Odamlarda Uran sayyorasi haqidagi tasavvurlarning aksariyati NASA’ning “Voyajyer-2” kosmik missiyasi kuzatuvlari natijasida paydo bo‘lgan. Ammo “Voyajyer-2” tashrifi kuchli quyosh bo‘roni bilan bir vaqtga to‘g‘ri kelgan, bu esa apparat tomonidan olingan ma’lumotlarni buzib ko‘rsatgan, oqibatda ushbu sayyora tizimi haqida noto‘g‘ri tasavvur shakllangan, deya yozadi BBC.
Uran — Quyosh tizimining eng chekkasida joylashgan nihoyatda go‘zal sayyora. Muz qobig‘i bilan o‘ralgan bu sayyora eng uzoq va sovuq osmon jismlaridan hisoblanadi.
Bundan tashqari, Quyosh tizimidagi boshqa barcha sayyoralardan farqli o‘laroq, Uranning aylanish o‘qi uning orbita tekisligida joylashgan, ya’ni sayyora go‘yo ag‘darilib, yonboshlab yotgandek ko‘rinadi — bu esa uni yanada sirli qiladi.
Sayyoraning yaqindan olingan tasvirlarini ilk bor 1986 yilda ko‘rganmiz — o‘shanda Uran yaqinidan uchib o‘tgan “Voyajyer-2” uning o‘zi va beshta eng katta yo‘ldoshi suratlarini yuborgan.
Apparat tomonidan olingan ma’lumotlar esa olimlarni yanada hayratga soldi. Ulardan ma’lum bo‘lishicha, Uran tizimi biz o‘ylagandan ancha g‘alatiroq va ajoyibroq tuzilgan. Quyosh sistemasining tashqi qismidagi boshqa barcha sayyoralardan farqli o‘laroq, sayyoraning o‘zida ham, uning yo‘ldoshlarida ham hech qanday faollik aniqlanmagan.
Kuzatuvlar natijalariga ko‘ra, Uranning himoya magnitosferasi sayyoraga nisbatan simmetrik emas, balki Quyoshga qaragan tomondan sal siljigan va yassi holatda.
Odatda, sayyora magnit maydoni geologik faollik natijasida uning qa’ridan otilib chiqadigan gazlar va boshqa moddalarni sayyoradan tashqariga chiqarmaydi. “Voyajyer-2” Uranda bunday jarayonlarning birorta belgisini topmadi. Bu esa olimlarni Uranning o‘zi va beshta eng yirik yo‘ldoshida mutlaqo hayot yo‘q, degan xulosaga olib keldi.
So‘nggi kashfiyot olimlar uchun kutilmagan yangilik bo‘ldi, chunki yuqorida ta’kidlanganidek, Uran Quyosh tizimidagi boshqa barcha sayyoralardan va ularning tabiiy yo‘ldoshlaridan ajralib turadi.
Rasm: Uran yo‘ldoshlaridan biri Mirandaning “Voyajyer-2” tomonidan olingan surati. Yangi tadqiqotga ko‘ra, Miranda sirtining ostida butun boshli okean yashiringan bo‘lishi mumkin – hatto yashash uchun qulay sharoitlar borligi ehtimoldan xoli emas.
Uranda okean bormi?
O‘n yillar davomida yechilmay kelgan jumboq yangi ma’lumotlar tahlili tufayli hal etildi. So‘nggi tadqiqotlar “Voyajyer-2” Uran yaqinidan juda noqulay vaqtda uchib o‘tganini ko‘rsatdi.
