2022 yil dekabr oyida uçirilgan NASA Surface Water and Ocean Topography (SWOT) sun’iy yöldoşi Yer okeani tubini misli körilmagan batafsil xaritaga tuşirdi. Bu tadqiqotçilarga qit’alar orasidagi çegaralarni örganiş va yangi suv osti obektlarini aniqlaş imkonini berdi.
Uşbu sun’iy yöldoş orqali atigi bir yillik kuzatişlar okean tubining topografiyasi haqida kemalar va eski transport vositalarining 30 yillik töplangan ma’lumotlariga qaraganda köproq ma’lumot berdi.
SWOT okean oqimlariga ta’sir qiluvçi va biologik xilma-xillik markazlari bölgan dengiz toğlari va vulqonlarni örganiş uçun birinçi imkoniyatni taqdim etdi. Uşbu tizim hatto balandligi 1000 metrdan past bölgan kiçik toş şakllarini ham aniqlay oldi, bu ilgari deyarli imkonsiz bölib tuyulardi.
Ma’lumotlar, şuningdek, jamoaga qirğoqböyi hududlarida tektonik çegaralar va okean oqimlari xaritalarini batafsil körsatişga imkon berdi. Bu juda muhim, çunki okean oqimlari va suv toşqinlari ozuqa moddalari va çökindilarni quruqlikdan okeanga olib boradi, bu biologik xilma-xillik va qirğoq ekologiyasiga ta’sir qiladi. Sun’iy yöldoş tufayli okeanlarning geologik tarixini ham yaxşiroq bilib oliş mumkin.
Suv osti obektlarini aniqlaş uçun SWOT okean sathining balandligini ölçaydi, aslida u tekis emas. Tepaliklar va vulqonlar kabi suv osti obektlarining tortişiş kuçi ularning tepalarida suv töplanib, öziga xos balandliklarni hosil qiladi. Ularning balandligini ölçaş suv yuzasi ostida nima yaşiringanini aniqlaş imkonini beradi.
Uç yillik missiyaning qolgan davrida SWOT dengiz oqimlari töğrisida ma’lumotlarni töplaş va okean tubining xaritasini tuzişda davom etadi. Bundan taşqari, global miqyosda çuçuk suv mavjudligini baholaş uçun foydalaniş rejalaştirilgan.
