Uç yil içida Özbekistonda foydalanilgan avtomobillar narxi qariyb 30 foizga arzonlaşdi. Ön minglab e’lonlar tahlili gap faqat maşinalarning yoşida emasligini körsatmoqda. Avtomobil tanqisligining narxi özgardi.
Kun.uzKun.uz
Biz tört yil davomida qöyilgan 61 mingdan ortiq maşinalar sotuviga oid e’lonlarni tahlil qildik. Taqqoslanadigan barça 90 ta guruhda avtomobillar narxi pasaygan, median pasayiş esa taxminan 33,5% ni taşkil etgan.
Gap faqat avtomobillarning yoşida emas. Narxlarning sezilarli qismi bozorning özgarişi, ya’ni bozorning özi arzonlaşgani bilan boğliq.
Maşinaning eskirişi bilan butun bozordagi narxlar pasayişini ajratişga harakat qildik
2023-yildagi avtomobilning örtaça narxini olib, uni 2026-yildagi örtaça narx bilan soliştirişning özi yetarli emas.
Bozor tarkibi doimo özgarib turadi. Bir yil köproq yangi Cobalt sotilsa, boşqa yilda eski Matiz’lar köproq sotilişi mumkin. Avtomobillarning modellari, yoşi va e’lonlar soni ham özgaradi.
Şu bois tadqiqot uçun narx indeksini tuzdik. U bir xil model va bir xil yoşdagi avtomobillar narxini turli oylarda soliştiriş imkonini beradi.
Agar 2023-yil iyunidagi körsatkiçni 100 deb olsak, 2026-yil iyuliga kelib indeks 70,6 gaça tuşgan.
Kun.uz
Bu model va yoşi hisobga olingan holda taqqoslanadigan avtomobil uç yilda taxminan 29% ga arzonlaşganini bildiradi.
Pasayiş bir maromda keçmagan.
2023-yil dekabrida indeks 88,3 darajasida bölgan. 2024-yil iyuniga kelib 80,4 gaça tuşgan. 2025-yil davomida bozor ma’lum vaqt deyarli bir xil darajada saqlangan, ammo 2026-yilning birinçi yarmida narxlarning pasayişi yana davom etgan. Yanvar oyida indeks 79,3 bölgan bölsa, iyul oyiga kelib 70,6 gaça tuşgan.
Bunda özgarişni faqat dollar kursi bilan izohlab bölmaydi. Aksinça, 2025-yil yakunlariga köra, söm dollarga nisbatan taxminan 6,9% ga mustahkamlandi, yillik inflyatsiya esa 7,3% gaça pasaydi.
Demak, avtomobil aktiv sifatida haqiqatan ham arzonlaşgan.
Cobalt qariyb 28%, Damas esa 40% dan ortiq arzonlaşdi
Bu ta’sirni deyarli butun model qatorida köriş mumkin.
2020-yilda işlab çiqarilgan Cobalt’lar 2023-yilda 13 ming dollardan sotuvga qöyilgan. 2026-yilga kelib, bunday avtomobillarning median narxi 9 350 dollar atrofida böldi. Narx 28% ga pasaygan.
Mavzuga oid
Kun.uz
2022-yilgi Cobalt narxi 14 500 dan 10 300 dollargaça pasaygan.
2019-yilgi Gentra 13 700 dan 9 600 ga.
2019-yilgi Spark 9 450 dan 6 750 ga.
2022-yilgi Tracker 2 23 500 dan 15 200 dollarga.
Ayrim eski va arzon avtomobillarda pasayiş yanada kuçli bölgan.
2020-yilgi Damas narxi 41%, 2013-yilgi Nexia 2 va 2012-yilgi Matiz 38%ga tuşgan. Buni birgina model xususiyatlari bilan izohlaş qiyin. Pasayiş butun bozorni qamrab olgan.
Pasayişning deyarli yarmini maşinaning yoşi bilan izohlab bölmaydi
Bu, ehtimol, tadqiqotning eng asosiy natijasi bölsa kerak.
Avtomobil eskirgani sayin arzonlaşişi kerak. Şuning uçun uç yil içida 30% ga arzonlaşganining özi bozorda qandaydir ğayrioddiy holat yuz berganini anglatmaydi.
Gap boşqa yoqda: bu 30% ning qançasi avtomobil uç yoşga eskirgani uçun, qançasi esa uşbu toifadagi avtomobillarning özi bozorda arzonlaşgani uçun yuz berdi?
Kun.uz
2020-yilda işlab çiqarilgan Cobalt’ni olamiz.
2023-yilda 2020-yilda işlab çiqarilgan uç «yoşli» Cobalt taxminan 13 ming dollar turgan. Hozir u olti yoşda, median narxi taxminan 9 350 dollarni taşkil etadi.
Faqat avtomobilning yoşi ta’sirini baholaş uçun bugungi kunda uç «yoşli» Cobalt, ya’ni 2023-yilda işlab çiqarilgan avtomobil narxi qança ekanligiga qaraş mumkin. Uning median narxi taxminan 10 800 dollar.
