Марказий Осиё давлатлараро сув мувофиқлаштирувчи комиссиясининг маълумотларига кўра, 2019 йилнинг июль ойида Туямўйин сув омборидаги сув ҳажми 4,4-5,2 куб километрни ташкил этган бўлса, бу кўрсаткич 2022 йил июль ойининг биринчи ўн кунлигида 2,2 куб километргача ёки 2 баробардан кўпроққа камайган.
Кетма-кет уч йилдан бери сув омборида сув миқдори "ўлик сатҳ" атрофида тебранмоқда. Eos.com сайтидан олинган суратларда ҳам сув ҳажми сезиларли даражада озайганини кўриш мумкин.
"Туямўйин сув омбори Орол бўйи акваториясини вегетация даврида сув билан таъминлашда минтақа жонига оро кирарди.
Ҳозир эса вазият абгорроқ. Учинчи йилдирки, Туямўйин сув омбори сатҳи узоқ ойлар давомида "ўлик сатҳдан" пастда қолиб кетмоқда.
Амударё ўрта оқимида туркманларга сув чиқиб кетиш ҳажми ҳам йилдан йилга камайишига қарамай, қуйи оқимда вазиятни назорат қилиш қийин кечяпти.
Амударё сувининг камайиши охирги йилларда тез-тез кузатилмоқда. 2008, 2011, 2018 ва 2021 йилларда дарёда тарихий камсувлилик кузатилган. Салбий тенденция иқлим ўзгариши ва минтақавий сабаблар фонидан юз беряпти, сувдан нотўғри фойдаланиш, эскирган суғориш усуллари, аҳоли сони ортиши, сув омборлар кўпайиши, йирик каналларда сув олиш ҳажмининг ортиши қуйи оқимда вазиятни оғирлаштирмоқда”, деб ёзмоқда гидрометеоролог Эркин Абдулаҳатов.
2021 йил февраль ойидан бери сув омборидаги сув ҳажми ҳеч қачон 4 куб километрдан ошмаган. Охирги 1,5 йилнинг аксарият қисмида сув миқдори ўлик ҳажмдан кам ёки шунга тенг бўлган.
Туямўйин сув омборидаги сув ҳажми, км3. Ўлик ҳажм – 2,55 км3.
Охирги 60 йилликда Амударё қуйи оқимида бир қанча салбий воқеалар кузатилган:
