2 апрел куни «Фенербаҳче» ўз майдонида «Галатасарой»га ютқазиб, Туркия кубогини чоракфиналдаёқ тарк этди – 1:2. Бу сафарги дерби ҳам ҳиссиётларга бой кечди. Ўйиннинг энг ёрқин лаҳзалари эса финал ҳуштаги чалинганидан кейин рўй берди ва асосий қаҳрамон албатта Жозе Моуринио бўлди.
Ўкан Бурук ва Жозе Моуринио ҳодисадан бироз олдинроқ
Фото: Ahmad Mora/Getty Images
Ўйин якунланганидан кейин португалиялик мутахассис ҳакамлар билан гаплашиб турди, Бурук эса уларга яқинлашди ва ҳакамларга қўл берди, Моуринио эса бу ердан узоқлашди.
Шундан кейин Бурук Жозега нимадир деди.
Моур «Галатасарой» мураббийининг орқасидан борди.
Ва бурнидан ушлади.
Ўкан бақириб юборди ва газонга қулади.
Кейин иккала жамоа футболчилари тўдалашиб, ёқалаша бошлади. Вазият шу даражада эдики, хавфсизлик кучлари майдонга тушиб келишига тўғри келди. Можаронинг жами тўрт иштирокчисига қизил карточка кўрсатилди: Мерт Яндаш, Карим Демирбай, Бариш Алпер Йилмаз ва Моуринионинг ассистенти. Жозенинг ўзи жазодан қутулиб қолган, аммо воқеа махсус комиссия томонидан кўриб чиқилгандан сўнг дисквалификация қўлланиши мумкин.
Мавзуга оид
Бу биринчиси эмас
Бу Моуринио ҳамкасбларига ташланиши билан боғлиқ илк ҳолат эмас. «Реал»да ишлаган чоғида, 2011 йилда португалиялик мутахассис «Барселона»нинг ўша вақтдаги бош мураббийи, майдон четида турган Тито Виланованинг кўзига бармоғини тиқиб олишига сал қолганди.
Ўшанда буни бош ҳакам кўрмай қолган, VAR тизими эса йўқ эди. Кейинроқ Жозе Испания суперкубогининг икки ўйинига дисквалификация қилинади, аммо якунда бу қарор бекор қилинади.
Бир йил ўтиб у Goal нашрига берган интервюсида ўшанда ноҳақ бўлганини тан олади: «Агар вақтни ортга қайтара олганимда, бундай қилмаган бўлардим».
Моуринионинг Бурук билан муносабати
Жозе билан Бурукнинг муносабати олдиндан яхши эмас. Ёзда «Адана Демирспор»га қарши ўйиндан кейин Моуринио айнан уни эслаганди: «Ишончим комилки, «Галатасарой» мураббийига у майдонга тўрт метрга чиққанда карточка кўрсатилмайди, мен эса узоқроқда турганимда карточка оламан».
Унинг бу жумласи «Галатасарой» форварди Мауро Икардини ажаблантирганди: «Қизиқ, Моуриниодек шундай буюк мураббий шундай арзимас нарсани муҳокама қилмоқда. Катта жамоаларда ҳам шундай қилишади деб ўйламагандим».
Сентябрда «Фенер» «Галатасарой»га ютқазади, Жозе эса матбуот анжуманига келмайди: «Мен 70 дақиқа кутдим ва шундан кейин ҳам чиқа олмадим, чунки унинг [«Галатасарой» мураббийининг] матбуот анжумани давом этаётганди. Мен матбуот анжуманидаги навбатимни70, 75 ёки 80 дақиқа кута олмасдим».
2024 йил ноябрда «Трабзонспор» устидан қозонилган 3:2 ҳисобидаги ғалабадан кейин Жозе Туркия лигасини «Галатасарой»га ён босишда айблаганди. Ўша ўйинда унинг жамоаси дарвозасига, унинг таъбири билан айтганда икки бор «нохолис пеналти» қўйилганди. У ўйиндан кейинги матбуот анжуманида яна шундай сўзларни айтади: «Агар менга бундай ишлар бўлиши ҳақида олдиндан айтишганида, ҳеч қачон бу ерга келмаган бўлардим».
