Венесуэлада Николас Мадурони ҳокимиятдан кетказиш учун жиддий уриниш давом этмоқда. Бу давлатда рўй бераётган жараён айни вақтга келиб жаҳон ҳамжамиятини иккига бўлиб юборди, бир томон Мадурони кетказиб, мамлакатда демократия ўрнатишни мақсад қилган бўлса, иккинчи томон бу уринишни Ғарб томонидан тайёрланган навбатдаги рангли инқилоб сифатида баҳоламоқда.
Нималар бўлиб ўтди?
23 январь куни Каракасда давом этаётган митинглар вақтида Миллий ассамблея спикери, 35 ёшли мухолиф сиёсатчи Хуан Гуайдо ўзини ўтиш даври президенти сифатида эълон қилди. Бир неча дақиқа ўтиб уни АҚШ президенти Дональд Трамп мамлакатнинг янги президенти сифатида тан олди. АҚШ Давлат котиби Майк Помпео Мадурони ҳокимиятни Гуайдога топширишга чақирди.
Гуайдони бирин-кетин Канада, Бразилия, Парагвай, Перу, Колумбия, Чили, Эквадор, Коста-Рика, Ҳондурас, Гватемала, Аргентина, Грузия, Албания, Украина, Дания, Буюк Британия, Франция, Германия, Испания ва Исроил каби давлатлар янги президент сифатида тан олди. Европа дипломатияси раҳбари Федерика Могерини ҳам Евроиттифоқ Гуайдо ҳукуматини тан олишга тайёрлигини билдирди. ЕИ саккиз кун муддат ичида Венесуэлада муддатидан олдинги сайловлар ўтказиш борасида ультиматум қўйди (Европа кенгаши раҳбари Дональд Туск ҳам ўз твиттерида «демократик кучлар»ни – яъни, Гуайдони қўллаб-қувватлади).
Россия, Хитой, Туркия, Мексика, Куба, Боливия, Эрон, Никарагуа, Сальвадор, Уругвай, Сурия, Греция ва Беларусь каби давлатлар Мадурони ёқлаб чиқишди.
Мадуро рўй берган ҳодисаларда АҚШ ҳукуматини айблади ва бу давлат билан дипломатик муносабатлар узилганини эълон қилиб, америкалик дипломатларга Венесуэлани тарк этиш учун 72 соат муддат берди. Бу вақтда эса Гуайдо хориж давлатларини Мадуронинг талабларига эътибор қилмасликка чақирди. АҚШ Давлат департаменти бу талабни ноқонуний деб топди. Венесуэла Мудофаа вазири Владимир Падрино Лопес Мадурони қўллаб-қувватлашини билдирди ва намойишчиларни давлат тўнтаришига уринишда айблади.
Мамлакатда бир ҳафтадан буён оммавий намойишлар давом этмоқда, митингчилар армия ва полиция вакиллари билан тўқнашмоқда, ўтган вақт ичида ўнлаб кишилар ҳалок бўлди, юзлаб кишилар қўлга олинди.
Бўлиниш
Армия ҳозирча Мадуро томонда, лекин ўтган йиллар давомида ҳарбийлар бир неча марта унга қарши исён кўтариб, давлат тўнтариши амалга оширишга уринганди (ҳарбийлар ўтган йили икки марта унинг ҳаётига суиқасд қилишган, жорий йилнинг 21 январида эса навбатдаги давлат тўнтаришига уриниш бўлиб ўтганди). Аҳоли Мадурони қўллаб-қувватламаслиги аниқ (ўтган йил майидаги сайловларда у 68 фоиз овоз олиб, ғалаба қозонгани эълон қилинган бўлса-да, бу рақам ишонарсиз) – мамлакатда юзага келган иқтисодий ва гуманитар ҳалокат бир неча йилдан буён аҳолининг норозиликларига сабаб бўлиб келмоқда. Гиперинфляция (ўтган йилда 2 миллион фоиз), ишлаб чиқариш тўхтаб қолгани, ишсизлик, озиқ-овқат ва бошқа маҳсулотлар танқислиги – булар барчаси вазиятни оғирлаштиришда давом этмоқда.
