АҚШ президенти Дональд Трамп пайшанба куни «Хитойнинг иқтисодий тажовузига қарши курашиш тўғрисида»ги меморандумни имзолади, ҳужжатнинг имзоланиши MSNBS телеканалида трансляция қилинди.
«Бизнинг аниқ бир муаммомиз бор. Мен уларга дўстдек муносабатдаман ва президент Сини (ХХР раиси Си Жинпинг — таҳр.) жуда ҳурмат қиламан. Бизнинг алоқаларимиз жуда яхши, КХДР билан муносабатларимизда хитойликлар жуда кўп ёрдам қилишади. Бироқ бизда савдо танқислиги юзага келган», — деган Трамп ҳужжатни имзолаш маросимида.
Унинг сўзларига кўра, танқислик миқдори 540 миллиард долларни ташкил этмоқда.
«Айримлар аслида бу миқдор 373 миллиард доллар эканлигини айтишмоқда. Бунга қандай қараш лозимлиги хусусида вариантлар жуда кўп. Бунга қай тариқа қаралмасин, бу жаҳондаги ҳар қандай давлат учун улкан танқислик ҳисобланади», — дея таъкидлаган АҚШ президенти.
У шунингдек, интеллектуал мулк соҳасида вазият оғирлигини таъкидлаб, юзлаб миллиард доллар билан ўлчанадиган «ўғриликлар» содир этилганини тилга олган. Шу сабабли, Трампнинг сўзларига кўра, АҚШ 1974 йилги савдо ҳақидаги қонуннинг наҳалол савдо сиёсати ва битимлар шартини бузган давлатларга нисбатан санкция жорий этишни назарда тутувчи 301-бўлимидан фойдаланишни жоиз, деб топган.
«У (хитойликларнинг йўқотишлари — таҳр.) 60 миллиард долларга яқин бўлиши мумкин, лекин бу биз айтаётган нарсанинг бир қисмига тенг, холос», — деган АҚШ президенти. Унинг сўзларига кўра, Вашингтон икки томонлама муносабатларда ҳамоҳангликни кутмоқда.
Бундан ташқари, президент АҚШнинг савдо ваколатхонасидан 15 кунлик муддат ичида божлари ошириладиган ХХР маҳсулотлари рўйхатини шакллантиришни сўраган, шунингдек, ЖСТга лицензиялаш соҳасида ХХРга нисбатан назарда тутилган қоидабузарликлар бўйича даъво аризаси киритишни тайинлаган.
Эътирозлар нималардан иборат ўзи?
Оқ уйнинг юқори мартабали вакили журналистларга АҚШнинг ХХРга савдо соҳасида эътирозларини эълон қилди.
«АҚШ савдо вакилининг маърузаси Хитой томонидан айниқса АҚШ технологияларини қўлга киритиш ва Америка компанияларига зиён етказиб, Хитой компанияларига имтиёз бериш билан боғлиқ айрим ноҳалол хатти-ҳаракатлар бўлганини кўрсатиб берди», — деган Оқ уй вакили.
Унинг сўзларига кўра, ХХР ўз технологияларини узатиш учун босим уюштириш мақсадида хорижий компанияларга чекловлар жорий этиш амалиётидан фойдаланади. Масалан, ХХР Америка компанияларидан Хитойдаги қўшма корхоналарга инвестиция ва технологияларни киритишни мажбурий қилиб қўйган, акс ҳолда уларнинг ишлаб чиқарган маҳсулотлари ва кўрсатаётган хизматлари ХХР ҳудудида лицензияланмайди.
«Хитой тизимли равишда Америка компанияларидан технологиялар ва инвестициялар қабул қилиб, АҚШ ва бошқа давлатлар компанияларининг бозордаги улушларини тортиб олиш учун кейин худди шу каби компанияларни Хитойда «кўпайтириш» билан шуғулланиб келган», — деган маъмурият вакили.
У шунингдек, ХХРни Интернет тармоғи орқали тижорий сирларни кенг миқёсда ўғирлашда айблаган.
Умуман олганда, Оқ уйдагиларнинг фикрича, АҚШнинг ХХРга нисбатан тақдим этаётган важлари «ўта мустаҳкам ва ишонарли» саналади.
Пекиндагилар АҚШ айбловларини рад этишди ва Трампни «ҳиссиётга берилмасликка» чақиришди ҳамда Хитой ҳам жавоб чораларини кўришга тайёр эканлигини билдиришди.
Экспертларнинг хавотирланишича, Трампнинг протекционистларча чоралари АҚШ, Хитой, Европа Иттифоқи, эҳтимол, яна бошқа давлатлар иштирокида катта савдо уруши келтириб чиқаради. АҚШ Федерал захира тизими раҳбари Жером Пауэлл чоршанба куни Конгрессда бўлиб ўтган эшиттиришларда савдо уруши таҳдидидан огоҳлантирган.
АҚШнинг Хитой билан товар айрибошлашидаги савдо танқислиги 2017 йилда рекорд даражадаги 375 миллиард долларни ташкил этган.
