Kredit olişga taqiqni qanday rasmiylaştiriş mumkin?
|19:57 / 26.12.202533 51011 min
2025 yil iyundan Özbekistonning har bir fuqarosi beş daqiqa içida bank va mikromoliya taşkilotlariga öz nomiga kredit berişini taqiqlaş imkoniga ega böldi. Bu xizmatdan foydalanganlar soni qariyb 150 ming nafarga yetdi.
Foto: ShutterstockFoto: Shutterstock
Öziga kredit ajratilişiga taqiq qöyiş kredit firibgarlaridan himoya qiladi va ortiqça qarz olişning oldini oladi.
Bu qanday işlaydi?
Öziga taqiq qöyiş — bu kredit ajratilişini ixtiyoriy taqiqlaş bölib, buni kredit byurosi yoki davlat xizmatlari portali orqali mustaqil ravişda amalga oşirasiz.
U faollaştirilganidan söng ismingiz maxsus «Kredit bitimlarini tuziş taqiqlangan şaxslar» reyestriga kiritiladi. Barça banklar, mikromoliya taşkilotlari va boşqa rasmiy kreditorlar qarz berişdan oldin uşbu reyestrni tekşirişlari şart.
Siz maxsus portal yoki davlat xizmatlari orqali onlayn ariza topşirasiz va hatto kimdir hujjatlaringizdan foydalanib kredit olişga urinib körsa ham banklar sizning nomingizga kredit rasmiylaştira olmaydi.
Taqiq darhol kuçga kiradi. Uni istalgan vaqtda bekor qiliş mumkin — bu ham taqiq örnatiş singari bepul va heç qanday çeklovlarsiz.
Xizmat 2025 yil 4 martda qabul qilingan, «Kredit axboroti almaşinuvi töğrisida»gi Qonunga özgartirişlar kiritilgan ÖzR№ZRU-1043 -sonli Qonuni asosida işga tuşirilgan. Qonun 2025 yil 6 iyundan kuçga kirdi.
Öziga taqiq qöyiş nima?
Agar ismingiz reyestrda mavjud bölsa, bank sizga kredit berişga haqli emas. Hatto kimdir pasportingiz bilan kelsa yoki nomingizga onlayn-kredit rasmiylaştirişga urinsa ham, tizim arizani avtomatik tarzda bloklaydi.
Yuridik jihatdan taqiq zanjir böyiça işlaydi:
Kredit byurosi ma’lumotlarni reyestrga kiritadi.
Banklar reyestrga kiriş imkoniga ega.
Kredit rasmiylaştirişga urinilganida tizim taqiqni köradi.
Ariza rad etiladi.
Qonun kreditorlar javobgarligini qat’iy tartibga soladi. Agar bank reyestrni inobatga olmasdan baribir kredit beradigan bölsa, u uşbu bitim uçun töliq javobgarlikni öz zimmasiga oladi va sizdan mablağni qaytarişni talab qiliş huquqini yöqotadi.
Mavzuga oid
Öziga taqiq qöyiş qanday rasmiylaştiriladi?
Ariza topşirişning uçta usuli bor: kredit byurosi portali orqali onlayn, my.gov.uz portali orqali onlayn yoki davlat xizmatlari markazlariga şaxsan murojaat qiliş.
Eng tezkor usul — kredit byurosi orqali. Eng universali my.gov.uz portali bölib, u yerda yana önlab boşqa davlat xizmatlaridan ham foydalaniş mumkin.
1-usul: Infokredit kredit byurosi portali orqali
Bu – taqiqlar reyestrini yuritadigan tizimga töğridan-töğri olib boradigan yöl.
portal.infokredit.uz saytini oçing va «Jismoniy şaxs sifatida kiriş» tugmasini bosing. Tizim sizni OneID – Özbekiston yagona identifikatsiya tizimiga yönaltiradi. Agar sizda OneID akkaunti yöq bölsa, id.egov.uz orqali röyxatdan öting – bunga ikki daqiqa ketadi, pasport seriyasi va raqami kerak böladi.
Tizim ismingizni darhol reyestrga kiritadi — heç qanday qöşimça tasdiq talab etilmaydi. Agar qoğoz nusxasi kerak bölsa, QR-kodli elektron tasdiqlovçi hujjatni yuklab olişingiz mumkin.
Muhim eslatma: agar kiriş vaqtida «Şaxsiy ma’lumotlarni yangilaş zarur» degan yozuv çiqsa, OneID ni alohida oynada oçib, profilingizga kiring, «Ma’lumotlarni yangilaş» tugmasini bosing, söng kredit byurosi portaliga qayting. Foydalanuvçilar buni smartfondan emas, balki kompyuterda bajarişni tavsiya qilişadi — texnik nosozliklar kamroq böladi.
