Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) 1988 yilda 31 mayni Jahon chekishga qarshi kurashish kuni deya e'lon qilgan, hozirda bu sana BMTning jahon va xalqaro kunlari tizimiga kiradi. JSST va hamkor mamlakatlar har yili jamoatchilik e'tiborini chekish bilan bog‘liq xavfga qaratib, bu kunni nishonlashadi va davlatlarni tamaki iste'moli ko‘lamini kamaytirishga doir samarali siyosat olib borishga chaqiradi.

Dunyoning ko‘plab mamlakatlarida chekish o‘z mashhurligini yo‘qotayotgan bo‘lishiga qaramay, tadqiqotlar chekuvchilarning umumiy soni o‘sishda davom etayotganini ko‘rsatmoqda. Tadqiqotchilarning 187 mamlakat bo‘yicha olgan ma'lumotlariga ko‘ra, 1980 yilda har kuni dunyoda 721 million kishi sigaret chekkan bo‘lsa, 2021 yilga kelib bu ko‘rsatkich 967 millionni tashkil qilgan. Ta'kidlash joizki, so‘nggi 50 yilda dunyo aholisi soni deyarli ikki baravarga - 7 milliard kishiga o‘sgan va tabiiyki, bu zararli odatga ega kishilar soni ham ortib bormoqda.

Foto: Getty Images

MDH hududida chekuvchilar soni doimiy ravishda oshib bormoqda. Bugungi kunda dunyoda har uchinchi erkak (31 foiz) va yigirmanchi ayol (6 foiz) chekishi qayd etilgan. Bu zararli odatga qarshi eng muvaffaqiyatli kurash olib boruvchi mamlakatlar Islandiya, Norvegiya, Kanada va Meksika hisoblanadi. Ushbu mamlakatlarda hukumat aholini chekishni boshlamaslikka yoki shunchaki bunday balodan qutulishga ko‘ndirishgan. Chekuvchilar soni bo‘yicha dunyo yetakchisi shubhasiz Rossiyadir. Rasmiy ma'lumotlarga ko‘ra, bu mamlakatda 65 foizdan ortiq erkak va taxminan 30 foiz ayol sigareta chekadi.

JSST hisobotiga ko‘ra, O‘zbekistonda chekuvchi ayollar soni umumiy chekuvchilar sonining 1,4 foizini tashkil qilgan. Shu bilan birga, respublikada 25,2 foiz erkak tamaki mahsulotlarini iste'mol qiladi. Umuman olganda, mamlakatdagi chekuvchilar soni 13,1 foizni tashkil qiladi.

JSST baholariga ko‘ra, Yevropada umumiy hisobda aholining 30 foizi chekadi. Hisobot mualliflarining ta'kidlashicha, bu Yevropa qit'asida tamaki iste'moli kamayayotganidan dalolat beradi va buni qisman chekishga nisbatan taqiqlov, tamaki mahsulotlari narxining oshishi va bunday mahsulotlarning chekishning salbiy oqibatlari aks etgan suratlar aks etgan qadoqlarda sotilishi bilan bog‘lashmoqda.

O‘zbekistonda bu yo‘nalishda ijobiy qadamlar qo‘yildi.

Birinchidan, tamaki mahsulotlari reklamasi taqiqlandi. "Reklama to‘g‘risida"gi qonunga kiritilgan tuzatishlarga muvofiq, mamlakatda tamaki va alkogol mahsulotlar reklamasi to‘liq taqiqlangan. Shuningdek tamaki mahsulotlari yoki spirtli ichimliklar nomi, tasviri hamda tovar belgisidan foydalanilgan tadbirlarga homiylik qilish ham taqiqlandi.