Баканов — болаликдаги дўст, Венедиктова ҳам эски сафдош. Зеленский уларни муҳим лавозимлардан четлатишини изоҳлади

Украина президенти Володимир Зеленский 17 июл куни Украина Хавфсизлик хизмати (УХХ) раҳбари Иван Баканов ва бош прокурор Ирина Венедиктовани ишдан четлатиш тўғрисидаги фармонларини имзолади.

Зеленскийнинг Бакановни ишдан четлатиш тўғрисидаги фармонида бунга Украина қуролли кучлари Тартиб интизоми тўғрисидаги низомнинг 47-моддаси асос бўлгани келтирилади.

Бу моддада хизмат вазифасини муносиб бажармагани учун одам ўлими ва бошқа оғир оқибатлар келтириб чиқарган ҳарбий ўз вазифасидан озод этилиши айтилган.

Бош прокуратура раҳбарига нисбатан қарор, хусусан, Украинанинг «Ҳарбий ҳолатнинг ҳуқуқий режими тўғрисида»ги қонуни 11-моддаси иккинчи қисмига мувофиқ қабул қилинган. Венедиктованинг ўрнига бош прокурор вазифаларини унинг ўринбосари Алексей Симоненко бажариб туради.

Зеленский Бакановни лавозимидан четлатиш тўғрисидаги фармонни имзолаган куни Давлат тергов бюроси УХХнинг област бошқармаларидан бирининг раҳбари қўлга олингани маълум бўлди. У давлатга хиёнат қилишда ва Россия фойдасига ишлашда гумонланмоқда.

ВВС News Украина маълумотига кўра, гап Олег Кулинич ҳақида кетмоқда, у шу йил мартига қадар УХХнинг Қрим автоном республикаси бўйича бошқармасини бошқарган, яриморол Россия томонидан аннексия қилингач, бошқарма Херсондан туриб ишлаб келган.

Володимир Зеленский кечқурунги мурожаатида Баканов ва Венедиктовани лавозимдан четлаштириш тўғрисидаги қарорларини ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари орган ходимларининг давлатга хиёнат ва душман томон билан ҳамкорлик қилиши ҳолатлари бўйича жуда кўплаб ишларни текшираётгани билан изоҳлаган.

У УХХнинг Қрим бўйича бошқармаси раҳбари иши ҳақида гапирган.

«Бугунга келиб  мамлакатда давлатга хиёнат қилиш ва прокуратура, дастлабки тергов ва бошқа ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимларининг хоинона фаолияти юзасидан 651 та жиноий иш қўзғатилган. Кўрилган 198 та жиноят иши бўйича тегишли шахсларга нисбатан айбловлар қўйилди. 

Хусусан, прокуратура ва УХХнинг 60 дан ортиқ ходими босиб олинган ҳудудларда қолиб, давлатимизга қарши ишламоқда. Украина ҳуқуқ-тартибот идоралари ва Россия махсус хизматлари ходимлари ўртасидаги ўзаро муносабатлар доирасида қайд этилган Украина миллий хавфсизлиги асосларига қарши жиноятларнинг бундай тўплами бизни тегишли раҳбарларга жуда жиддий саволлар» беришга мажбур қилмоқда. Ушбу саволларнинг ҳар бирига тегишли жавоб олинади», деди Зеленский. 

Баканов — президентнинг дўсти ва УХХ бошлиғи

Баканов Украина хавфсизлик хизмати раҳбарлигига 2019 йил августида, Зеленский ва унинг «Халқ хизматчиси» партияси ҳокимиятга келганида тайинланганди.

У Зеленскийнинг болаликдаги дўсти ҳисобланади, улар «Квартал 95» студиясида биргаликда ишлашган.

Сайловолди кампанияси даврида Баканов Зеленскийнинг штабини бошқарган, у «Халқ хизматчиси» партиясига ҳам раҳбарлик қилганди. Баканов юридик таҳсил олган. Унинг рафиқаси Оксанада Россия фуқаролиги бўлган.

Июн ойида Америкадаги Politico нашри Баканов лавозимини йўқотиши мумкинлигини ёзганди. Нашр манбалари Зеленский Украина хавфсизлик хизмати раҳбарини фронтдаги муваффақиятсизликлар ва Херсоннинг бой берилиши туфайли ишдан олмоқчилигини айтганди. Аммо 27 июн куни президент бу хабарга қуйидагича муносабат билдирди: «Агар уни [Бакановни] ишдан бўшатишни истаганимда, аллақачон бўшатган бўлардим».

Апрел ойида Зеленский «УХХ ходимлари орасидаги хоинлар» муаммоси ҳақида гапирганди. Ўшанда у идорадаги бир қанча раҳбарларни унвонларидан маҳрум қилганди.

