Ким кимни кимдан ҳимоя қилади?

Сўнгги вақтларда Ўзбекистонда мажбурий меҳнат муаммолари фаол муҳокама этилмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Сирдарё вилоятига ташрифи чоғида мажбурлаштирилган меҳнатни тубдан йўқ қилиш фурсати етганлигини таъкидлади.

Бу ҳақда президентимиз 2017 йилниг 19 сентябрида Бирлашган Миллатлар ташкилоти Бош Ассамблеясининг 72-сессиясида ҳам гапирган эди. Президент Халқаро меҳнат ташкилоти билан биргаликда болалар меҳнати ва мажбурий меҳнатни йўқ қилиш борасида таъсирли чоралар кўрилганини таъкидлаган эди.

Фото: ЎзА

Шу йилнинг 17 апрелида Ўзбекистон Вазирлар маҳкамасида таълим ва тиббиёт соҳаси ходимлари, талабалар ва ижтимоий соҳа ходимларини дала ва ободонлаштириш ишларига жалб қилишни тақиқлаш масалаларига бағишланган махсус йиғилиш бўлиб ўтди. Айрим амалдорларга огоҳлантириш ва ҳайфсан эълон қилинди.

Келинг, мажбурий меҳнат ўзи нима эканлигини аниқлаштириб олайлик:

1930 йилда Халқаро меҳнат ташкилоти (ХМТ) 29-рақамли «Мажбурлаштирилган ва мажбурий меҳнат ҳақида»ги Конвенцияни қабул қилади. Мазкур конвенцияда «мажбурлаштирилган ва мажбурий меҳнат» термини қайсидир шахсдан қандайдир жазо таҳдиди остида талаб қилинувчи ва бу шахс ўз хоҳиши билан қилишни истамайдиган иш ёки хизматни билдиради.

Дарвоқе, Ўзбекистон ХМТ аъзоси ҳисобланади ва Халқаро меҳнат ташкилотининг 14 та конвенциясини ратификация қилган, жумладан, 29-рақамлисини ҳам.

Миллий қонунчилигимизда «мажбурий меҳнат» деганда бирор-бир жазони қўллаш билан таҳдид қилиш орқали (шу жумладан, меҳнат интизомини сақлаш воситаси тариқасида) иш бажаришга мажбурлаш тушунилади. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг 7-моддасида сўз боради.

Бу ҳолда, Меҳнат кодексига кўра бажарилиши учун қуйидаги ишлар мажбурий меҳнат ҳисобланмаслиги белгилаб қўйилган:

  • ҳарбий ёки муқобил хизмат тўғрисидаги қонунлар асосида;