Hozirgi uç «yoşli» va olti «yoşli» Cobalt narxi örtasidagi farq taxminan 13%ni taşkil etadi. Ammo amalda 2020-yilgi Cobalt tadqiqot davri mobaynida taxminan 28% qiymatini yöqotgan.
Demak, narx pasayişining taxminan yarmini avtomobilning yoşi kattalaşgani bilan izohlaş mumkin. Qolgan qismi esa avtomobil yoşi bilan emas, balki bozordagi narxlar darajasining özgarişi bilan boğliq.
Şunga öxşaş holat boşqa ommaviy modellarda ham kuzatiladi. Bunday taqqoslaş imkoni bölgan tanlanmaning bir qismida avtomobil yoşining narx pasayişiga qöşgan hissasi umumiy qiymat pasayişining taxminan yarmini taşkil etadi.
Bu muhim tafovut. Oddiy amortizatsiya avtomobil eskirişi natijasida uning qiymati pasayişini bildiradi. Bu yerda esa bir vaqtning özida ham avtomobilning özi, ham bozor arzonlaşgan.
Nega avvallari avtomobillar arzonlaşmasdi?
Narxlar pasayişini tuşuniş uçun bir neça yil avval avtomobil bozori qanday bölganini eslaş kerak.
Ommaviy yangi avtomobil xaridi köpinça faqat uning rasmiy narxi bilan boğliq emasdi. Avvalo şartnoma oliş, avtomobilni kutiş yoki mavjud maşinani qöşimça haq evaziga sotib olişga töğri kelardi.
Şuning uçun qöldagi yangi avtomobil alohida qiymatga ega edi. Bu qöşimça qiymat ikkilamçi bozorga ham ötardi.
Agar yangi maşina hammaga va birdaniga bölmasa, foydalanilgan avtomobil yangi maşinaning örnini bosadi. Xaridor nafaqat metall, dvigatel va qolgan resurs uçun, balki bugunning özida maşinaga ega böliş imkoniyati uçun ham pul tölaydi.
Şu tariqa ğayrioddiy holat yuzaga keladi: avtomobil eskiradi, ammo taqçillik uning amortizatsiyasining salmoqli qismini qoplaydi.
Ma’lumotlarimiz bu mexanizm qanday qilib yöqolib borayotganini körsatadi.
2023-yilda tadqiqot uçun olingan Telegram-kanaldagi e’lonlarning qariyb uçdan bir qismi bir yilgaça bölgan avtomobillarga töğri kelgan. 2024-yilda ham bu uluş deyarli özgarmagan.
2025-yilda esa bu körsatkiç 20% gaça pasaydi.
2026-yilda esa 9,4% gaça tuşdi.
Deyarli yangi avtomobillarni sotiş ikkilamçi bozorda avvalgi örnini egallamay qöydi.
Endi xaridorda muqobil variantlar köpaydi
Şu bilan birga, yangi avtomobillar bozori ham ösib bormoqda.
2026-yilning birinçi çoragida Özbekistonda 91 088 ta yangi maşina sotildi. Bu ötgan yilning şu davriga nisbatan 20,9% köp. UzAuto Motors’ning bozordagi uluşi 82,6%dan 79,3%ga tuşdi, BYD Uzbekistan Factory esa bozorning 8,6%ini egalladi.
Yangi işlab çiqaruvçilar sonining köpayişining öziyoq foydalanilgan avtomobil sotuvçisining bozordagi mavqeyini özgartiradi.
Bir neça yil avval qölida 13 ming dollari bor odam çeklangan sondagi yangi avtomobillar, şartnoma kutiş yoki ikkilamçi bozordan maşina sotib oliş variantlaridan birini tanlaşi mumkin edi.
Endi esa xuddi şu pulga u foydalanilgan Çevrolet’ni nafaqat yangi Chevrolet bilan, balki BYD, Kia, Chery, Haval va boşqa işlab çiqaruvçilarning modellari bilan ham taqqoslaydi.
Ikkilamçi bozordagi avtomobil endi faqat boşqa foydalanilgan avtomobillar bilan raqobatlaşmaydi.
Yangi avtomobillar endi narx bilan ham raqobat qila boşladi
3-avgust kuni UzAuto Motors yangi çegirmalar dasturini e’lon qildi. Cobalt MCM uçun çegirma 15 mln sömgaça, Captiva uçun 45 mln sömgaça, Damas uçun esa töliq tölov qilinganda 15 mln sömni taşkil etadi. Aksiya 10 sentyabrgaça amal qiladi.
Bu ikkilamçi bozor uçun ayniqsa muhim. Yangi avtomobilning narxi foydalanilgan avtomobil narxi uçun yuqori çegara vazifasini bajaradi. Agar yangi avtomobil 10 yoki 15 mln sömga arzonlaşsa, uç «yoşli» avtomobil sotuvçisi keçagi narxlarga tayanib turolmaydi.
