Elektr energiyasiga talab oshib bormoqda: dunyo reytingi taqdim etildi

Ember tashkilotining Global Electricity Review 2026 tadqiqoti asosida tayyorlangan yangi infografikada 2025 yilda elektr energiyasini eng ko‘p iste’mol qiluvchi davlatlar reytingi taqdim etildi. Unda mamlakatlarning umumiy elektr energiyasi iste’moli hamda aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan sarf hajmi taqqoslangan.

Reytingda Xitoy mutlaq yetakchilikni saqlab qoldi. Mamlakat bir yilda 10,5 million gigavatt-soatdan ortiq elektr energiyasi iste’mol qilgan. Ikkinchi o‘rinni AQSh egallab, uning ko‘rsatkichi 4,5 million gigavatt-soatni tashkil etgan. Hindiston esa 2 million gigavatt-soatdan ortiq natija bilan uchinchi o‘rindan joy olgan. Rossiya 1,2 million gigavatt-soat bilan to‘rtinchi o‘rinda qayd etilgan.

Mutaxassislar ta’kidlashicha, Xitoyning jadal iqtisodiy o‘sishi global energiya iste’moli tuzilmasini tubdan o‘zgartirgan. Agar 2000-yillar boshida mamlakat dunyo elektr energiyasining 10 foizidan kamini iste’mol qilgan bo‘lsa, hozirda jahon talabining qariyb uchdan bir qismi Xitoy hissasiga to‘g‘ri kelmoqda.

Bunda metallurgiya, sement va kimyo sanoati kabi energiya talabchan tarmoqlar asosiy omil bo‘lib qolmoqda. Shu bilan birga, elektromobillar ishlab chiqarishining o‘sishi, sun’iy intellekt uchun data-markazlar qurilishi va konditsionerlardan foydalanishning kengayishi ham energiya sarfini oshirmoqda.

Umumiy iste’mol bo‘yicha Xitoy yetakchi bo‘lsa-da, aholi jon boshiga elektr energiyasi sarfi bo‘yicha Kanada va AQSh birinchi o‘rinlarda turibdi. Kanadada bir kishi yiliga o‘rtacha 16,1 megavatt-soat, AQShda esa 13,1 megavatt-soat elektr energiyasi iste’mol qiladi.

Bu yuqori ko‘rsatkichlar katta turar joylar, isitish va sovitish tizimlarining keng qo‘llanilishi hamda maishiy texnikalardan foydalanish darajasi bilan izohlanadi. Kanadada qo‘shimcha ravishda qattiq qish sharoiti va konchilik hamda neft sanoati kabi energiya talabchan tarmoqlar muhim ahamiyat kasb etadi.

Hindiston esa umumiy iste’mol bo‘yicha uchinchi o‘rinda bo‘lishiga qaramay, aholi jon boshiga sarf hajmi nisbatan pastligicha qolmoqda. Mamlakatda bir kishi yiliga o‘rtacha 1,4 megavatt-soat elektr energiyasi iste’mol qiladi, bu esa dunyo o‘rtacha ko‘rsatkichidan ancha past hisoblanadi.