Tegishli fayl AQShning yetakchi tadqiqot kompaniyalari tomonidan qo‘lga kiritilgan va BBC News’ga taqdim qilingan. Ilgariroq Huawei uning texnologiyalaridan hech biri etnik guruhlarni aniqlash uchun mo‘ljallanmaganini aytgan edi. Endi esa, patentni ro‘yxatdan o‘tkazyapti.
Majburiy mehnat lagerlari
Kompaniyaga bu hujjat Xitoy milliy intellektual mulk ma'muriyatidan (CNIPA) xitoy tilidagi hujjatdagi uyg‘urlarga berilgan havolani o‘chirib tashlashni so‘rashi uchun kerak.
Uyg‘urlar – Xitoyning shimoli-sharqidagi Shinjon provinsiyasida istiqomat qiluvchi, asosan musulmonlardan iborat bo‘lgan millat hisoblanadi.
Xitoy hukumati uyg‘urlarga qarshi yuqori texnologik kuzatuvlar olib borish va ularni farzandlar ota-onalaridan ajratiladigan majburiy mehnat lagerlariga jo‘natishda ayblab kelinmoqda. Rasmiy Pekin esa lagerlar ko‘ngilli ta'lim va malaka oshirish uchun tashkil qilinganini aytib keladi.
«Xitoy jamoat xavfsizligi vazirligining videokuzatuv tarmoqlariga qo‘ygan texnik talablaridan biri – millatni, xususan, uyg‘urlarni aniqlash hisoblanadi. Dunyoda odamlar millatiga qarab kuzatilishi va ta'qib qilinishi mutlaqo qabul qilib bo‘lmas holat, Xitoyda esa uyg‘urlarning dastagi yo‘qligi uchun ular ko‘p jabhalarda qattiq diskriminatsiyaga uchrayotgani javobsiz qolib ketyapti», deydi Human Righs Watch vakili Maya Vang.
Tana harakatlari
Huawei patentni aslida 2018 yilning iyulida Xitoy Fanlar akademiyasi bilan birgalikda qo‘lga kiritgandi. Unda ko‘chada rasmi yo videosi olingan piyodalarning turli jihatlarini o‘rganuvchi sun'iy intellektdan foydalanish yo‘llari ko‘rsatilgandi. Unda diqqat tananing turli holatlarini aniqlashga beriladi. Masalan, kimdir o‘tiribdimi yoki turibdimi – aniqlikda aytib bera oladi. Ammo hujjatda shaxslarga e'tibor qaratilishi mumkin bo‘lgan atiributlar qatoriga «irq» degan kategoriya ham qo‘shilgan.
Kompaniya matbuot kotibi esa bu hisobga olinmasligi kerakligini aytgan.
«Huawei diskriminatsiyaning har qanday turiga qarshi, shu jumladan, etnik diskriminatsiya xarakteridagi texnologiyaga ham. Shaxslarning irqini aniqlash hech qachon izlanish va taraqqiyot loyihasining bir qismi bo‘lmagan.
Bu hech qachon amalda qo‘llanmasligi kerak va biz buni bartaraf etish yo‘lida faol ishtirok etamiz. Biz mehr va birdamlik bilan ishlab chiqiladigan va tatbiq qilinadigan yangi va rivojlanishdan to‘xtamaydigan texnologiya ustida ishlashni davom ettiramiz», degan u.