U ham narxni pasaytirişga majbur böladi. Şu tariqa işlab çiqaruvçining çegirmasi asta-sekin butun ikkilamçi bozorga ötadi.
Hatto köp yurganlik ham narxni kam özgartiradi
Ma’lumotlarda yana bir ğayrioddiylik bor. 2020-yilgi Cobalt avtomobillarida 50 ming kilometrgaça yurganlarining 2026-yildagi e’lonlardagi median narxi 10 200 dollar atrofida. 200–400 ming kilometr yurgan avtomobillarda esa 8 700 dollar.
Avtomobil bir neça yuz ming kilometr yursa ham, narxdagi farq taxminan 15% ni taşkil qiladi. Bu kutilganidan ança kam. Xaridor uçun avtomobilning işlab çiqarilgan yili muhimroq ekan.
Kun.uz
Buning ehtimoliy sabablaridan biri odometr körsatkiçlariga bölgan işonç bilan boğliq bölişi mumkin. Avtomobilning işlab çiqarilgan yili hujjatlarda qayd etilgan. Qança yurganini tekşiriş esa qiyin.
Ammo e’lonlar ma’lumotlari aynan şu sababni isbotlaş imkonini bermaydi. Şuning uçun faqat kuzatilgan natija haqida gapiriş töğri böladi: bizning tanlamamizda sotuvçi aytgan masofadan köra avtomobilning işlab çiqarilgan yili narxni köproq tuşuntiradi.
Bu avtomobillar arzonlaşişda davom etişini bildiradimi?
Ma’lumotlar bunday xulosa çiqariş imkonini bermaydi. Ular ötmiş va hozirgi holatni körsatadi, ammo kelajakni oldindan bila olmaydi. Şunga qaramay, ikkilamçi avtomobil bozoriga bosim saqlanib qolmoqda.
2026-yilning birinçi yarmida narxlar indeksi yana pasaydi. Yangi avtomobillar bozori ösmoqda, işlab çiqaruvçilar soni köpaymoqda, UzAuto Motors esa çegirmalar va imtiyozli moliyalaştiriş dasturlaridan foydalanmoqda.
Yana bir mezon bor. Avgust oyidagi Avtoelon ma’lumotlariga köra, uç «yoşli» Cobalt yangi avtomobil narxining taxminan 81%ini, Damas 80%ini, Tracker 2 esa 79%ini saqlab qolmoqda.
Taqqoslaş uçun, AQŞda 2026-yilning birinçi çoragida örtaça uç «yoşli» avtomobil dastlabki tavsiya etilgan çakana narxining taxminan 66%iga sotilgan. Lekin 66% körsatkiçini Özbekiston uçun qabul qiliş xato bölar edi.
Çunki bozorlar soliqlar, import çeklovlari, aholi daromadlari, avtopark tarkibi, kredit oliş imkoniyati va ta’mirlaş xarajatlari kabi omillar böyiça bir-biridan farq qiladi.
Nimalar özgardi?
Yangi avtomobillar taqçilligi, navbatlar va çeklangan tanlov ikkinçi funksiyani qöllab-quvvatlardi. Avtomobil jismonan eskirişi mumkin edi, ammo bozor uning aksariyat mamlakatlardagi kabi tez arzonlaşişiga yöl qöymasdi.
Endi bu mexanizm zaiflaşmoqda.
Yangi avtomobillar köpaymoqda. Işlab çiqaruvçilar ham. Xaridorda avtomobil sotib olişni moliyalaştirişning köproq imkoniyatlari paydo bölmoqda. Yangi maşinalar çegirmalar orqali raqobatlaşmoqda. Olibsotarlar e’lonlarida yangi avtomobillar tobora kamayib bormoqda.
Ikkilamçi bozor ham asta-sekin avtomobil egasiga taqçillik uçun emas, balki model, işlab çiqarilgan yili, holati va keyinçalik foydalaniş imkoniyati uçun tölamoqda.
Biz qanday hisobladik?
Tadqiqotga 2022-yil may oyidan 2026-yil iyul oyigaça bölgan davrdagi avtomobil sotuvi böyiça 61 mingdan ortiq e’lon kiritildi. Narxlarni tahlil qiliş uçun 42 mingga yaqin e’londan foydalandik, natijalar esa Avtoelon va OLX ma’lumotlari bilan soliştirildi.
Tanlamadan bölib tölaş, kredit, ayirboşlaş va ğayrioddiy narx körsatilgan e’lonlar çiqarib taşlandi. Ma’lumotlarning aksariyati amaldagi bitim narxini emas, balki sotuvçi talab qilayotgan narxni aks ettiradi.
Tadqiqot ikkilamçi avtomobil bozorining umumiy dinamikasini körsatadi, ammo har bir maşinaning texnik holati, bosib ötgan masofasi işonçliligi va muayyan bitimlarning boşqa xususiyatlarini hisobga olmaydi.
