AQŞ Mudofaa vazirligining yuqori martabali mulozimlari Amerika harbiylarining bir qismini Şarqiy Yevropa mamlakatlaridan olib çiqiş taklifini körib çiqmoqda. Bu haqda NBC News telekanali amerikalik va yevropalik rasmiylarga asoslanib xabar tarqatdi.
Taklif AQŞning 46-prezidenti Jo Bayden ma’muriyati 2022 yilda Ukraina bilan çegaradoş mamlakatlar mudofaasini mustahkamlaş uçun yuborgan kontingentga taalluqli. Rossiya qöşinlari Ukrainaga keng kölamli bosqin boşlaganidan köp ötmay, AQŞ 20 ming harbiyni Polşa va Ruminiyaga joylaştirgandi.
NBC News manbalariga köra, Pentagonda hali ham qisqartiriş kölami muhokama qilinmoqda, ammo gap Bayden tomonidan yuborilgan kuçlarning yarmigaça, ya’ni 10 minggaça harbiyni olib çiqib ketiş haqida ketişi mumkin. Umuman olganda, hozirda Yevropada AQŞning 80 mingga yaqin harbiy xizmatçisi joylaştirilgan.
AQŞ Mudofaa vazirligi vakillari telekanalning manbalar ma’lumotiga izoh beriş haqidagi söroviga javob bermagan. «Prezident Amerika birinçi örinda ekaniga işonç hosil qiliş uçun doimiy ravişda joylaşuv va prioritetlarni qayta körib çiqmoqda», – degan Milliy xavfsizlik kengaşi vakili Brayan Hyuz NBC News telekanaliga.
Donald Trampning ikkinçi prezidentlik muddati boşlanişi bilan Pentagon, AQŞning boşqa federal idoralari kabi, budjet qisqartirilişiga duç keldi. Öz navbatida, Yevropadagi Amerika kontingentining qisqarişi Hind-Tinç okeani mintaqasida foydalanilişi mumkin bölgan resurslarni böşatiş imkonini beradi, deb yozadi NBC News. Tramp ma’muriyati vakillari Hind-Tinç okeani mintaqasini strategik jihatdan ustuvorroq deb hisoblaşadi.
Bundan taşqari, Şarqiy Yevropadagi Amerika harbiy bölinmalari sonining qisqarişi innovatsion qurilmalar va qurol-yaroğlarga investitsiya kiritiş hajmini oşirişga urinayotgan armiya uçun pulni tejaydi.
Tramp AQŞ harbiylarini Yevropadan qisman olib çiqmoqçi ekani haqidagi miş-mişlar yil boşidan beri tarqalmoqda. Yanvar oyida Italiyaning ANSA agentligi AQŞ prezidenti Yevropadagi kontingentni taxminan 20 foizga qisqartiriş va 20 mingga yaqin harbiyni olib çiqib ketişni rejalaştirayotgani haqida xabar bergandi. Mart oyida The Telegraph manbalari Tramp AQŞning 35 ming harbiy xizmatçisini Germaniyadan olib çiqib, Vengriyaga joylaştiriş imkoniyatini ham körib çiqayotganini xabar qilgandi.
Agar Pentagon bu taklifni qabul qilsa, bu Qöşma Ştatlar Yevropadagi eski ittifoqçilarini Rossiyaning kuçayib borayotgan tahdidiga qarşi qöllab-quvvatlaşdan boş tortişi haqidagi xavotirlarni kuçaytiradi, dedi Yevropa rasmiylari NBC News telekanaliga. Telekanal AQŞ kontingenti miqdorini qisqartiriş böyiça munozaralar Donald Trampning Vladimir Putinni öt oçişni töxtatişga köndirişga urinişlari fonida yuz berayotganiga e’tibor qaratgan.
Rossiya Amerika kontingentining qisqarişini tiyib turiş siyosatining zaiflaşuvi deb hisoblaydi, bu esa Moskvaning Yevropa işlariga turli yöllar bilan aralaşişga tayyorligini oşiradi, deb hisoblaydi Strategik va xalqaro tadqiqotlar markazi vitse-prezidenti Set Jons.
Saylovoldi kampaniyasi davomida Tramp Rossiya-Ukraina uruşini imkon qadar tezroq tugatişga va’da bergan va hozirda öt oçişni töxtatişga erişişga harakat qilmoqda. Uning Ukrainaga nisbatan pozitsiyasi Vaşington Kiyevni qança kerak bölsa, şunça qöllab-quvvatlaşini aytgan Bayden pozitsiyasidan sezilarli darajada farq qiladi, deb eslatadi NBC News.
Materialda Tramp Ukraina hukumatini öt oçişni töxtatiş böyiça muzokaralarda oldindan yon berişga majbur qilgani, xususan, mart oyi boşida u Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy bilan tortişuvdan keyin bir haftaga harbiy va razvedka yordamini töxtatib qöygani qayd etilgan.
Tramp ma’muriyati Yevropadagi ittifoqçilariga AQŞ öz harbiy resurslarini Xitoy va boşqa ustuvor yönalişlarga yönaltirgan mahalda öz mudofaasi uçun özlari javob berişlari kerakligini tuşuntirgan.
Yevropa Ittifoqining ba’zi a’zolari (ular orasida Boltiqböyi davlatlari ham bor) Rossiya tomonidan böladigan tahdidlardan xavotirda. Estoniya, Latviya va Litva mudofaa vazirlari fikriça, Moskva Ukrainada töxtab qolmaydi va Rossiya-Ukraina uruşidagi ehtimoliy sulh ular uçun xavfsizlik tahdidini keskin oşiradi, çunki bu Rossiya Federatsiyasiga qayta qurollaniş va qöşinlarni köçiriş uçun vaqt beradi. Ular, şuningdek, NATOning har qanday qöşinlarini olib ketiş mintaqa xavfsizligini xavf ostiga qöyişi mumkinligini ta’kidlamoqda, şuning uçun Boltiqböyidagilar ittifoqçilarning bunday rejalariga e’tiroz bildirmoqda.
Rossiya NATO bilan ehtimoliy qarama-qarşilikka tayyorlanayotgani va 2022 yildan beri öz qurolli kuçlarida keng kölamli rekonstruksiya va islohot ötkazayotgani haqida Daniya razvedkasi ham xabar bergandi. Daniya maxsus xizmatlari ma’lumotlariga köra, Moskva hozirça NATOni alyans şartnomasining 5-moddasini qöllaşga undaydigan harakatlardan qoçişga harakat qilmoqda. Ammo «agar kuçlarning nisbiy muvozanati Rossiya foydasiga özgarsa», uning yanada xavfli harakatlarga tayyorligi ehtimoli oşadi.
Daniya Rossiya-Ukraina uruşi yakunlangan taqdirda Rossiya NATOga töğridan töğri tahdid solişi mumkinligi haqida ham ogohlantirgan. Daniya razvedkasining prognozlaridan biriga köra, agar alyans Rossiya bilan bir vaqtning özida harbiy salohiyatini oşirib bormasa, Ukrainadagi uruş tugaganidan taxminan yarim yil ötgaç, Moskva NATO davlatlaridan biri bilan lokal mojaro boşlaşi mumkin.
