Косметология тарихи шуни кўрсатадики, кўп ҳолларда одамлар саломатлик хавфларидан устун ҳолда ташқи кўринишни биринчи ўринга қўйган, хавфлар ҳақидаги огоҳлантиришлар эса эътиборсиз қолган. Косметологик муолажаларнинг кенг тарқалиши, айниқса инвазив усуллар, салбий оқибатлар ва инфекция хавфини оширади. Ижтимоий тармоқлар орқали шакллантирилаётган гўзаллик стандартлари саломатлик хавфларини кўпинча инкор этади. Табиий гўзалликни қабул қилмаслик, қариш жараёнини рад этиш ва саломатликка бепарволик хавфсизлик масалаларини иккинчи ўринга суриб қўяди.
Бугун косметологик хизматлар сони тобора ортиши фонида мутахассислар соғлиқ учун хавфсизлик масаласига ҳам жиддий эътибор қаратиш зарурлигини таъкидламоқда. Жорий йилда Ўзбекистонда косметология хизматлари билан боғлиқ шикоятлар кескин ошган. Рақобат қўмитаси маълумотларига кўра, 2021 йилда бундай мурожаатлар сони 62 бўлган бўлса, 2024 йилда бу кўрсаткич 381 гача ошган, 2025 йилнинг биринчи ярмида эса 200 та мурожаат қайд этилган.
Нега бу муаммо пайдо бўлмоқда?
Биринчи сабаб — косметология соҳасининг лицензия ва назорат механизми билан боғлиқ муаммолар. Таҳлилларга кўра, кўплаб салонлар ва “косметологлар” фақат ижтимоий тармоқ кўрсатмаларидан келиб чиқиб, терига инъекциялар олиб боришмоқда, кўпчилигида бунинг учун керакли тиббий билим ва лицензия йўқ. Уларнинг аксарияти қисқа курсларни тугатиб олинган сертификатлар билан фаолият олиб боришади. Бу эса косметологик хизмат кўрсатиш учун етарли даражада хавфсизлик стандартларини англатмайди.
Мутахассислар эса косметология — бу фақат эстетика эмас, балки тиббий жиҳатдан ҳам мураккаб хизмат эканини таъкидлайди. Жараёнда терига таъсир этувчи инъекциялар, аппаратлар ва химик моддалар қўлланади, шунинг учун уларнинг хавфсизлиги ва тўғри бажарилиши фақат малака ва лицензияланган мутахассис томонидан таъминланиши керак.
Қандай инфекциялар хавф туғдиради?
Полшада ўтказилган косметологик хизматларда эпидемиологик хавфсизликни баҳолаш бўйича тадқиқотда косметологик муолажалар турининг кўпайиши салбий оқибатлар ва инфекция хавфининг ортишига олиб келаётгани исботланди. Тадқиқотда 813 нафар косметологлар махфий тарзда иштирок этишди ва Давлат санитария инспекцияси ходимлари томонидан текширув жараёнида ўтказилди. Натижалар шуни кўрсатдики, косметология хизмати кўрсатувчилар касбий хавф ва инфекция юқишини баҳолаш масаласида тўлиқ тайёр эмас. Респондентларнинг 84 фоизи ишлатадиган буюмларини фақат ювиш билан чекланганини билдирган. Айрим муассасаларда умуман дезинфекция амалга оширилмаган, тахминан 13 фоизида эса стерилизация ўтказилмаган. Игналар, ампула-шприцлар ёки устаралар орқали шикастланиш ҳолатлари кузатилган.