2-usul: my.gov.uz davlat xizmatlari portali orqali
Veb-versiya va MyGov mobil ilovasi orqali işlaydigan universal usul.
«Xizmatdan foydalaniş» tugmasini bosing. «Faollaştiriş»ni tanlang. Tizim arizani qayta işlaydi va taqiqni avtomatik ravişda işga tuşiradi. 10 daqiqa içida elektron poçtangizga elektron hujjatli tasdiq keladi.
Bu usulning yaxşi tomoni şundaki, begona saytlarga ötiş talab etilmaydi — barçasi fuqarolarning aksariyati ma’lumotnomalar oladigan, jarimalarni tölaydigan va hujjatlarni röyxatdan ötkazadigan davlat xizmatlari portalidagi taniş interfeys içida amalga oşiriladi.
3-usul: davlat xizmatlari markaziga boriş
Agar onlayn-tizimlarga kirişni istamasangiz yoki internetga kiriş imkoniyati yöq bölsa, arizani şaxsan topşirişingiz mumkin.
Istalgan Davlat xizmatlari markaziga (DXM) pasportingiz bilan boring. Xodimga kredit olişga taqiqni faollaştirmoqçi ekaningizni ayting. Yozma arizani töldiring — blankani mutaxassis beradi.
Kerakli hujjatlar: faqat amaldagi pasport kifoya. Bankdan heç qanday ma’lumotnoma, işonçnoma yoki qöşimça qoğozlar kerakmas. Onlayn-ariza pasport ma’lumotlarini davlat bazasidan avtomatik ravişda oladigan OneID orqali qayta işlanadi.
Xizmat narxi: bepul. Röyxatdan ötiş yiğimi ham, arizani körib çiqiş uçun tölov ham, abonent tölovi ham yöq.
Ketadigan vaqt: onlayn-ariza köpi bilan bir neça daqiqa içida faollaştiriladi. DXM orqali berilgan oflayn-ariza 10 daqiqa içida qayta işlanadi.
Qanday kreditlar olinişini taqiqlaş mumkin?
Kredit olişga taqiq qöyiş kredit byurolari tizimiga ulanganrasmiy kreditorlar tomonidan beriladigan barça turdagi qarzlarga tatbiq etiladi. Bu banklardagi iste’mol kreditlari, onlayn-qarzlar, mikromoliya taşkilotlari (MMT) tomonidan beriladigan mikrokreditlar, kredit kartalari, moliyaviy kompaniyalarning bölib tölaş (rassroçka) xizmatlari hamda lizing mahsulotlari bloklanişini anglatadi.
Qonunga köra, barça moliyaviy taşkilotlar kredit berişdan oldin taqiqlar reyestrini tekşirişi şart. Agar bank yoki MMT reyestrni tekşirmasdan qarz rasmiylaştirsa, u töliq huquqiy javobgarlikni öz zimmasiga oladi va qarzni qaytarişni talab qiliş huquqini yöqotadi. Bu juda muhim jihat: hattoki firibgarlar qandaydir usul bilan bank xodimini kredit berişga köndirsa ham, siz huquqiy jihatdan uni qaytarişga majbur emassiz — mas’uliyat tölaligiça moliyaviy taşkilot zimmasida.
Taqiqni qanday olib taşlaş mumkin?
Taqiqni olib taşlaş ham uni faollaştiriş kabi uç xil usulda va bepul amalga oşiriladi.
Infokredit portali orqali onlayn: OneID orqali portal.infokredit.uz saytida şaxsiy kabinetingizga kiring, «Kredit taqiq» bölimiga öting va «Öçiriş» tugmasini bosing.
my.gov.uz orqali onlayn: «Kredit bitimini tuzişga taqiq qöyiş yoki taqiqni olib taşlaş» bölimida «Xizmatni öçiriş» tugmasini bosing.
DXMda: Istalgan davlat xizmatlari markaziga pasportingiz bilan keling va taqiqni olib taşlaşga ariza bering. Ariza 10 daqiqa içida qayta işlanadi.
Xizmat böyiça qanday çeklovlar bor?
Amaliyotlar soni böyiça heç qanday çeklovlar yöq. Siz taqiqni istaganingizça faollaştiriş va bekor qilişingiz mumkin. Qonunda taqiqning minimal muddati, «sovutiş» davrlari yoki maqomni tez-tez özgartirganlik uçun jarimalar nazarda tutilmagan.
