Ko‘chalarimiz mashinalarga to‘lib-toshmoqda. Biroq, O‘zbekistonda avtomobillar soni aslida u qadar ko‘p emas — Yevropa mamlakatlari bilan solishtirsak, hattoki bir necha o‘n barobar kam. Masalan, Germaniyada salkam 48 million avtomobil mavjud, lekin bu mamlakatda shaharlarda katta tirbandlik kuzatilmaydi. O‘zbekistonda 3 million atrofida avtomobil mavjud – poytaxtda ham, boshqa shaharlar ko‘chalari ham doim tiqilinch.
Bu muammo haqida matbuotda ko‘p gapirildi. Shunday bo‘lsa-da, yana bir bor tiqilinchlar va yo‘ldagi o‘lim va jarohatlarni kamaytirish, shahar aholisi uchun qulay sharoitlar yaratish uchun nimalar qilish lozimligini ochiq, ishonchli ma’lumotlarga tayanib keltirmoqchiman. Quyidagi qisqa va sodda ma’lumotlar ishonchli tadqiqotlar va ko‘plab mamlakatlarning 50 yillik tajribasiga asoslangan. Maqolada shahar ichidagi yo‘llar haqida gap ketadi.
Keng yo‘llar — xavfli yo‘llar
Mana bu tadqiqotga ko‘ra, shaharlardagi keng (3,3–6 metrli) avtomobil yo‘llari ancha xavfli, torroq (2,8–3,2 m) yo‘llar xavfsizroq. Torroq yo‘llarda tezlikni oshirish qiyin, past tezlik o‘lim xavfini kamaytiradi. Masalan, 50 km/soat tezlikda kelayotgan avtomobil piyodani urib yuborganda insonning tirik qolish imkoniyati bor-yo‘g‘i 15 foiz, agar tezlik 30 km/soat bo‘lsa, piyodaning tirik qolish imkoniyati 90 foizga teng bo‘ladi.
Keng yo‘llar tirbandliklarni kamaytirish o‘rniga, aksincha, ko‘paytiradi.
«Yo‘llarni kengaytirish orqali probkani kamaytirish, beldagi kamarni kengaytirish bilan semirishni to‘xtatsa bo‘ladi degan gapga o‘xshaydi», deb yozgandi mashhur olim Lyuis Mamford
