«Ish bu – shunchaki ish» – nega hozirgi yoshlar ishni faqat moddiy tarafiga qarab tanlaydi?

Lekin bunday farq borligi turli avlodlarning har xilligida emas, balki ularning o‘rtasidagi yosh tafovuti bilan ko‘proq bog‘liq.

Ilgarilari agar inson bitta joyda uzoq vaqt ishlasa, uni, albatta, buning uchun mukofotlashadi degan qarash bo‘lgan. Bunga erishish uchun esa bir joyda ishga boshi bilan sho‘ng‘ib ketish kerak edi. Lekin hozir bu qarash o‘zgardi. Masofaviy ish, pandemiya davridagi ishdan bo‘shatishlar bu qarashlarni o‘zgartirdi. Ish beruvchilar ham o‘zlarining sodiq xodimlariga yangi kelganlardan ko‘ra 7 foiz kamroq maosh to‘lagan holatlar kuzatildi va bu ko‘p yillik xodimlarga nisbatan xiyonatdek gap edi.

"Hozir ish beruvchilarga nisbatan ishonchsizlik bor. Ish beruvchilar bizga uzoq muddatda qandaydir yordam berishiga ishonmaymiz, shuning uchun o‘zimizni ko‘proq himoya qilishimiz kerak", deydi Kaneshina.

Xalqaro CFA instituti 2021 yilda 15 ming nafar oliy ta’limni bitirganiga uncha ko‘p bo‘lmagan odamlar o‘rtasida so‘rovnoma o‘tkazadi. Unda qatnashgan 18-25 yoshlilarning 45 foizi yaxshi maosh kasb tanlashda asosiy talab ekanini bildirgan. 2023 yilda maoshni muhim deb biluvchilar ko‘rsatkichi 45 foizdan 62 foizga o‘sadi.

Nega zumerlar moddiyatga o‘ch?

Zumerlarning bu qadar talabchanligiga narx-navolarning qimmatligi ham sabab. Zumerlarning ish boshlashi uy-joy, o‘qish va oziq-ovqat kabi birlamchi zaruratlarning narx-navosi baland paytga to‘g‘ri keldi. Ko‘pchilik uchun bu vaziyatda yaxshi maoshgina xarajatlarni qoplash imkonini berishi mumkin. O‘tgan yil zumerlar uchun o‘tkazilgan so‘rovda ularning 54 foizi pulsiz qolib ketishdan qattiq qo‘rqishlarini bildirgan.

Ularning pul haqida ko‘proq o‘ylashlari ochko‘zlikdan emas, balki zaruratga pullari bo‘lishini istashini anglatadi.

Bundan tashqari, zumerlarda o‘zlarining sohasi va mehnat bozori haqida ma’lumot olishga cheklanmagan darajada "dostup" bor. Internet paydo bo‘lishidan oldin xodimlar soha haqida faqatgina ishning o‘zida o‘rganishlari mumkin edi. Hozir esa TikTok, YouTube, LinkedIn kabi platformalarda influenserlar intervyu jarayoni, maoshni muhokama qilish, ish faoliyatini baholash kabi ma’lumotlarni o‘z kuzatuvchilariga taqdim qilishadi. Bunday odamlarni tomosha qilish bilan ham kerakli ma’lumotga ega bo‘lish, ham bilimli odamlarga qarab o‘zlariga bo‘lgan ishonchni oshirish mumkin.

2023 yilda o‘tkazilgan so‘rovnomalardan birida zumerlarning 83 foizi o‘zlarining “ishdan ishga sakrovchilar” ekanini aytishgan. Ya’ni ular – o‘z ishlarini tez-tez almashtirib turishga moyillar.

2022 yildagi so‘rovnomada qatnashgan zumer avlodning deyarli yarmi ikki va undan ko‘proq joyda ishlashini aytishgan. Ko‘proq joyda ishlash istagining kuchliligi oldingi barcha avlod vakillariga qaraganda ko‘proq ko‘rsatkich.

Zumerlar uchun ish bu shunchaki ish. Tadqiqotlardan birida ularning 61 foizi o‘z kasbini o‘zligining bir qismi sifatida bilishi aniq bo‘lgan. Solishtirish uchun aytish mumkinki, ulardan oldingilarning 86 foizi ishini o‘zligining bir qismi sifatida ko‘rishadi.

Biroq zumerlar ham o‘zlarining nima istayotganini anglash qobiliyatini yo‘qotib qo‘yishmagan. Ular shunchaki bor kuchini faqat bir narsaga sarflashni xohlashmaydi xolos.