Kredit olişga taqiq kredit reytingiga qanday ta’sir qiladi?
Taqiqlar tarixiga oid ma’lumotlar faollaştiriş va bekor qiliş sanasi va vaqti aniq körsatilgan kredit tarixida saqlanadi. Banklar siz neça marta taqiqni yoqib-öçirganingizni köradi, ammo buning kredit reytingiga ta’siri yöq.
Eski kreditlar nima böladi?
Kredit tarixingizda taqiq faollaştirilgan sana va vaqt körsatilgan belgi paydo böladi. Barça moliyaviy taşkilotlar qarz oluvçini tekşiriş jarayonida uşbu ma’lumotni köradi. Taqiq uni özingiz bekor qilmaguningizça çeksiz amal qiladi. Şu bilan birga, mavjud kreditlaringiz, kredit kartalaringiz va bölib tölaş (rassroçka) şartnomalari öz kuçida qoladi — taqiq faqat yangi qarz olişlarni bloklaydi.
Taqiq kimga kerak?
Çet elda yaşasangiz yoki işlasangiz. Agar işlaş uçun yoki uzoq muddatli xizmat safari bilan xorijga ketgan bölsangiz, Özbekistondagi moliyaviy operatsiyalarni nazorat qiliş qiyin böladi. Bu vaqt içida sizning nomingizga özingiz bilmagan holda qarzlar rasmiylaştirilişi mumkin. Taqiq bu muammoni hal qiladi: arizani dunyoning istalgan nuqtasida turib my.gov.uz portali orqali onlayn topşiriş mumkin, buning uçun faqat OneID tizimiga kiriş kerak böladi xolos.
Keksa yoşli qarindoşlaringizni himoya qilişni istasangiz. Katta avlod vakillari nabiralarga yordam beriş yoki «hisob xavfsizligini tekşiriş» bahonasida kredit rasmiylaştiriş uçun kerakli ma’lumotlarni qölga kiritadigan telefon firibgarlarining qurboniga aylanişadi.
Pasportingizni yöqotgan yoki öğirlatgan bölsangiz. Yangi hujjat tayyorlaguningizça firibgarlar sizning nomingizga kredit rasmiylaştirişi mumkin. Taqiq bu imkoniyatni darhol yöqqa çiqaradi. 2024 yilning birgina sakkiz oyi davomida fuqarolarning nomiga noqonuniy ravişda 36,6 milliard sömlik kreditlar rasmiylaştirilgan — bu mavhum xavf emas, haqiqiy tahdiddir.
Hissiy xaridlar bilan kuraşayotgan bölsangiz. Onlayn-kreditlarning osonligi odamni «yöldan uradi»: reklama körgaç, tugmani bosib, beş daqiqada pul oliş mumkin. Taqiq «sovutiş tösiğini» yaratadi. Kredit oliş uçun avval taqiqni bekor qiliş kerak böladi, bu esa ongli harakatlarni talab qiladi. Bu puxta öylab keyin qaror çiqarişga imkon beradi.
Internet-xizmatlardan faol foydalansangiz. Sönggi beş yil içida Özbekistonda kiberjinoyatçilik 68 barobarga köpaygan, 2021–2024 yillar davomida fuqarolarga yetkazilgan umumiy zarar esa 1,9 trillion sömdan oşgan. Kiberjinoyatlarning tört foizi firibgarlik yöli bilan olingan kreditlar bilan boğliq. Agar siz onlayn-banking, elektron tijorat yoki ijtimoiy tarmoqlardan faol foydalansangiz, ma’lumotlaringiz oşkor böliş xavfi yuqori böladi — taqiq qöşimça himoya beradi.
Kredit tölayapsiz va yangisini olişni rejalaştirmayapsiz. Agar sizda kredit bölib, e’tiboringizni uni söndirişga qaratgan bölsangiz, taqiq bir qarzni boşqasi bilan «yopiş» fikridan himoya qiladi. Bu ayniqsa qarz botqoğidan çiqayotganlar uçun muhim: mexanizm yangi qarz olib qöyişning oldini oladi.
Kredit tarixi böyiça şubhali tekşiruvlar aniqlanganda kimga murojaat qiliş kerak?
Agar firibgarlik yoki kredit tarixingiz böyiça şubhali sörovlarni sezsangiz, KATMning +998 71 203-47-47 raqamiga qönğiroq qiling yoki [email protected]ga yozing. Şuningdek, @KATM_kredit_byurosi Telegram-kanali orqali şikoyat qilişingiz mumkin.
