“Инклюзивлик”ка стоп: АҚШ 30 млрд долларлик маблағни блоклаши мумкин

АҚШ Давлат департаменти Америка дипломатик ваколатхоналарига бутун дунё бўйлаб ёрдам дастурларини янги қоидаларга мослиги нуқтаи назаридан қайта кўриб чиқишни буюрди. Ушбу қоидалар хилма-хиллик, тенглик ва инклюзивлик (diversity, equity and inclusion — DEI) масалалари билан шуғулланувчи гуруҳларни, оилавий режалаштиришни ва “гендер мафкураси”ни молиялаштиришни тақиқлайди. Бу ҳақда Reuters агентлиги 29 январ, пайшанба куни АҚШ ташқи сиёсат идорасининг телеграммасига таяниб хабар қилди.

Янги қоидалар 26 февралдан кучга киради. Гап тахминан 30 млрд доллар (25 млрд евро) миқдоридаги молиялаштириш ҳақида кетмоқда — у АҚШда жойлашган ташкилотларга ҳам тааллуқли.

Бундан ташқари, хорижий нодавлат нотижорат ташкилотлари (ННТ)га ҳатто келиб чиқиши Америкадан бўлмаган донорлар маблағларидан ҳам Трамп маъмурияти “радикал мафкура” деб ҳисоблайдиган мақсадлар учун фойдаланиш тақиқланади.

Телеграммада ёрдам лойиҳаларини баҳолаш жараёнини бошлаш ва янги қоидаларни амалга ошириш (имплементация) учун жамоалар тузиш талаб этилган.

АҚШ Давлат департаментидаги амалдорлар баъзи ташкилотлар бу сиёсатга риоя қилмаслиги ва АҚШ молиялаштиришидан воз кечиши мумкинлигини кутмоқда. Улар ҳақидаги маълумотлар алоҳида электрон почта манзилига юборилиши керак.

Телеграммада айтилишича, давлат котиби Марко Рубио айрим истисноларга йўл қўйишни мумкин деб топган — бу чоралар “ҳаётни сақлаб қолишга қаратилган амалдаги дастурлар, табиий офатларга жавоб чоралари ва бошқа ўта муҳим устувор йўналишлар”га путур етказмаслигини таъминлаш мақсадида.

Трамп инаугурациядан кейин чиқарган илк фармонлардан бири федерал идораларнинг барчасида хилма-хиллик, тенглик ва инклюзивлик дастурларини бекор қилиш бўлди. Трамп маъмурияти даъво қилишича, бу ташаббуслар “ижобий дискриминация”га олиб келади — яъни иш берувчилар ходимларни касбий салоҳиятига қараб эмас, балки ирқ, жинс ёки бошқа белгига кўра ишга олади.

Трамп ташкил этган Ҳукумат самарадорлиги департаменти (DOGE) ходимлари таълим ва тиббиёт тизимларида хилма-хиллик, тенглик ва инклюзивлик дастурларини амалга оширишга йўналтирилган шартномаларни бекор қилиш устида ишлай бошлади. Шундан кейин АҚШ корпорациялари ишга қабул қилишда хилма-хиллик ва инклюзивлик тамойилларидан воз кеча бошлади.

АҚШ маъмурияти 2025 йил 1 июл куни Халқаро ривожлантириш агентлиги — USAID'ни расман ёпди. Давлат котиби Марко Рубио Оқ уйнинг бу қарорини агентлик фаолияти эҳтимолий самарасизлиги билан, шунингдек ҳозирги маъмурият устувор мақсади АҚШ миллий манфаатларини амалга ошириш экани билан изоҳлади.

Рубио сўзларига кўра, АҚШ президенти Доналд Трамп маъмурияти USAID'нинг минглаб дастурлар бўйича харажатларини таҳлил қилиб, унинг ўн йилликлар давомида — инфляцияни ҳисобга олган ҳолда — 715 млрд доллардан ортиқ маблағ сарфлаганини аниқлаган. Шу билан бирга, давлат котиби АҚШ ривожланиш бўйича қўйилган мақсадларга эришилмагани яққол эканини айтган.

Марко Рубио USAID орқали энг кўп ёрдам олган мамлакатларни ўзаро қадамлардан (ўзаро жавоб ҳаракатларидан) бош тортишда айблади. Хусусан, 1991 йилдан буён 165 млрд доллар олган Саҳрои Кабирдан жанубий Африка давлатлари БМТда муҳим резолюциялар бўйича овоз беришда АҚШни бор-йўғи 29 фоиз ҳолатда қўллаб-қувватлаган, деди Рубио ва “ҳокимият томонидан маъқулланган самарасизликнинг бу даври тугади”, дея баёнот берди.