Buyuk Britaniya hukumati migratsiya siyosatini kuçaytiradi va mamlakatda yaşaşni xorijliklar uçun «huquq» emas, balki «imtiyoz»ga aylantiradi. Bu haqda mamlakat boş vaziri Kir Starmer ma’lum qildi.
«Bizda köproq nazorat bölişi uçun migratsiya tizimining barça yönalişlari, jumladan, iş, oila va ta’lim yanada kuçaytiriladi. Qonun ijrosi har qaçongidan ham keskinlaşadi va migrantlar soni kamayadi», — deydi Starmer.
Uning sözlariga köra, köp yillar davomida Britaniyada biznesni xorijdan kam maoş oladigan işçilarni jalb qilişga undaydigan tizim mavjud bölgan, bu esa mahalliy yoşlarga sarmoya kiritişni orqaga surgan. 2022 yil iyunidan 2023 yil iyuniga qadar mamlakatga sof migratsiya deyarli 1 million kişini taşkil etgan — bu 2019 yilga nisbatan tört baravar köp. 2023 yil iyunidan 2024 yil iyunigaça bu körsatkiç 728 mingga qadar tuşganiga qaramay, Milliy soğliqni saqlaş va ta’lim tizimlari haddan taşqari yuklangan, uy-joy narxi esa keskin oşgan. Starmer bu tizimni «işdan çiqqan» deb atadi va uni özgartiriş niyatida ekanini ma’lum qildi.
Yangi yondaşuv doirasida hukumat doimiy yaşaş uçun ruxsatnoma va fuqarolikni tezda oliş imkoniyatidan voz keçmoqçi. Endilikda Buyuk Britaniyada doimiy yaşaş huquqi uçun ariza topşiriş uçun mamlakatda beş yil emas, ön yil qonuniy yaşaş talab qilinadi. Faqatgina mamlakat iqtisodiyoti va jamiyatiga sezilarli hissa qöşganlarga istisnolar qöllanadi.
Ingliz tilini biliş böyiça talablar ham oşiriladi. Barça migrantlar, şu jumladan, özgalar qaramoğida bölgan voyaga yetgan şaxslar ham ingliz tilini asosiy darajada bilişini isbotlaşi şart böladi. Bu integratsiyani yaxşilaş, ekspluatatsiyadan himoya qiliş va iş topiş imkoniyatlarini kengaytiriş uçun kerak, deyiladi hukumat hujjatida. Yaşaş huquqini olişda ustuvorlik yuqori malakali migrantlarga beriladi. Xususan, tezlaştirilgan fuqarolik oliş huquqiga şifokorlar, muhandislar, IT-mutaxassislar va mamlakat uçun zarur bölgan boşqa kasb egalari ega bölişi mumkin.
Bundan taşqari, viza asosida işçilarning jalb qilinişiga çeklovlar kiritilişi rejalaştirilmoqda. Vaqtinçalik vizalar orqali doimiy yaşaş huquqini oliş imkoniyati yopiladi, iş, öqiş va oilani birlaştiriş kabi barça yönalişlar böyiça talablar kuçaytiriladi. Skilled Worker vizasini oliş uçun oliy ma’lumot majburiy şart böladi, ijtimoiy parvariş sohasida (care sector) esa xorijliklarni işga oliş taqiqlanadi. Çet ellik bitiruvçilarning öqiş tugaganidan keyin mamlakatda qoliş muddati 2 yildan 1,5 yilgaça qisqartiriladi. Migratsiya qoidalarini buzgan iş beruvçilar va oliy öquv yurtlariga moliyaviy jazolar joriy etiladi.
Şu bilan birga, Starmer hukumat migratsiyaga kvotalar joriy qiliş niyatida emasligini, çunki sönggi ön yildagi bunday urinişlarning barçasi muvaffaqiyatsizlikka uçraganini ta’kidladi. BBC’ning qayd etişiça, boş vazirning rejasi parlamentda tasdiqlanişi kerak, u yerda leyboristlar mutlaq köpçilikka ega. Agar tasdiqlansa, uşbu çoralar 2026 yildan erta bölmagan muddatda amalga oşiriladi.
