«Qoidalarni ‘kollektiv G‘arbʼ emas, uning bitta vakili yozmoqda» – Lavrov AQSh, NATO va Tramp haqida

20 yanvar kuni Rossiya tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov mamlakat diplomatiyasining 2025 yildagi faoliyati yakunlariga doir matbuot anjumanida chiqish qildi. Associated Press nashri Sergey Lavrov nutqidagi muhim iqtiboslarni jamladi.

Grenlandiya va NATO haqida

Sergey Lavrov AQSh prezidentining Grenlandiyani egallashga qaratilgan urinishlari NATO uchun «chuqur inqiroz» boshlanganidan darak berishini aytdi. Unga ko‘ra, bu «alyansning yagona harbiy-siyosiy blok sifatida saqlanib qolishi masalasini shubha ostiga qo‘yadi».

«Bunday holat yuz berishi mumkinligini avval tasavvur qilish qiyin edi. Bu – NATOning bir a’zosi blokning boshqa bir a’zosiga hujum qiladigan ssenariyni yuzaga keltirishi mumkin», dedi Lavrov matbuot anjumanida.

Uning aytishicha, Donald Trampning harakatlari Rossiya uzoq vaqtdan beri tanqid qilib kelayotgan «qoidalarga asoslangan global tartib» haqidagi G‘arb konsepsiyasini ostin-ustun qilgan.

«Endi qoidalarni ‘Kollektiv G‘arbʼ emas, balki uning faqat bir vakili yozmoqda», dedi Lavrov kinoya bilan. «Bu Yevropa uchun katta larza bo‘ldi va biz buni kuzatyapmiz. Xavfsizlik va hamkorlikni ta’minlashga qaratilgan Yevro-atlantika konsepsiyasi o‘zini oqlamadi».

Lavrovning da’vo qilishicha, Daniyaning Grenlandiya ustidan nazorati mustamlakachilik davridan qolgan meros. «Aslida, Grenlandiya Daniyaning tabiiy bir qismi emas», deya qo‘shimcha qildi u.

Shu bilan birga, Lavrov Rossiya va Xitoy orolga tahdid solishi mumkinligi haqidagi Trampning gaplarini qat’iyan rad etdi.

«Bizning bunga hech qanday aloqamiz yo‘q. Albatta, biz bu jiddiy geosiyosiy vaziyatni kuzatyapmiz va u hal bo‘lgach, xulosalarimizni chiqaramiz», dedi Lavrov.

Trampning «Tinchlik kengashi» borasida

Moskva tashqi siyosatidagi ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan anjumanda so‘zlar ekan, Lavrov Trampning «Tinchlik kengashi» tashabbusini ehtiyotkorona ma’qulladi.

Dastlab bu tashkilot G‘azoda Isroil-Hamas urushini yakunlashga qaratilgan mexanizm sifatida ko‘rilgan edi. Biroq endi u boshqa global inqirozlarni ham qamrab oladigan, hatto BMTga raqobatchi bo‘lishi mumkin bo‘lgan kengroq mandat bilan shakllanmoqda.

Kreml Trampning kengashga qo‘shilish haqidagi taklifini o‘rganayotganini va Vashingtondan qo‘shimcha tafsilotlarni kutayotganini bildirdi.

«Bu tashabbus AQShning – o‘z tashqi siyosat falsafasiga qaramay, u hamkorlik qilishga tayyor bo‘lgan davlatlar guruhini birlashtirish zarurligini anglayotganini ko‘rsatadi», dedi Lavrov.

Ukrainadagi urush haqida

Lavrov Donald Trampning Ukrainadagi janglarni tugatish bo‘yicha muzokaralar tashabbuslarini ham maqtadi. U AQShni G‘arb davlatlari orasida «Rossiya manfaatlarini inobatga olish zarurligini tushungan va inqirozning ildiz sabablarini hisobga olgan holda yechimlar taklif qilgan yagona mamlakat» deb ta’rifladi.

Shu bilan birga, Lavrov Kiyev va uning yevropalik ittifoqchilari AQShning sulh takliflariga tuzatishlar kiritishga urinayotganini tanqid qildi.

Rossiya bosh diplomatining aytishicha, Alyaskadagi sammitda Vladimir Putin qabul qilgan Trampning dastlabki taklifida «Ukrainadagi rus tilida so‘zlashuvchilar va Moskva bilan aloqador Ukraina pravoslav cherkovini himoya qilish choralari» nazarda tutilgandi. Ammo Kiyev va uning yevropalik ittifoqchilari taklif qilgan so‘nggi versiyadan bu bandlar olib tashlangan. Moskva esa bunday o‘zgarishlarni qabul qilmoqchi emas.

«Biz Kiyev rejimiga yana bir bor nafas rostlab, qayta qurollanish imkonini beradigan hashamatga yo‘l qo‘ymaymiz», dedi Lavrov.

U Moskva Yevropa yetakchilari bilan aloqalarni butunlay istisno qilmasligini aytdi. Biroq «ular (yevropaliklar) Rossiyaga nisbatan nafratga shu qadar chuqur botib ketganki, ehtimol, ular bilan biror masalada kelishishning iloji bo‘lmaydi», deya qo‘shimcha qildi Lavrov.

Maduroning o‘g‘irlanishi va AQSh bilan hamkorlik borasida

Shu bilan birga, Lavrov Venesuela yetakchisi Nikolas Maduro qo‘lga olinib olib ketilganini keskin tanqid qildi va «qo‘pol harbiy aralashuv» deb atadi.

«Biz misli ko‘rilmagan voqealarga guvoh bo‘ldik: AQSh tomonidan Venesuelaga qarshi qo‘pol qurolli bostirib kirish, o‘nlab halok bo‘lganlar va yaradorlar… Shuningdek Venesuelaning qonuniy prezidenti Nikolas Maduro va uning turmush o‘rtog‘ining qo‘lga olinib, mamlakatdan olib chiqib ketilishi. Bu harakatlar bilan bir vaqtda Kuba hamda Lotin Amerikasi va Karib havzasi mintaqasidagi boshqa davlatlarga nisbatan tahdidlar yangramoqda», degan Lavrov.

U shuningdek, AQSh yanvarning dastlabki kunlarida musodara qilgan Rossiya bayrog‘i ostidagi tankerdagi ikki rossiyalik dengizchining ozod etilishini hamon kutayotganini aytdi.

Sergey Lavrovning aytishicha, kelasi oyda «Yangi START» yadroviy qurollarni nazorat qilish shartnomasining muddati tugaydi. Vashington esa undagi cheklovlarga yana bir yil amal qilish haqidagi Putinning taklifini qabul qilmagan.

«Rossiya milliy manfaatlarga o‘zaro hurmat asosida AQSh bilan muloqotni davom ettirishga tayyor», dedi u.

Lavrovning aytishicha, o‘tgan yili Saudiyada bo‘lib o‘tgan muzokaralarida Marko Rubio «manfaatlar mos keladigan joylarda hamkorlik qilish va kelishmovchiliklarning qarama-qarshilikka aylanib ketishiga yo‘l qo‘ymaslik zarurligini» ta’kidlagan. «Men bu falsafa va mantiqni to‘liq qo‘llab-quvvatlashimni aytdim», dedi Lavrov.