Можар: Венгрия Украина учун 90 млрд еврони блокламайди

Можарнинг таъкидлашича, Европа Иттифоқининг Украинага кредит ажратиш ҳақидаги қарори яна декабр ойидаёқ қабул қилинган ва янги ҳукумат “аввал олинган мажбуриятларга мувофиқ изчил ҳаракат қилишни истайди”.

Бир кун аввал бўлиб ўтган сайловларда мағлубиятга учраган Венгрия бош вазири Виктор Орбан 2025 йил охирида Европа Иттифоқи етакчилари саммитида Украина учун кредитни маъқуллаган, аммо кейинчалик бу келишувдан воз кечган эди. Унинг айтишича, Украина Россия нефтини Венгрияга етказиб берадиган қувурни таъмирламагунича, маблағ ажратилишига йўл қўймайди. Орбан Киевни таъмирлаш ишларини атайлаб чўзаётганликда айблаган.

Можарнинг қўшимча қилишича, ҳатто Венгрия кредит ажратилишига рухсат берган тақдирда ҳам, мамлакатнинг ўзи бу маблағни ажратишда иштирок этмайди.

“Мен бу масалани Европа етакчилари билан муҳокама қиламан, лекин шахсан мен Венгрия бу жараёнда иштирок этишдан воз кечиши керак, деган фикрдаман. Венгрия жуда оғир вазиятда. Биз янада кўпроқ қарз ола олмаймиз, Венгрия бюджети тақчиллиги 2010 йилдан буён уч баробарга ошган”, — деди у.

Можар матбуот анжуманида Венгрия иқтисодиётини қўллаб-қувватлаш учун мўлжалланган Европа Иттифоқи маблағлари тез орада қайта очилиши бўйича қарор қабул қилинишига умид билдирганини айтди. Сиёсатчининг сўзларига кўра, у бу масалани Европа комиссияси раиси Урсула фон дер Ляйен билан муҳокама қилмоқчи.

Financial Times нашри маълумотига кўра, Европа комиссияси аллақачон 35 миллиард еврога яқин маблағни қайта очиш масаласида Можар билан “дарҳол мулоқот”ни бошлаган. FT’нинг Европа Иттифоқи дипломатик доираларидаги манбаларига кўра, Брюссел Украина учун кредитни қайта очиш ва Россияга қарши 20-санкциялар пакети бўйича ветони бекор қилишни бўлажак бош вазирнинг Европа Иттифоқи билан муносабатларни тиклашга интилаётганининг асосий белгиси деб ҳисобламоқда.

FT манбаларига кўра, Брюссел Украинага кредит ажратишга тайёргарликни аллақачон бошлаб юборган, шунда Можар лавозимга киришиши билан маблағ ажратиш ҳақидаги қарорни дарҳол қабул қилиш мумкин бўлади.

Можар, шунингдек, бўлажак ҳукумати коррупцияга қарши кураш бўйича тезкор чоралар кўришини, суд тизими мустақиллигини тиклашини ва матбуот эркинлигини таъминлашини ваъда қилди.

“Биз қонун устуворлиги, плюралистик демократия ва тийиб туриш ҳамда мувозанат тизимини тиклаш учун қўлимиздан келган барча ишни қиламиз”, — деди у.

Бундан ташқари, Можар ҳукумати Конституцияга бир сиёсатчининг бош вазир лавозимини эгаллаш муддатини икки марта билан чеклаш бўйича тузатиш киритишни режалаштирмоқда. Можарнинг айтишича, бу тузатиш Орбанга ҳам татбиқ этилади ва бу унинг яна бош вазир бўлиш имконини йўққа чиқаради.

Халқаро сиёсат ҳақида гапирар экан, Можар Украинанинг Европа Иттифоқига аъзо бўлишига қарши эмаслигини, аммо уни ташкилотга тезлаштирилган тартибда қабул қилишга қарши эканини таъкидлади.

“Уруш ҳолатида бўлган мамлакатни Европа Иттифоқи сафига қабул қилиш мутлақо тасаввур қилиб бўлмайдиган ҳолат”, — деди у.

“Биз барча қўшниларимиз билан иттифоқлар қуришга интиламиз, аммо, масалан, Украина билан муносабатларда венгер этник озчилигининг ҳуқуқлари, тил ва маданий ҳуқуқларини тартибга солиш олдинги шарт бўлади”, — дея қўшимча қилди у.

“Агар Владимир Путин қўнғироқ қилса, гўшакни кўтараман”, — деди Можар сайловдаги ғалабасидан кейинги илк матбуот анжуманида.

“Агар биз гаплашсак, унга тўрт йилдан буён давом этаётган қирғинни тўхтатиш ва урушни якунлаш яхши бўлишини айта олардим. Эҳтимол, бу қисқа телефон суҳбати бўларди ва менинг маслаҳатим билан у урушни тугатади, деб ўйламайман”, — деди у.

“Россия ҳамон хавфсизликка таҳдид солмоқда”, — дея таъкидлади Можар.

АҚШ билан муносабатларга тўхталар экан, сиёсатчи Виктор Орбанни очиқ қўллаб-қувватлаган президент Доналд Трампга қўнғироқ қилишни режалаштирмаётганини, аммо АҚШ “муҳим иттифоқчи” бўлиб қолишини айтди.

Мухолифатчи Петер Можарнинг “Тиса” партияси Венгрия парламент сайловларида ғалаба қозонди. Овозларнинг 98 фоиздан ортиғи санаб чиқилганидан кейинги натижаларга кўра, партия парламентда 138 ўринга эга бўлмоқда. Амалдаги бош вазир Виктор Орбаннинг “Фидес” партияси ва у билан иттифоқдаги Христиан-демократик халқ партияси (KDNP) эса 55 ўрин олмоқда. Яна олти ўринга ўта ўнг “Бизнинг Ватан” ҳаракати даъвогарлик қилмоқда.