“24 соат иш, ҳафтада бир кун дам олиш бўларди...” — Туркияда яшаётган Наргиза Унал билан суҳбат

Суҳбатдош 1984 йил Тошкент шаҳрида туғилган. 2009 йилда Туркияга келган. Истанбулда ҳозир таржимонлик ва бизнес билан шуғулланади.

Мен ҳам уй ишларидан бошлаганман

Туркияда ўзбек аёллари асосан уй ишларида ишлашади. Бола боқиш, қарияга қараш каби. Пандемия сабаб бу каби ишлар ва чет элликларни ишга олиш камайди. Чунки ҳамма ўзидан қўрқяпти. Ўзбек аёллари асосан уй ишларида ишлайди. Бунга ҳам жуда катта сабр керак. Буни ишлаганлар билади. Кўпчилик Россияда ишлаб келиб, бу ерда ҳам ишлаб кета оламан деб ўйлайди. Лекин бу нотўғри. У ерда мустақил ишлаш мумкин, яъни ишга бориб қайтиб келади. Истанбулда ундай эмас. 24 соат бир оилада қолиш ва яшаш керак. Ҳар бир оила аъзосига мослашиш талаб қилинади. Янги келинликдек гап. Лекин ундан ҳам қийинроқ.

Чунки биз танимаган муҳит, маданият, тил. Кўпчилик бу ерга тил билиб келмайди. Яъни аёлларнинг кўпчилиги тил билмай келади ва қийналади. 3 ой мослашишга ва тил ўрганишга кетади. 6 ойда мослашиб кетасизлар дейман. Лекин маблағи бор инсон бу ерга келиб анча-мунча бизнес қилса бўлади. Кўпчилик тижорат – кийим-кечак сотиш билан билан шуғулланади. Мен уй ишларидан бошлаганман. 24 соат ишлардим. Ҳафтада бир кун дам олиш бўларди. Лекин ҳозиргача ўша оилалар билан борди-келди қилиб тураман.

Ҳеч ким ўз-ўзидан чет элга чиқиб кетмайди

Иллат излаганга иллатдир дунё, ҳикмат излаганга ҳикматдир дунё дейдилар. Ниятни бошидан яхши қилиб, ҳалол пул топаман деб ҳаракат қилса ҳаммаси яхши бўлади. Ҳеч ким ўз-ўзидан чет элга чиқиб кетмайди, асосан қийинчилик сабаб четга чиқиб ишлайди. Бундан кейин камайсин, ҳамма оиласининг ёнида бўлсин. Айниқса, аёллар. Фарзандларини ташлаб кетмасин. Бу жуда қийин. Йўлидан адашганлар ҳам учраб туради.

Лекин улар сабаб ҳалол ишлаб пул топаётганларни ҳам ёмон отлиқ қилиш керак эмас. Ҳаммани бир инсонга қиёслаш хато. Мен ҳам Туркияга кетяпман деганимда, нима қиласан у ерда деб бошқача қарашган. Ҳозир ижтимоий тармоқларда саҳифаларим бор, кузатишади. Ҳавас қиладиганлар ҳам, қоралайдиганлар ҳам бор.

Сифат инсоннинг қандайлигини ҳам кўрсатади

Бизнес қилиш қийин. Алданиб қолиш мумкин. Менинг танишларим ҳам келиб арзон, яъни сифатсиз моллар олиб кетганлари бўлган. Бундай муаммолар бўлади. Танлаётганда аудиторияга боғлиқ. Атрофимиздаги инсонларга ишонаман. Ҳамма нарсанинг ҳисобини қилиш керак ва ҳеч қачон арзон молга интилиш керак эмас.

Чунки сифат инсоннинг ҳам қандайлигини кўрсатади. Аудитория жуда муҳим. Мен бу ишни 8 йил олдин ҳам бошлаб кўрганман. Лекин йиғиштиргандим. Нега? Чунки сотадиган одамим бўлмаган. У ёқда пул йиғиб берадиган одам аниқ бўлиши керак. Товарлар сифатли бўлиш зарур. Сифатсиз нарса пул тикилиб барибир қолиб кетади.

Туркияга келувчилар нималарга тайёр бўлиши кераклиги ҳақида

Туркияга келадиган инсон соғ бўлиши керак, табобат хизмати қиммат бу ерда. Сабрли бўлиши керак. Эркаклар ҳам, аёллар ҳам сабрли бўлиши лозим. Ҳаммага ҳам ишониш ярамайди. Келсанг сенга иш бераман деганларга, айниқса. Келгандан кейин ким бундай қилади? Ишонувчан бўлишмасин, қонуний ишга киришга ҳаракат қилишсин.

Норасмий ишлатиш уларга осон. Ишчилар ўзи ҳужжат билан ишлашни талаб қилиши лозим. Ўзим бола боқишда ҳам, қария қарашда ҳам ишлаганман. Бу ерда ҳамма нарса режали. Соат 12да кўк чой, кечаси 12 яримда кофе, тунги бирларда мева. Кейин кириб ётиб, эрталаб 5 да уйғониш керак. Робот каби хизмат қиласиз. Ҳамма оилалар ҳам бундай эмас, менда шундай бўлган. Бола боқишда болалар тарбияси оғир келиши мумкин. Ўзбекларда бошқачароқ тарбия берилади. Биринчи аҳамият берилган нарса уларни турткиламаслик, урушмаслик, чимчиламаслик. Чимчилаб судлашиб кетганларни ҳам эшитганман.

