Bugun, Xitoy Xalq Respublikasi – dunyoning ikkinchi iqtisodiy qudrati. Harbiy salohiyati ham faqat AQShdan keyin turishi taxmin qilinadi. Xitoy iqtisodiy qudratining o‘sish tezligi nihoyatda hayratlanarli. Yalpi ichki mahsulotining nominal qiymati AQSh YaIMga juda yaqinlashib qoldi.
Lekin, sotib olish qobiliyati bilan o‘lchanganda, AQSh YaIMdan ko‘ra kattaroq ekani aytiladi. Xalqaro moliya institutlarining hisobotlariga ko‘ra, bugun dunyodagi eng yirik iqtisod aynan Xitoy ulushiga to‘g‘ri keladi – global iqtidiyotning 18 foizi. AQShning ulushi esa, 15 foiz atrofida ekani aytiladi.
Iqtisodiy qudrati o‘sib borayotgan rasmiy Pekinning global siyosatdagi o‘ziga ishonchi va ambitsiyalari ham oshib bormoqda. Keyingi yillarda Pekinning kollektiv g‘arb bilan strategik tirashuvi kristallashib bormoqda. Xitoy Xalq Respublikasi dunyoda ko‘p qutblililikning yirik ijodkorlaridan, bayroqdorlaridan. Global siyosatda, rasmiy Pekinning o‘z “komandasi” ham mavjud, bu – Rossiya Federatsiyasi, Pokiston, Eron va boshqa davlatlar.
Markaziy Osiyo davlatlari endi mustaqil bo‘lganda, Xitoy Xalq Respublikasining mintaqadagi ishtiroki faqat savdo-iqtisodiy va sarmoya bilan cheklanar edi. Oradan uchta o‘n yillik o‘tib, rasmiy Pekin Markaziy Osiyoning birinchi yoki ikkinchi (RF bilan almashib turadi) savdo-iqtisodiy hamkoriga aylandi.
2022 yilgi Xitoy rasmiy ma’lumotlariga ko‘ra, Pekin va Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasidagi savdo-iqtisodiy hamkorlik 70 milliard dollarlik ko‘rsatkichdan oshgan. Bu bilan, MO mintaqasining savdo-iqtisodiy hamkorligi, Rossiya yoki g‘arb davlatlari bilan qiyoslaganda, kattaroq ekani ma’lum bo‘ladi.
Havfsizlik va harbiy hamkorlik borasida ham mintaqa davlatlarini birlashtiruvchi ko‘plab loyihalar bor. Jumladan Shanhay Hamkorlik Tashkiloti kabi ko‘p tomonlama salohiyatli tashkilot ham faoliyat yuritadi. ShHT – Markaziy Osiyo davlatlarining geosiyosiy va geomafkuraviy qarashlarini shakllantirishni maqsad qilib qo‘yadi.
Shu yilning mart oyida Moskvada Xitoy davlat rahbari Si Jinping va Putin qo‘shma bayonot bilan chiqib, jumladan “Markaziy Osiyo mintaqasida tashqi aralashuvga imkoniyat bermaymiz, buzg‘unchi g‘arbning bu mintaqada rangli inqiloblar amalga oshirishga imkon bermaymiz” zaylidagi fikrlar bildirishdi.
Aprel oyida esa, Xitoyning Fransiyadagi elchisi yanada qiziq fikrlar bildirdi. Elchining fikriga ko‘ra, Qrim – tarixan Rossiyaniki bo‘lgan, va post-sovet davlatlarining suvereniteti xalqaro huquqda mustahkam maqomga ega emas.
