COVID-19 pandemiyasi bilan boğliq global taşviş fonida onkologiya muammosi axborot makonidan çetga surildi, biroq u ölim darajasi böyiça hali ham yurak qon-tomir kasalliklaridan keyin ikkinçi örinda qolmoqda. 2020 yilda dunyoda 19,3 million yangi saraton kasalligi aniqlangan va 10 millionga yaqin inson bu dahşatli kasallikdan vafot etgan. Özbekistonda har yili 20 mingdan ortiq saraton kasalligi aniqlansa, respublikada saraton kasalligiga çalinganlar soni 100 mingdan ortiqni taşkil etadi.
100 ming aholiga töğri keladigan kasallaniş darajasi böyiça birinçi 10 ta davlatga qaraşning özi kifoya, bu röyxatga dunyoning eng rivojlangan davlatlari (Daniya, Norvegiya, AQŞ, Kanada va boşqalar) boşçilik qiladi. Şu bilan birga, saraton kasalligidan ölim darajasi reytingi asosan Afrika, Osiyo va Şarqiy Yevropa mamlakatlarida allaqaçon şakllangan. Bunda heç qanday qarama-qarşilik yöq: haqiqat şundaki, rivojlangan mamlakatlarda diagnostika bilan boğliq işlar ança yaxşi va biz saratonni erta bosqiçda aniqlaş haqida gapiramiz, ölim esa barqaror darajada qoladi yoki kamayadi. Şuning uçun ölimning 70% dan ortiği rivojlanayotgan mamlakatlarda sodir böladi, bu yerda saraton köpinça juda keç aniqlanadi. Odatdagidek, bir neçta sabablar bor, ammo asosiylari orasida uzoq vaqt davomida şifokorga borişni keçiktiradigan bemorlarning özlarining an’anaviy beparvoligini, şuningdek, malakali onkologlarga ehtiyoj ösib borayotgan şaroitda xodimlarning yetişmasligini ajratib körsatiş mumkin.
2021 yilning may oyida “Aholiga gematologik va onkologik xizmat körsatiş tizimini yanada takomillaştiriş töğrisida”gi Prezident qarori qabul qilingan bölib, unda kompleks çora-tadbirlar doirasida xorijiy ekspertlar va yetakçi ilmiy-tadqiqot muassasalarini jalb etiş nazarda tutilgan. Şu bilan birga, milliy muammoni hal etişda fuqarolik jamiyati ham iştirok etgani muhim ijobiy signaldir. Gap nafaqat jamğarmalar, balki xususiy ijtimoiy taşabbuslar haqida ham bormoqda, ulardan birinçisi Jamila Pölatovaning Onko maktabi loyihasi böldi. Maktab asosçisi öz missiyasini onkologiya sohasidagi bilim darajasini oşiriş va saraton kasalligiga qarşi kuraşda muvaffaqiyatga erişişga qaratilgan mutaxassislar va jamiyatning sa’y-harakatlarini birlaştirişda köradi.
Foto: Onko maktabi
Jamila Pölatova Onko maktabining taşkil etilişi haqida şunday dedi: “Maktab faoliyati öquvçilar, klinik ordinatorlar va yoş mutaxassislar – tibbiyotning sönggi yutuqlaridan xabardor bölişni xohlovçilarning bilim saviyasini oşirişga qaratilgan. Şu maqsadda muntazam kurslar bilan bir qatorda treninglar, seminarlar, konferensiyalar, şuningdek, jahonning yetakçi olimlaridan ma’ruza va mahorat saboqlari taşkil etiş rejalaştirilgan. Amaliy maşğulotlarga jiddiy e’tibor qaratiladi, eng yaxşi talabalar xorijga amaliyot ötaş uçun yuboriladi. Biroq bemorlar maktabi kasallikka duçor bölganlar uçun ham, ularning yaqinlari uçun ham bir xil darajada muhim hududga aylanadi: ularga nafaqat tibbiy nuqtai nazardan, balki psixologik, huquqiy, moliyaviy maslahatlar va boşqa jihatlardan ham yordam beriladi - bularning barçasi samarali davolaniş va tiklaniş uçun juda muhimdir. Maqsadim – kasallikni barvaqt aniqlaşga hissa qöşiş va bunga aholi örtasida ma’rifiy işlar olib borilmasdan, şifokorlar bilan bevosita muloqot qilmasdan erişib bölmaydi. Faqatgina bilimlar hayotlarni saqlab qolişi mumkin”.
Ⓣ