Ҳамма нарса ҳаракатда

Инстаграмни очсам, молиявий томондан кўп ёрдам сўрашади. Пул сўраш ўзи қийин. Сўраганнинг бир юзи, бермаганнинг минг юзи қора дейишади. Энг кўп мурожаатлар – келинлар хатлар ёзишади оиламга ёрдам берсам, нима иш қилсам бўлади деб. Шунча ишни қандай эплайсиз, мотивация беринг дейишади. Айтаманки, ҳамма нарса ҳаракатда. Ҳаракатда баракат. Бу менинг шиорим. Ҳозирги давр қийин, лекин ҳаракат қилган одам баракасини кўради. Мен ўзим неча марта нолдан кўтарилганман.

Акам ғоя берган

2017 йилда канал очганман YouTube’да. 1-видеоларим қўлда нарса тайёрлаш ва овқат пишириш ҳақида бўлган. Ҳамма гапириб қилганимга қизиқиб обуна бўлган. Биттада кўтарилиб кетган видео мастава видеоси бўлган. Бир кечада бир ярим мингта бўлган. 30 та бўларди у пайтлар. Ўшандан кейин одамлар ҳам тез кўпайди. Февралда бошлаганман. Бир ой YouTube’ни ўрганганман. Ҳеч ким менга ёрдам бермаган. Акам ғоя берган, шу билан давом этдим. Шунақа қилиб кўтарилган. 270 мингта обунаси билан 2019 йилда ёпилиб кетган.

Ҳозирги каналим бошқа. Ҳалигача овқат видеосини кутишади. Лекин бола билан қийин. Блогга урғу бердим ҳозир. Сал танаффус қилдим ва яна давом этишга ҳаракат қиламан. Ёпилган каналимдан энг кўп ойлик 1700 доллар бўлганди бир ойда. Ҳозирги каналимда 500-600 доллар бўлади. Ҳозир асосий ишга кирдим. Бу ҳобби мен учун.

Чўққига чиқиб олгунча ҳаракат қилиш керак

Мен турк фуқаросиман ҳозир. Лекин ишхонамизда чет элликларни ҳам ишлатишяпти, бир нафар ўзбек шифокори бор. Менинг маълумотим, дипломим йўқ. Аттестатим ҳам йўқ. Биринчи менга иш берган нарса аудиториям бўлди. Улар менга Instagram’дан “подписка” юборишди. Кузатувчиларим оддий инсонлар бўлгани учун уларни ҳам оддий кузатувчи деб ўйлаганман. Бу марказ менга таклиф юборганда, кириб қарадим. Сунъий уруғлантириш ҳақида саҳифа экан, касалхона саҳифаси. Менга бу бўйича ҳам мурожаат қилиб, қайси марказга борайлик деб сўровчилар бор эди. Мен уларга ёздим, мендан кўп сўрашади, сизларни реклама қилиб беришим мумкин, пул эвазига деб. Кейин жавоб ёзишмади, иккинчи марта ёзганда жавоб беришди. Мен уларга ўзим ҳақимда, обуначиларим, имкониятларим ҳақида ёздим. Рақамлар сўрашди. Бердим. Бир ҳафтадан кейин яна эслатдим. Эртасига марказга таклиф қилишди. Таклифнинг ўзидаёқ мен шифокорни жуда яхши кўрдим. Чунки Ўзбекистонга жуда кўп борган эканлар, у ердаги марказлар очилишида иштироклари бор экан. Ўзбек тилини ҳам унча-мунча билиб, ўзбекча овқатларни яхши кўрарканлар, энг қизиғи. Ўзбеклар қардош бизга деди. Ишлашга келишдик ва аудиторияга танит бизни деб айтишди. Ҳамма жиҳозлар бор. Ҳаттоки бир жиҳоз бор, ундан бутун дунёда ўн дона. Биттаси бизнинг марказда ва 250 млн евро туради. Шифокорлар ҳаммаси тажрибали. Аввал ўзим ўргандим, ёқди. Шундай ишлашни бошладик. Апрелда Ўзбекистонга бориб келдик. Шундан кейин сени расмий ишга оламиз деб айтишди. Ҳужжатлар тўғриланди. Диплом йўқ эканини айтдим. Бошқа ҳужжатлар етарли бўлишини айтишди. Шу ойнинг биринчи санасидан расмий ишга олиндим. Бугун инсон ҳаётида ижтимоий тармоқлар катта рол ўйнаяпти. Мен ҳеч қачон ташлаб қўймадим. Ташлаб қўйсангиз, ортга сурилиб кетаверади. Шундай бўлмаслиги учун ўзингиз ҳаракат қилишингиз керак то чўққига чиқиб олгунча. Ҳамма нарса бошида қийин бўлади. Айниқса, ижтимоий тармоқларда одам кўпайтириш қийин бўлади бошида.

Аудитория борми, ортингда катта куч бор дегани, ризқ эшиги бор дегани. Келадиганлар ўйлаб-ўйлаб, тарозининг икки палласига қўйиб келишсинки, бу ерда осон бўлмайди ва ҳеч қаерда осон эмас.

Тўлиқ видеони UzbekLife'нинг YouTube'даги каналида томоша қилинг.

Исфандиёр Бургутбоев суҳбатлашди.