Taqqoslashda davlatlarning soliq tushumlari iqtisodiyot hajmiga - yalpi ichki mahsulotga nisbatan hisoblangan. Bu raqamlar fuqaro yoki korxona oʻz daromadining aynan shuncha qismini soliqqa toʻlaydi, degani emas.
Keltirilgan maʼlumotlarga koʻra, koʻrsatkichlar quyidagicha:
Daniya - YaIMning 45,3 foizi;
Kanada va Avstraliya - qariyb 29 foizdan;
AQSH - 19,5 foiz;
Rossiya - 19,2 foiz;
Qatar, Bahrayn va Ummon - 5 foizdan kam;
Kuvayt - 1,4 foiz.
Bunday farqlar soliq tizimlari, iqtisodiy rivojlanish darajasi va davlatning boshqa daromad manbalari bilan bogʻliq.
Skandinaviya mamlakatlarida soliq bazasi odatda keng boʻlib, tushumlar yirik davlat dasturlarini moliyalashtirishga xizmat qiladi. AQShda esa sogʻliqni saqlash va pensiya taʼminoti kabi sohalarda xususiy xarajatlarning oʻrni kattaroq.
Neftga boy davlatlarda boshqa daromad manbai bor
Kuvayt, Qatar, Bahrayn va Ummon kabi mamlakatlarda soliq tushumlarining YaIMdagi ulushi nisbatan past.
Yirik neft ishlab chiqaruvchilar uchun tabiiy resurslar davlat daromadlarining muqobil manbai hisoblanadi. Shu bois soliq tushumlarining pastligi byudjetning jami daromadi ham kam ekanini anglatmaydi.
Kam tushumning sababi hamma joyda bir xil emas
Daromadi past mamlakatlarda esa soliq tushumlarining kamligi boshqa omillar bilan izohlanishi mumkin. Jumladan, norasmiy iqtisodiyotning kattaligi va davlatning soliq yigʻish imkoniyatlari cheklangani bunga taʼsir qiladi.
Shunday qilib, oʻxshash koʻrsatkich bir mamlakatda tabiiy resurslardan keladigan katta daromadni, boshqasida esa soliq yigʻishdagi qiyinchiliklarni aks ettirishi mumkin.