Феврал ойи охиридаги ўзаро ўйиндан (0:0) кейин эса Жозе ҳакамларни танқид қилмади, аммо рақиб футболчиларининг ўзини тутишидан шикоят қилди: «Рақиб захира ўриндиғидагиларнинг барчаси худди маймунлар каби ирғишлади. Агар ўйинни турк ҳаками бошқарганида, Юсуф Акчичек биринчи дақиқадаёқ карточка олган бўларди, мен эса уни бешинчи дақиқадаёқ алмаштиришимга тўғри келарди».
Бурук шундай жавоб қилади: «Моуринио кўп нолийди! Йиғлоқи… У нолиши билан танилган. У ҳакамлар олдига боради ва шикоят қилади! Майли йиғлашда давом этсин. Унинг турк судясига бундай ҳақоратомуз гапириши жуда нотўғри. У турк ҳакамларини бунчалик камситаётганига ишона олмайман, буни қоралайман».
Рақиблар Моуриниони ирқчиликда айблашади, у тўрт ўйинга дисквалификация қилинади. Кейинроқ у шахсий ҳуқуқларига тажовуз қилгани учун «Галатасарой»га қарши даъво аризасини киритади.
Айни вақтда «Фенер» чемпионатда пешқадам «Галатасарой»дан олти очкога ортда бормоқда. Энди эса ашаддий рақиб Жозе жамоасини Кубок баҳсларидан ҳам чиқариб юборди.
Агар Жозенинг хатти-ҳаракатлари «спортга хос бўлмаган хатти-ҳаракатлар» сифатида баҳоланса, у интизомий регламентга мувофиқ, учтагача ўйинга дисквалификация қилинади. Аммо бундан-да оғирроқ вариант ҳам бор. Агар унинг ҳаракатлари «рақибга ҳужум қилиш» моддасига тўғри келса, у 5 тадан 10 тагача ўйинда трибунада қолиши мумкин.
Туркия футболидагилар реакцияси
Ўкан Бурук ўйиндан сўнг содир бўлган воқеаларни бўрттириб кўрсатмасликка чақирди: «Мураббийлар ўйиндан кейин бир-бирларининг қўлларини қисиб, кетишларини истардим. Аммо ундай бўлмади. Биз ҳакамлар олдига бордик, кейин ҳаммасини ўзингиз кўрдингиз. Моуринионинг хатти-ҳаракатларини тўғри деб ҳисобламайман. Бироқ бурнимда озгина тирналган жой бор, холос. Бу ҳақда кўп гапиришни истамайман. Ошириб юбориш керак эмас».
Шарҳловчи Сердар Али Челиклер дербидан кейин португалиялик мураббийга жуда кескин муносабатда бўлди: «Жозе Моуринионинг «Фенербаҳче»даги фаолияти поёнига етмоқда. Уни ишдан бўшатиш керак. Жин урсин, у нимага умид қилган эди? Йўқол бу мамлакатдан, жин урсин! Унга товон пули бериб, уйига жўнатиб юборинг. «Фенербаҳче» Ўкан Бурукдан узр сўраши керак. Нормал шароитда «Галатасарой» 6:1 ёки 7:1 ҳисобида ғалаба қозониши мумкин эди. Ҳаммаси минимал устунлик билан якунлангани мўъжиза. Бундай шиддатли ўйиндан кейин «Фенербаҳче» сукут сақламоқда. Бу ёмон аломат. Раҳбарият мураббийни ёки менежментдан кимнидир ишдан бўшатишини кутаман. Айтиш мумкинки, Моуринио жорий мавсум омадсизи. Ўкан Бурук уни омадсизга айлантирди».
«Галатасарой» клуби бошқаруви собиқ аъзоси Ашраф Ҳаммомчиўғли ҳам хорижлик мураббийни Туркиядан ҳайдашга чақирмоқда: «Моуринио зудлик билан шифохонага ётқизилиши ва ғазабни жиловлаш бўйича терапиядан ўтганидан кейин депорт қилиниши лозим. Бу жараённи биринчи навбатда «Фенербаҳче»нинг ўзи йўлга қўйиши керак».
