu tuzatish ruhiy holati majburiyatlarini bajarishiga to‘sqinlik qiladigan prezidentdan himoyalanishga qaratilgan. Hozir esa butunlay boshqacha vaziyat. Tramp tentakona ishlar qilayotgan bo‘lishi mumkin, ammo uning aql-hushi joyida. Bu holatda impichment yaxshi variant edi, ammo bu uzoq vaqt davom etadigan va Respublikachilar partiyasini bo‘lib yuboruvchi jarayon. Impichment holatida respublikachilar Trampni qo‘llayotgan elektoratga qarshi borishga tayyor yoki tayyor emasliklari bo‘yicha qaror qabul qilishlari kerak bo‘lardi», deydi u.
