Мамлакат иқтисодиётини нима ночор аҳволга солади? Иқтисодий қийинчиликлар индексига кўра, бунда инфляция, ишсизлик ва қарз маблағларидан фойдаланиш қиймати каби омиллар ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Айни пайтда, асосий иқтисодий муаммолар мамлакатлар кесимида сезиларли фарқ қилади.
Ушбу визуал материалда дунёдаги 178 та иқтисодиёт Ханкенинг 2025 йилги йиллик иқтисодий қийинчиликлар индекси (2025 Hanke Annual Misery Index) асосида тартибланган. Уни ҳисоблашда инфляция, ишсизлик, банк кредитларининг фоиз ставкалари ва аҳоли жон бошига тўғри келадиган реал ялпи ички маҳсулот (ЯИМ) ўсиши инобатга олинади. Тўртала кўрсаткич ягона индексга бирлаштирилади. Инфографикада рейтингнинг икки қарама-қарши четида жойлашган айрим мамлакатлар ва ҳудудлар алоҳида ажратиб кўрсатилган.
Рейтингда 556,5 пункт билан Венесуэла биринчи ўринни эгаллаган. Иккинчи ўринда Судан (225,4), учинчи ўринда эса Туркия (101,0) жойлашган. Энг юқори кўрсаткичларга эга мамлакатлар бешлигини Эрон ва Аргентина якунлаган.
Венесуэланинг бу қадар юқори натижаси кўп жиҳатдан инфляция билан изоҳланади. Ханке маълумотларига кўра, 2025 йилда мамлакатда истеъмол нархлари 475,3 фоизга ошган, ишсизлик даражаси эса 35,1 фоизга етган.
Судан иқтисодиёти ҳам хўжалик фаолияти ва меҳнат бозоридаги вазиятни издан чиқарган фуқаролик урушидан жиддий зарар кўрган. Мамлакат индекси учинчи ўриндаги Туркия кўрсаткичидан икки баравардан ҳам юқори.
АҚШ 17,0 пункт билан 119-ўринда, Канада эса 20,1 пункт билан 98-ўринда жойлашган. Буюк Британия ва Австралия мос равишда 103- ва 104-ўринларни эгаллаган; уларнинг ҳар бири 20 пунктдан кам натижа қайд этган. Россия 29,2 пункт билан 59-ўринда турибди.
Нега айрим иқтисодиётлар индексда ёмон натижа кўрсатади?
Иқтисодий қийинчиликлар индексида юқори кўрсаткичга эга мамлакатлар ҳар доим ҳам бир хил муаммоларга дуч келмайди. Венесуэла, Судан, Эрон ва Аргентинада натижалар ёмонлашувининг асосий омили инфляция ҳисобланади. Жанубий Африка Республикаси ва Эсватинида эса кўрсаткичга энг катта таъсирни ишсизлик ўтказади.
Турли мамлакатларда истеъмол нархларининг ўзгаришини 2025 йилги жаҳон инфляцияси харитамиз батафсилроқ кўрсатади. У бутун дунёда, жумладан, рейтингнинг юқори қисмида жойлашган давлатларда товарлар ва хизматлар қийматининг ўзгаришини таққослаш имконини беради.