Туркия миллий жамоасининг собиқ ҳужумчиси Ниҳат Қаҳвачи ҳам Моуриниога нима бўлганини тушунмаётганини айтиб ўтди: «Жозе, нега Туркияга келдингиз? «Фенербаҳче» мухлислари, бу саволни клуб раҳбариятига беринг. Моуринио бундай муҳим ўйинда нимага эришди? Жозе ўйиндан сўнг яқинлашди ва Бурукнинг бурнидан тортди. Буни ҳамма кўрди-ку? Биз бутун спорт олами бўйлаб айланадиган янги фотосуратларни совға қилдик. Мураббийнинг бундай хатти-ҳаракатини биринчи марта кўришим. Нима учун? Ўтган сафар у «Галатасарой» футболчиларини маймунлар деб атади, аммо «Фенербаҳче» Моуриниони ҳимоя қилиш учун ҳамма нарсани қилди. Нега энди ўзингизни бундай тутишингиз керак?»
«Галатасарой» вице-президенти Метин Ўзтурк шундай деди: «Бу нафақат «Галатасарой» мураббийига, балки бутун турк футболига ҳужум. Моуриниода бундай жасорат қаердан пайдо бўлди? Буни тушуниш биз учун ҳақиқатан ҳам қийин. Тахминимча, Туркия футбол федерацияси вакиллари барчасини кўришган. Моуринио Ўканга аввал оғзаки, кейин эса амалда ҳам ҳужум қилди. У дунёнинг бошқа қаерида бунга журъат қилган бўларди? У Туркия ҳақида қандай фикрда? Умид қиламанки, бунинг жазоси бўлади».
Шарҳловчи Аҳмет Чақар: «Моуринио қилган иши билан «ўзига ҳукм ўқиди». У «Галатасарой» футболчиларини маймунлар деб атаганди, энди эса мураббийнинг бурнига ёпишди. Бу одам «Фенербаҳче» мураббийи бўлиб қолиши биз учун уят. Моуринио энди шунчаки йиғлоқи эмас. У орқадан ҳужум қиладиган аразчи одам».
Собиқ футболчи Синан Энгин: «На «Фенербаҳче» раҳбарияти, на Моуринио, на жамоа футболчилари мағлубиятни ҳакамнинг иши билан боғламаслиги керак. «Галатасарой» ғалабани ҳақли қўлга киритди. Моуринио мураббий сифатида ўзини йўқотган. Буни унинг хатти-ҳаракатлари исботлади. Агар Ўкан Бурукнинг ўрнида бўлганимда, португалияликка жавоб қайтарган бўлардим».
Туркиялик собиқ футболчи ва мураббий Ўндер Ўзен: «Ортда қолган ўйин «Фенербаҳче»нинг тугагани белгисидир. «Галатасарой» уч-тўрт тўп фарқи билан ғалаба қозониши керак эди. Агар қўлимда ваколат бўлганида, «Фенербаҳче» мураббийлар штаби аъзоларига маош тўламаган бўлардим. Моуринио Ўкан билан учрашишга ҳам лойиқ эмас. «Галатасарой» муваффақиятсизликка учраганида, дарҳол мураббийни ўзгартиради, раҳбариятда ўзгаришлар қилади. «Фенербаҳче»да етти йилдан бери деярли ҳеч нарса ўзгармаяпти».
Собиқ футболчи ва мураббий, ҳозирда эксперт Абдулкарим Дурмаз: «Одатда бир эркак бошқа эркакка бирор нарса демагунча ҳужум қилмайди. Эҳтимол, Ўкан Моуриниога аччиқ гапиргандир. Лекин португалияликнинг хатти-ҳаракати катта хато. Афтидан, у ниманидир эшитди-ю, ҳазм қилолмади. Моуринио ўйин давомида мингта хатога йўл қўйди. Мен трибунадан 11 кишини майдонга туширсам, улар танаффусгача ўзларини яхшироқ кўрсатган бўлишарди».
Туркиялик собиқ футболчи Эрман Торўғли: «Моуринио энди зарбага дош бера олмайди. Бу одам Туркияда хоҳлаган нарсасини қила оламан деб ўйлаяпти. Жозе кетадиган вақт бўлди. Унинг кучи Бурукнинг бурнидан чимчилашгагина етди. Аммо Моуринио жамоаси умуман ўйнамади».
