Bakanov - bolalikdagi do‘st, Venediktova ham eski safdosh. Zelenskiy ularni muhim lavozimlardan chetlatishini izohladi

Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy 17 iyul kuni Ukraina Xavfsizlik xizmati (UXX) rahbari Ivan Bakanov va bosh prokuror Irina Venediktovani ishdan chetlatish to‘g‘risidagi farmonlarini imzoladi.

Zelenskiyning Bakanovni ishdan chetlatish to‘g‘risidagi farmonida bunga Ukraina qurolli kuchlari Tartib intizomi to‘g‘risidagi nizomning 47-moddasi asos bo‘lgani keltiriladi.

Bu moddada xizmat vazifasini munosib bajarmagani uchun odam o‘limi va boshqa og‘ir oqibatlar keltirib chiqargan harbiy o‘z vazifasidan ozod etilishi aytilgan.

Bosh prokuratura rahbariga nisbatan qaror, xususan, Ukrainaning «Harbiy holatning huquqiy rejimi to‘g‘risida»gi qonuni 11-moddasi ikkinchi qismiga muvofiq qabul qilingan. Venediktovaning o‘rniga bosh prokuror vazifalarini uning o‘rinbosari Aleksey Simonenko bajarib turadi.

Zelenskiy Bakanovni lavozimidan chetlatish to‘g‘risidagi farmonni imzolagan kuni Davlat tergov byurosi UXXning oblast boshqarmalaridan birining rahbari qo‘lga olingani ma’lum bo‘ldi. U davlatga xiyonat qilishda va Rossiya foydasiga ishlashda gumonlanmoqda.

VVS News Ukraina ma’lumotiga ko‘ra, gap Oleg Kulinich haqida ketmoqda, u shu yil martiga qadar UXXning Qrim avtonom respublikasi bo‘yicha boshqarmasini boshqargan, yarimorol Rossiya tomonidan annexia qilingach, boshqarma Xersondan turib ishlab kelgan.

Volodimir Zelenskiy kechqurungi murojaatida Bakanov va Venediktovani lavozimdan chetlashtirish to‘g‘risidagi qarorlarini huquqni muhofaza qilish organlari organ xodimlarining davlatga xiyonat va dushman tomon bilan hamkorlik qilishi holatlari bo‘yicha juda ko‘plab ishlarni tekshirayotgani bilan izohlagan.

U UXXning Qrim bo‘yicha boshqarmasi rahbari ishi haqida gapirgan.

«Bugunga kelib  mamlakatda davlatga xiyonat qilish va prokuratura, dastlabki tergov va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlarining xoinona faoliyati yuzasidan 651 ta jinoiy ish qo‘zg‘atilgan. Ko‘rilgan 198 ta jinoyat ishi bo‘yicha tegishli shaxslarga nisbatan ayblovlar qo‘yildi. 

Xususan, prokuratura va UXXning 60 dan ortiq xodimi bosib olingan hududlarda qolib, davlatimizga qarshi ishlamoqda. Ukraina huquq-tartibot idoralari va Rossiya maxsus xizmatlari xodimlari o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar doirasida qayd etilgan Ukraina milliy xavfsizligi asoslariga qarshi jinoyatlarning bunday to‘plami bizni tegishli rahbarlarga juda jiddiy savollar» berishga majbur qilmoqda. Ushbu savollarning har biriga tegishli javob olinadi», dedi Zelenskiy. 

Bakanov — prezidentning do‘sti va UXX boshlig‘i

Bakanov Ukraina xavfsizlik xizmati rahbarligiga 2019 yil avgustida, Zelenskiy va uning «Xalq xizmatchisi» partiyasi hokimiyatga kelganida tayinlangandi.

U Zelenskiyning bolalikdagi do‘sti hisoblanadi, ular «Kvartal 95» studiyasida birgalikda ishlashgan.

Saylovoldi kampaniyasi davrida Bakanov Zelenskiyning shtabini boshqargan, u «Xalq xizmatchisi» partiyasiga ham rahbarlik qilgandi. Bakanov yuridik tahsil olgan. Uning rafiqasi Oksanada Rossiya fuqaroligi bo‘lgan.

Iyun oyida Amerikadagi Politico nashri Bakanov lavozimini yo‘qotishi mumkinligini yozgandi. Nashr manbalari Zelenskiy Ukraina xavfsizlik xizmati rahbarini frontdagi muvaffaqiyatsizliklar va Xersonning boy berilishi tufayli ishdan olmoqchiligini aytgandi. Ammo 27 iyun kuni prezident bu xabarga quyidagicha munosabat bildirdi: «Agar uni [Bakanovni] ishdan bo‘shatishni istaganimda, allaqachon bo‘shatgan bo‘lardim».

Aprel oyida Zelenskiy «UXX xodimlari orasidagi xoinlar» muammosi haqida gapirgandi. O‘shanda u idoradagi bir qancha rahbarlarni unvonlaridan mahrum qilgandi.

