Kriptovaluta sohasida daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish bo‘yicha ichki nazorat qoidalari tasdiqlandi

Prezident huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi hamda Bosh prokuratura huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentining qarori bilan Kripto-aktivlar muomalasi sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi shaxslar uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bo‘yicha ichki nazorat qoidalari tasdiqlandi.

Hujjat «Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish to‘g‘risida»gi qonunga, prezidentning 23.05.2018 yildagi PF-5446-son farmoniga hamda 3.07.2018 yildagi PQ-3832-son qaroriga muvofiq qabul qilingan.

Ichki nazoratning maqsadi quyidagilar hisoblanadi:

• jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qaratilgan pul mablag‘lari yoki boshqa mol-mulk bilan bog‘liq operatsiyalarni samarali aniqlash va oldini olish;
• kripto-aktivlar sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi shaxslarning jinoiy faoliyatga qasddan yoki qasddan bo‘lmagan holda jalb etilishiga yo‘l qo‘ymaslik;
• jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish to‘g‘risidagi qonun hujjatlari talablariga qat'iy rioya etilishini ta'minlash.

Ichki nazoratning asosiy vazifalari jumlasiga quyidagilar ham kiritildi:

• o‘z tavakkalchiliklarini aniqlash, ularni baholash, hujjatlashtirish va kamaytirishga doir tegishli choralarni ko‘rish;
• mijozlarni lozim darajada tekshirish bo‘yicha chora-tadbirlarni va identifikatsiyalash jarayonini amalga oshirish, shu jumladan mijozlar va ularning benefitsiar mulkdorlari haqidagi ma'lumotlarni muntazam yangilash va verifikatsiyalash;
• benefitsiar mulkdorlarni identifikatsiyalash, ularning shaxsini o‘rganish bo‘yicha imkon qadar choralarni ko‘rish;
• yuqori mansabdor shaxslar, ularning oila a'zolari va yaqin qarindoshlari tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiyalarni chuqur monitoring qilish.

Ichki nazoratni tashkil qilish va amalga oshirish uchun mas'ul bo‘lgan shaxs tashkilotda kripto-aktivlar muomalasi sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi rahbar xodimlar orasidan tanlanadi. Mas'ul xodim hamda Ichki nazorat qoidalari talablari bajarilishi to‘g‘risida ma'lumotlar har yili 10 yanvarga qadar Loyiha boshqaruvi milliy agentligiga (LBMA) yuboriladi. O‘z navbatida, LBMA ushbu ma'lumotlarni har yilning 20 yanvariga qadar Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentiga yuboradi.

Mas'ul xodim quyidagi funksiyalarni bajaradi:

• jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish uchun kripto-aktivlar sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi shaxs xizmatlaridan foydalanish xavfining oldini olish uchun qonunchilikda, mazkur qoidalarda va ichki qoidalarda nazarda tutilgan choralarni ko‘radi;
• daromadlarni legallashtirishga oid qonunbuzilish holatlari to‘g‘risidagi axborotni kripto-aktivlar muomalasi sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi shaxslar rahbariga taqdim etadi;
• qoidalar va ichki qoidalar talablariga rioya qilinmaganligi bo‘yicha aniqlangan kamchilik va qoidabuzarliklarni bartaraf etish yuzasidan kripto-aktivlar muomalasi sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi shaxslarning rahbariga ko‘rib chiqishi uchun takliflar kiritadi;
• terroristik faoliyatni amalga oshirishda va ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslar ro‘yxati kripto-aktivlar muomalasi sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi shaxsning xodimlariga yetkaziladi.

Kripto-aktivlar muomalasi sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi shaxslar ichki qoidalarni ishlab chiqishlari va tasdiqlashlari lozim. Ularda quyidagilar aks ettirilishi kerak:

• tavakkalchiliklarni aniqlash, baholash, monitoring qilish, kamaytirish va hujjatlashtirishga doir choralarni amalga oshirish tartibi;
• mijozlarni va ularning benefitsiar mulkdorlarini lozim darajada tekshirish, shuningdek mijozlar operatsiyalarining muntazam nazoratini amalga oshirish qoidalari;
• kerakli axborotni rasmiylashtirish va uning maxfiyligini ta'minlash tartibi;
• shubhali operatsiyalarni aniqlash tartibi, shuningdek bunday operatsiyalar to‘g‘risidagi xabarlarni tayyorlash va maxsus vakolatli davlat organiga yuborish tartibi.

Shuningdek, kripto-aktivlar muomalasi sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi shaxslar:

• mijozlarni lozim darajada tekshirish chora-tadbirlarini ko‘rishlari kerak;
• mijozga beriladigan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish yoki ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida operatsiyalarni bajarishning tegishli tavakkalchilik darajasini aniqlashlari lozim;
• belgilangan mezonlar va alomatlar yordamida shubhali operatsiyalarni aniqlashlari kerak;
• mijoz, uning benefitsiar mulkdori va operatsiya ishtirokchilarining identifikatsiya ma'lumotlarini ro‘yxat bilan solishtirishlari shart.