Köpçilikni bir savol qiziqtiradi – atom bombalar haqida gap ketarkan, bu borada AQŞ kuçlimi yoki SSSRning huquqiy va harbiy vorisi hisoblangan Rossiyami? Ekspertlar bu savolga quyidagiça javob berişgan: «Tasavvur qiling, siz va duşmaningiz benzin töla idiş içidasiz. Sizda uçta gugurt bor, duşmaningizda esa beşta. Xöş, bitta çaqin bilan hamma yonib ketişi mumkin bölgan uruşda gugurtlar sonining endi nima ahamiyati bor?»
Çindan ham ayni paytda dunyodagi atom qurollari soni şu darajadaki, butun yer yuzini kunpayakun qilib taşlaş uçun yetarli. Ammo qudratli mamlakatlar bunday qurollarini muntazam ravişda takomillaştirişda, miqdorini oşirmagan holda quvvatini kuçaytirib borişda davom etmoqda.
Şuningdek, yadro qurolini çeklaş böyiça qator ikki tomonlama şartnomalar imzolanganiga qaramay yadro klubiga a’zo davlatlar bu şartnomalarni çetlab ötuvçi raketaga qarşi mudofaa tizimi, bu tizimni yorib ötuvçi tizim kabi yangi yönalişlarda iş olib bormoqda.
Bugungi kunda qaysi davlatlarda yadro quroli bor?
- AQŞ. Atom bombasining öziga xos «vatani» (1945 yil). Bu yönalişda ilk tadqiqotlarni olib borgan, dastlabki sinov portlaşlarni ötkazgan va bevosita jangovar tarzda qöllagan (Nagasaki va Xirosima) yagona davlat;
- SSSR/Rossiya. 1949 yilda AQŞ bilan qurollaniş poygasiga kirişgan va davom ettirayotgan, öz hududida qator sinovlar ötkazgan;
- Buyuk Britaniya, 1952 yilda bunday qurolga ega bölgan, öziga tegişli orollarda sinov ötkazgan;
- Fransiya, 1960 yildan atom bombasiga ega, Jazoir hududida öz qurolini sinab körgan;
- Xitoy, 1964 yil, öz hududida qator sinovlar ötkazgan;
- Hindiston, 1974 yil, sinovlari böyiça tasdiqlangan ma’lumotlar yöq;
- Pokiston, 1998 yil tasdiqlangan, sinovlar ham şu yili ötkazilgan;
- KXDR, 2006 yil, sinovlar öz hududida ötkazilgan va ötkazilmoqda;
- Isroil, taxminan 1979 yildan beri atom quroliga ega, lekin bu faktni yo rad etadi, yo izohsiz qoldiradi. Ammo atom qurolini işlab çiqişda yahudiy olimlarning roli kattaligi va boşqa qator faktlar hisobga olinsa, Isroilda yadro quroli bor deyiş mumkin.
Bundan taşqari, Belarus, Ukraina va Qozoğiston kabi davlatlarda ham SSSR atom bombalari saqlangan. Bu davlatlar mazkur qurollardan Rossiya foydasiga voz keçişgan. JARda ham 1979-1989 yillarda atom bombasi bölgan, ammo JAR tinçlik uçun atom bombasidan butunlay voz keçgan ilk davlatga aylangan.
