Ko‘pchilikni bir savol qiziqtiradi – atom bombalar haqida gap ketarkan, bu borada AQSh kuchlimi yoki SSSRning huquqiy va harbiy vorisi hisoblangan Rossiyami? Ekspertlar bu savolga quyidagicha javob berishgan: «Tasavvur qiling, siz va dushmaningiz benzin to‘la idish ichidasiz. Sizda uchta gugurt bor, dushmaningizda esa beshta. Xo‘sh, bitta chaqin bilan hamma yonib ketishi mumkin bo‘lgan urushda gugurtlar sonining endi nima ahamiyati bor?»
Chindan ham ayni paytda dunyodagi atom qurollari soni shu darajadaki, butun yer yuzini kunpayakun qilib tashlash uchun yetarli. Ammo qudratli mamlakatlar bunday qurollarini muntazam ravishda takomillashtirishda, miqdorini oshirmagan holda quvvatini kuchaytirib borishda davom etmoqda.
Shuningdek, yadro qurolini cheklash bo‘yicha qator ikki tomonlama shartnomalar imzolanganiga qaramay yadro klubiga a’zo davlatlar bu shartnomalarni chetlab o‘tuvchi raketaga qarshi mudofaa tizimi, bu tizimni yorib o‘tuvchi tizim kabi yangi yo‘nalishlarda ish olib bormoqda.
Bugungi kunda qaysi davlatlarda yadro quroli bor?
- AQSh. Atom bombasining o‘ziga xos «vatani» (1945 yil). Bu yo‘nalishda ilk tadqiqotlarni olib borgan, dastlabki sinov portlashlarni o‘tkazgan va bevosita jangovar tarzda qo‘llagan (Nagasaki va Xirosima) yagona davlat;
- SSSR/Rossiya. 1949 yilda AQSh bilan qurollanish poygasiga kirishgan va davom ettirayotgan, o‘z hududida qator sinovlar o‘tkazgan;
- Buyuk Britaniya, 1952 yilda bunday qurolga ega bo‘lgan, o‘ziga tegishli orollarda sinov o‘tkazgan;
- Fransiya, 1960 yildan atom bombasiga ega, Jazoir hududida o‘z qurolini sinab ko‘rgan;
- Xitoy, 1964 yil, o‘z hududida qator sinovlar o‘tkazgan;
- Hindiston, 1974 yil, sinovlari bo‘yicha tasdiqlangan ma’lumotlar yo‘q;
- Pokiston, 1998 yil tasdiqlangan, sinovlar ham shu yili o‘tkazilgan;
- KXDR, 2006 yil, sinovlar o‘z hududida o‘tkazilgan va o‘tkazilmoqda;
- Isroil, taxminan 1979 yildan beri atom quroliga ega, lekin bu faktni yo rad etadi, yo izohsiz qoldiradi. Ammo atom qurolini ishlab chiqishda yahudiy olimlarning roli kattaligi va boshqa qator faktlar hisobga olinsa, Isroilda yadro quroli bor deyish mumkin.
Bundan tashqari, Belarus, Ukraina va Qozog‘iston kabi davlatlarda ham SSSR atom bombalari saqlangan. Bu davlatlar mazkur qurollardan Rossiya foydasiga voz kechishgan. JARda ham 1979-1989 yillarda atom bombasi bo‘lgan, ammo JAR tinchlik uchun atom bombasidan butunlay voz kechgan ilk davlatga aylangan.
