АҚШ президенти Доналд Трамп сешанба куни БМТ Бош Ассамблеяси сессиясида сўзлаган нутқида Қўшма Штатлар 3 ноябр куни бўлиб ўтадиган оралиқ сайловлардан сўнг Эрон билан тинчлик шартномасини имзолаши мумкинлигини билдирди.
Трамп ўз нутқида Украинадаги уруш, Куба тақдири ва Гренландия бўйича янги келишувга ҳам тўхталиб ўтди, шунингдек, сунъий интеллект номини ўзгартиришни таклиф қилди.
«Ўйлайманки, биз [Эрон билан] келишувни сайловдан сўнг дарҳол тузамиз, чунки улар буни тузмаслигидан маъно йўқ. Улар оралиқ сайловларда ишларим қандай кечишини кутишмоқда», – деди Трамп.
Теҳрон Трампнинг баёнотига изоҳ бермади, бироқ Америка раҳбарининг ўзи нутқидан сўнг АҚШ ва Эрон расмийлари Ню Йоркда БМТ Бош Ассамблеяси сессияси доирасида учрашганини айтди (Financial Times маълумотларига кўра, бу томонларнинг июн ойи охиридан бери илк учрашуви бўлди).
Учрашувда Вашингтондан Трампнинг махсус вакиллари Стив Уиткофф ва Жаред Кушнер, Теҳрондан эса ташқи ишлар вазири Аббос Арақчи қатнашган. Музокаралар аввалгидек воситачилар орқали олиб борилган.
«Бугун БМТ Бош Ассамблеяси доирасида кун давомида томонлар ўртасида қатнаган вакиллар воситачилигида Эрон делегацияси билан узоқ муддатли музокаралар ўтказдик. Музокараларнинг бу раунди муваффақиятли якунланди ва умид қиламизки, улар конструктив ва истиқболли бўлади. Воситачилар ўз ишларини давом эттиради», – деб ёзди Уиткофф кейинчалик Х ижтимоий тармоғида.
Доналд Трамп БМТ минбаридан сўзлаган нутқида муҳим қарор қабул қилиши кераклигини айтди: Эронни йўқ қилиш ёки у билан келишув тузиш.
«Муҳим қарорни қабул қилишим керак. Эрон билан мамлакатни қайта қуриш ва уни ҳар қачонгидан ҳам буюкроқ қилиш имконини берадиган келишув тузиладими ёки улар бошқа одамларни ўлдира олмаслиги ва мамлакатларни вайрон қила олмаслиги учун мен Ислом Республикасини йўқ қилишим керакми?» – деган АҚШ президенти.
«Уларга омон қолишга ҳеч қандай имкон қолдирмай, келажакдаги буюкликка ва келажак авлодларга бўлган умиддан маҳрум қилган ҳолда ҳақиқий дўзахни кўрсатиш керакми? Аммо ўйлайманки, биз сайловдан сўнг дарҳол келишувга эришамиз», – дея давом этган Трамп.
Трамп дунёнинг бошқа мамлакатларини Эронга босим ўтказишни қўллаб-қувватлашга чақирди, шунингдек, АҚШ Эронга қарши уруш бошлаб, унинг ядровий қуролга эга бўлишининг олдини олганини яна бир бор таъкидлади.
Эрон ўз ядровий дастурини ривожлантирар экан, бир вақтнинг ўзида бу дастур тинч мақсадларга мўлжаллангани ва ядро қуролини яратиш ниятида эмаслигини таъкидлаб келган.
Украинада тинчлик ўрнатилиши ҳақидаги янги ваъда
Россиянинг Украина билан уруши мавзусига тўхталаркан, Доналд Трамп яна бир бор тез орада тинчлик ўрнатилишини ваъда қилди, бироқ бу сафар муддатни айтмади.
«Биз Россия ва Украина раҳбарлари билан жуда яқин ҳамкорлик қиляпмиз ва буни уддалаймиз. Ўйлайманки, бу [тинчлик келишуви] кўпчилик ўйлагандан кўра тезроқ амалга ошади», – деди Трамп.
АҚШ президенти жума куни имзолаган «дўзахий санкциялар» тўғрисидаги қонунни ҳам эслатиб ўтган.
«Ўтган ҳафтада сенатор Линдси Грэм хотирасига бағишлаб, Конгресс томонидан қабул қилинган янги кучли қонунни имзоладим, бу қонун менга тарифлар бўйича янги ваколатлар беради – агар зарурат бўлса, мен уларни қўллайман [...] Қирғинни тўхтатиш вақти келди», – деди у.
Кубадаги ҳокимият алмашуви
Трамп Куба мавзусида ҳам тўхталиб, ўз маъмурияти оролдаги коммунистик режимни ағдаришга интилаётганини айтди.
«Менинг маъмуриятим коммунистик режими катта босим остида қолган Кубадаги вазиятни тубдан ўзгартиришга интилмоқда. Бу бутунлай инқирозга учраган давлат, у ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ инқирозга учрамоқда ва қулайди», – деди АҚШ президенти.
«Коммунизм ҳеч қачон Америкага келмайди, аммо Кубага эркинлик келади», – дея Трампнинг сўзларини келтирган Reuters агентлиги.
Трампнинг нутқи пайтида Куба делегацияси зални тарк этган.
Гренландия бўйича келишув
Сешанба куни Трамп БМТда АҚШнинг Гренландиядаги мавжудлиги тўғрисидаги шартномани имзолади. АҚШ ва Дания бу борада келишувга эришгани ўтган ҳафта охирида эълон қилинганди.
Гренландия бош вазири Йенс-Фредерик Нилсен имзолаш маросимида НАТО Арктика минтақасида хавфсизликни таъминлашда асосий ўрин тутиши лозимлигини таъкидлади.
Доналд Трамп ушбу келишув туфайли энди АҚШнинг Дания ва Гренландия билан муносабатлари анча барқарор бўлишини қайд этган.
«Суперинтеллект»
Трамп сунъий интеллект мавзусида ҳам гапириб, унинг номини ўзгартириш таклифи билан чиқди, шунингдек, сунъий интеллект технологияларини яратувчи етакчи компаниялар раҳбарларининг сўнгги чақириқлари юзасидан муносабат билдириб, АҚШ унинг ривожланишини чекламоқчи эмаслигини айтди.
«Биз унинг ривожланишини тезлаштирамиз, тўхтатмаймиз. Адлия вазирлиги буни диққат билан кузатиб боради. Қўшма Штатлар суперинтеллект бўйича дунёда етакчилик қилмоқда ва биз буни хавфсиз ва масъулият билан амалга ошириш орқали етакчилик қилишда давом этамиз», – деди Трамп.
АҚШ президенти ўта кучли моделларни «сунъий интеллект» эмас, балки «суперинтеллект» [artificial intelligence – superintelligence] деб аташни таклиф қилди.
«Бундан буён Қўшма Штатларнинг ва умид қиламанки, бутун дунёнинг барча ҳужжатларида „сунъий“ ўрнига анча аниқроқ бўлган „супер“ таъриф қўлланади. Суперинтеллектнинг янги оламига хуш келибсиз», – деди Трамп.
