Кремл ноябр ойида Россия – АҚШ – Украина форматидаги уч томонлама музокараларни тиклашга тайёр. Бу ҳақда РФ президенти ёрдамчиси Юрий Ушаков Владимир Путин ва Стив Уиткофф ўртасида 21 октябр куни Петербургда бўлиб ўтган учрашувдан кейин маълум қилди.
«Президент Стив Уиткоффга юқорида тилга олинган уч томонлама музокараларни ноябр ойининг ўнинчи кунларида, асосий мавзу бўйича қайтадан бошлашга тайёр эканимизни маълум қилди. Бу мавзу можаро тугаганидан кейин Россия ва Украина учун хавфсизлик тизимини яратиш билан боғлиқ», – деди Ушаков журналистларга.
Унинг сўзларига кўра, Уиткофф учрашувда таклифни қўллаб-қувватлаган ва «бундай қарор президент Трамп томонидан катта мамнуният билан қаршиланишига шубҳа йўқлиги»ни айтган. АҚШ президенти элчисининг ўзи ҳозирча Петербургдаги учрашув якунлари бўйича изоҳ бермади.
Шу билан бирга, Ушаков Уиткофф Путин билан учрашувда Европа Иттифоқи ва Киевнинг «янги ёндашувлари» ҳақида гапиргани, бироқ «уларда Украина инқирозини ҳал қилиш нуқтайи назаридан фойдали нарсалар унчалик кўп бўлмагани»ни қўшимча қилган.
«Билмадим, биз қанчалик яқинмиз, аммо иш шунга қараб бормоқда», – деган Россия президенти ёрдамчиси «Вести» мухбирининг можарони якунлаш истиқболлари ҳақидаги саволига жавобан.
У шунингдек Россия, АҚШ ва Украина вакилларининг кейинги уч томонлама учрашуви Абу-Дабида бўлиб ўтиши мумкинлигини айтган.
«Биз Абу-Дабини мўлжаллаяпмиз. Ноябрнинг ўрталарида, ноябрнинг ўнинчи кунларига келишилган», – деган у.
Бундан ташқари, Ушаков Владимир Путин, Доналд Трамп ва Си Жинпинг ўртасида APEC саммити доирасида уч томонлама учрашув ўтказилиши мумкинлиги юзасидан муносабат билдириб, бу тарихий воқеа бўлишини айтган.
Ушаковнинг сўзларига кўра, Москва сентябр ойида, Давлат думасига сайловлардан сўнг дарҳол уч томонлама музокараларни қайта тиклашни режалаштирганди, аммо Киевнинг айби билан бу амалга ошмаган – «овоз бериш кунларида Москва ва бошқа шаҳарлар, жумладан, сайлов участкаларига жуда катта зарбалар» берилгани туфайли.
Киев ҳозирча Кремлнинг таклифи юзасидан муносабат билдирмади.
Путин ва Уиткоффнинг учрашуви Стрелна посёлкасидаги Константин саройида, ёпиқ эшиклар ортида бўлиб ўтди. Унда Россия президентининг хорижий мамлакатлар билан инвестициявий-иқтисодий ҳамкорлик бўйича махсус вакили Кирилл Дмитриев ҳам иштирок этди. У чоршанба куни эрталаб Уиткоффни Пулково аэропортида кутиб олди ва учрашувдан сўнг уни кузатиб қўйди.
Доналд Трампнинг яна бир вакили – унинг куёви Жаред Кушнер – бетоблиги туфайли Петербургга кела олмади. Ушаковнинг сўзларига кўра, у Петербургдаги музокараларда онлайн форматда қатнашган.
Сўнгги икки йил ичида Уиткофф ва Кушнер Россияга бир неча бор ташриф буюрди. Уларнинг сўнгги келиши сентябр ойи бошида бўлганди, ўшанда улар илк бор Киевга ҳам боришганди.
Аммо кўплаб учрашувлар ва музокаралар ҳозиргача жиддий ютуқларга олиб келмади. Музокаралардаги асосий тўсиқлардан бири – ҳудудий масала бўлиб қолмоқда. Москва Украинадан Донбассдан бутунлай воз кечишни (жумладан, Россия армияси ҳали эгаллаб олмаган ҳудудлардан ҳам) ва қўшинларини олиб чиқишни талаб қилмоқда. Киев эса бу талабни рад этиб, сўнгги ойларда Украина қўшинлари Россия томонидан босиб олинган ҳудудларнинг бир қисмини ўз назоратига қайтара олганини таъкидламоқда.
Ослодаги учрашув
Петербургга келишидан олдин Уиткофф Ослода Украина президенти Володимир Зеленский билан ҳам учрашганди. Музокараларда Норвегия бош вазири Йонас Гар Стуре, Финландия президенти Александр Стубб, шунингдек, Европа Иттифоқи, НАТО, Франция, Буюк Британия, Германия ва Полша вакиллари ҳам иштирок этган. Кушнер эса учрашувда масофадан қатнашган.
Музокаралар якунида Стубб бу учрашув «икки даражада ҳақиқий ўсишга эришиш» имконини берганини таъкидлади: қисқа муддатли истиқболда ва кенгроқ контекстда. Унинг сўзларига кўра, муҳокамалар ҳаво мудофааси, энергетика объектлари ва қисман ўт очишни тўхтатиш имконияти каби асосий масалаларни қамраб олган.
Зеленский Украина ва Ғарбда «тинчликка эришиш бўйича аниқ ғоялар» мавжудлигини, улардан бири «фақат етакчилар ҳал қила оладиган масалаларни ҳал қилиш учун» Трамп, Путин ва Зеленский иштирокида уч томонлама учрашув ташкил этиш эканини таъкидлади.
Москвадагилар бунгача бир неча марта бундай форматдаги учрашувни фақат музокараларнинг сўнгги босқичида ўтказиш мумкинлигини билдиришган. Трамп эса Ослодаги музокаралардан кейин Путин ва Зеленский иштирокидаги уч томонлама музокараларда «иккиси бир хонада бўлиши шарт эмаслиги»ни айтиб ўтди.
Axios нашри манбаси хабар беришича, музокаралар урушни якунлаш учун Россияга таклиф қилинадиган доиравий келишувни ишлаб чиқишга қаратилган. Нашрнинг ёзишича, томонлар «сезиларли ўсиш»га эришди ва кейинги қадамлар бўйича «тўлиқ ўзаро тушуниш»га эришди. Учрашувда Кушнер яна бир бор Украинадан Россия нефтни қайта ишлаш заводларига зарба беришни тўхтатишни сўради, дейди Axios суҳбатдошлари.