«Ҳозир менда барча хоинлар билан шуғулланиш учун вақт йўқ. Аммо аста-секин улар ўз жазоларини олишади. Шунинг учун УХХ ички хавфсизлик бош бошқармаси собиқ бошлиғи Наумов Ондрий Олегович ва УХХнинг Херсон области бўйича бошқармаси собиқ бошлиғи Криворучко Сергей Олександрович энди генераллар эмас», деганди ўшанда президент.

Босқин бошланган маҳалда Наумов Украинадан қочиб кетган, уни Сербияда қўлга олишган.

Херсон области кенгаши раҳбари Олександр Самойленко Украинанинг «Укринформ» агентлигига берган интервьюсида УХХнинг Херсон бўйича бошқармаси бошлиғи ёрдамчиси Россияга миналанган майдонлар харитасини бергани ва Россия авиациясининг областдаги ҳаракатларини мувофиқлаштиргани ҳақида айтганди.

Шу туфайли кўплаб кузатувчилар бу лавозимга тайинлангунига қадар ҳуқуқ-тартибот органларида ишлаш тажрибасига эга бўлмаган Баканов нотўғри кадрлар сиёсати юритган бўлиши мумкинлигини таъкидлашмоқда.

Венедиктова — Зеленскийнинг сафдоши ва Украина бош прокуратураси раҳбарлигидаги илк раҳбар аёл

Ирина Венедиктова Украина Бош прокуратураси раҳбарлигига 2020 йил мартида тайинланганди. Унга қадар «Халқ хизматчиси» партиясидан парламент аъзоси бўлган ва вақтинча Давлат тергов бюросини бошқарган.

Асли харкивлик бўлган Венедиктова президентлик кампаниясигача ҳам Зеленскийнинг сафдоши бўлган ва кейин унинг маслаҳатчисига айланган.

У Давлат тергов бюроси раҳбари в.б бўлганида бир неча можаролар билан ёдда қолган, хусусан конкурс асосида Олександр Бабиковни ўз ўринбосари этиб тайинлаган - у эса собиқ президент Виктор Януковичнинг собиқ адвокати эди.

Венедиктова бош прокуратурага раҳбарлик қилган даврда, мамлакатнинг бешинчи президенти Петро Порошенкога қарши давлатга хиёнат бўйича айбловлар илгари сурилди. У яқинда бу иш бўйича тергов ҳатто уруш вақти ҳам давом этаётганини айтганди.

Аммо Венедиктова Порошенкога қарши гумонни шахсан имзоламаган, буни унинг ўринбосари Олексей Симоненко қилган (энди уни Зеленский бош прокурор в.б этиб тайинлади).

Венедиктова РФ армиясининг Украинада содир этган ҳарбий жиноятларини текшириш бўйича халқаро коалиция тузилишини анонс қилган ва доимий равишда россиялик ҳарбийларни ваҳшийликларда айблаб келган. Прокурорлар Украинада 22 минг ҳарбий жиноятни рўйхатга олган ва 127 нафар гумонланувчини аниқлаган.

Ирина Венедиктова апрел ойида DW нашрига берган интервьюсида Украина Россия Федерациясининг эҳтимолий ҳарбий жиноятлари бўйича 8000 дан ортиқ иш очганини таъкидлаганди. «Халқаро жиноий суд билан ҳамкорлик қилмоқдамиз. Joint Investigation Team доирасида ҳамкорлик қилмоқдамиз - бу Евроюст платформаси асосидаги қўшма тергов гуруҳи. Бу қўшма тергов гуруҳи иши учун Евроюст имкониятларидан фойдаланишимиз мумкин», деб тушунтирган Венедиктова. Бундан ташқари, 14 давлат ҳозирда Украинада содир бўлаётган тажовуз бўйича ўз терговларини бошлагани қўшимча қилинганди.

Оккупациядан ишғол этилган ҳудудларда халқаро прокурорлар ишлай бошлаган. Ҳаагада ҳам РФни Украинадаги ҳарбий жиноятлар учун жавобгарликка тортиш бўйича конференция ўтказилган, унинг якунида 45 мамлакат Украинага терговда ёрдам кўрсатиш ҳақидаги декларацияни имзолаган ҳамда бунинг учун пул ажратишга қарор қилганди.

Украинада warcrimes.gov.ua интернет-платформаси ишга туширилган, россиялик ҳарбийларнинг жиноятларига гувоҳ бўлганлар у ерга ўз кўрсатмаларини юбориши мумкин. Шу вақтгача 60 мингдан ортиқ фотосуратлар ва видеороликлар жўнатилган.