«Hozir menda barcha xoinlar bilan shug‘ullanish uchun vaqt yo‘q. Ammo asta-sekin ular o‘z jazolarini olishadi. Shuning uchun UXX ichki xavfsizlik bosh boshqarmasi sobiq boshlig‘i Naumov Ondriy Olegovich va UXXning Xerson oblasti bo‘yicha boshqarmasi sobiq boshlig‘i Krivoruchko Sergey Oleksandrovich endi generallar emas», degandi o‘shanda prezident.

Bosqin boshlangan mahalda Naumov Ukrainadan qochib ketgan, uni Serbiyada qo‘lga olishgan.

Xerson oblasti kengashi rahbari Oleksandr Samoylenko Ukrainaning «Ukrinform» agentligiga bergan intervyusida UXXning Xerson bo‘yicha boshqarmasi boshlig‘i yordamchisi Rossiyaga minalangan maydonlar xaritasini bergani va Rossiya aviatsiyasining oblastdagi harakatlarini muvofiqlashtirgani haqida aytgandi.

Shu tufayli ko‘plab kuzatuvchilar bu lavozimga tayinlanguniga qadar huquq-tartibot organlarida ishlash tajribasiga ega bo‘lmagan Bakanov noto‘g‘ri kadrlar siyosati yuritgan bo‘lishi mumkinligini ta’kidlashmoqda.

Venediktova — Zelenskiyning safdoshi va Ukraina bosh prokuraturasi rahbarligidagi ilk rahbar ayol

Irina Venediktova Ukraina Bosh prokuraturasi rahbarligiga 2020 yil martida tayinlangandi. Unga qadar «Xalq xizmatchisi» partiyasidan parlament a’zosi bo‘lgan va vaqtincha Davlat tergov byurosini boshqargan.

Asli xarkivlik bo‘lgan Venediktova prezidentlik kampaniyasigacha ham Zelenskiyning safdoshi bo‘lgan va keyin uning maslahatchisiga aylangan.

U Davlat tergov byurosi rahbari v.b bo‘lganida bir necha mojarolar bilan yodda qolgan, xususan konkurs asosida Oleksandr Babikovni o‘z o‘rinbosari etib tayinlagan - u esa sobiq prezident Viktor Yanukovichning sobiq advokati edi.

Venediktova bosh prokuraturaga rahbarlik qilgan davrda, mamlakatning beshinchi prezidenti Petro Poroshenkoga qarshi davlatga xiyonat bo‘yicha ayblovlar ilgari surildi. U yaqinda bu ish bo‘yicha tergov hatto urush vaqti ham davom etayotganini aytgandi.

Ammo Venediktova Poroshenkoga qarshi gumonni shaxsan imzolamagan, buni uning o‘rinbosari Oleksey Simonenko qilgan (endi uni Zelenskiy bosh prokuror v.b etib tayinladi).

Venediktova RF armiyasining Ukrainada sodir etgan harbiy jinoyatlarini tekshirish bo‘yicha xalqaro koalitsiya tuzilishini anons qilgan va doimiy ravishda rossiyalik harbiylarni vahshiyliklarda ayblab kelgan. Prokurorlar Ukrainada 22 ming harbiy jinoyatni ro‘yxatga olgan va 127 nafar gumonlanuvchini aniqlagan.

Irina Venediktova aprel oyida DW nashriga bergan intervyusida Ukraina Rossiya Federatsiyasining ehtimoliy harbiy jinoyatlari bo‘yicha 8000 dan ortiq ish ochganini ta’kidlagandi. «Xalqaro jinoiy sud bilan hamkorlik qilmoqdamiz. Joint Investigation Team doirasida hamkorlik qilmoqdamiz - bu Yevroyust platformasi asosidagi qo‘shma tergov guruhi. Bu qo‘shma tergov guruhi ishi uchun Yevroyust imkoniyatlaridan foydalanishimiz mumkin», deb tushuntirgan Venediktova. Bundan tashqari, 14 davlat hozirda Ukrainada sodir bo‘layotgan tajovuz bo‘yicha o‘z tergovlarini boshlagani qo‘shimcha qilingandi.

Okkupatsiyadan ishg‘ol etilgan hududlarda xalqaro prokurorlar ishlay boshlagan. Haagada ham RFni Ukrainadagi harbiy jinoyatlar uchun javobgarlikka tortish bo‘yicha konferensiya o‘tkazilgan, uning yakunida 45 mamlakat Ukrainaga tergovda yordam ko‘rsatish haqidagi deklaratsiyani imzolagan hamda buning uchun pul ajratishga qaror qilgandi.

Ukrainada warcrimes.gov.ua internet-platformasi ishga tushirilgan, rossiyalik harbiylarning jinoyatlariga guvoh bo‘lganlar u yerga o‘z ko‘rsatmalarini yuborishi mumkin. Shu vaqtgacha 60 mingdan ortiq fotosuratlar va videoroliklar jo‘natilgan.