Xuşnud Xudoyberdiyev özini “Boriga baraka” öyinida sinab kördi. 2-raundda “qovun tuşirgan” Jobir Ahmedov jamoasiga “vabank”da omad kulib boqmadi
|23:54 / 27.04.202222 02715 min
Örta asrlarda qaroqçilar öljani qanday bölib olgan? Marafonçilar yugurişdan oldin nega vazelin işlatadi? Venetsiyadagi ofitsiantlar nima uçun töpponça bilan qurollanadi? “Zakovat” teleöyini bahorgi mavsumining ikkinçi öyinidagi qiziqarli savollar bilan tanişing.
Foto: ZakovatFoto: Zakovat
22 aprel kuni “Zakovat” teleöyini bahorgi mavsumining ikkinçi öyini bölib ötdi. Öyin stolidan esa “Zakovat” klubining eng tajribali jamoalaridan biri – Jobir Axmedov jamoasi örin oldi. Aloqaçi, tilşunos, faylafus, huquqşunos, turizm eksperti va şifokordan taşkil topgan bu universal jamoa muxlislari juda köp.
Jamoa a’zolari:
Jobir Ahmedov - şifokor (jamoa sardori);
Xuşnud Xudoyberdiyev - huquqşunos;
Ruşana Rajabova - filolog;
Temur Mirzayev - turizm eksperti;
Xayotilla Rahmonov - aloqaçi;
Umid Narimov - faylasuf.
1-raundda Estoniyadagi ramziy qabr haqidagi rasmli savolda jamoa töğri yönaliş olib, muhokamani yaxşi olib borgan bölsa-da, töğri javobga yetib bora olmadi. Hisob– 0:1 muxlislar foydasiga.
Jamoa motivatori Xuşnudbek Xudoyberdiyev şeriklarini ruhlantirdi.
2-raundda Londonda tahsil olayotgan özbek talabasining savoli bir qaraşda oddiy tuyulsa-da, negadir bilimdonlar bu savolni ham topa olişmadi – jamoada töğri variant bölganiga qaramay, biroz murakkabroq boşqa variant tanlandi. Özlarining ta’biri bilan aytganda “qovun tuşirildi”. Hisob –0:2.
3-raundda ham avvalgi raund ssenariysi takrorlandi. Töğri variant örniga boşqasi berib yuborildi. Hisob – 0:3.
Hisob 0:3 bölişi jamoani biroz sarosimaga soldi. Ammo Xuşnudbek Xudoyberdiyev jamoadoşlarini xotirjamlikka çaqirib turdi.
Nihoyat, 4-raundga kelib jamoa öziga kelganday böldi. Qizğin muhokamadan söng qiziqarli savolga töğri javob berildi. Hisob – 1:3.
Kötarinki kayfiyat bilan boşlangan 5-raund savoli Kanada qora ayiqlarining möynasi haqida böldi. Turliça variantlar berilgan bölsa-da, jamoa sardori dastlabki raundlardagi xatosini takrorlamadi va töğri variantni tanlay oldi. Hisob – 2:3.
6-raundda qora yumorga usta bölgan Anvar Obidjon asaridan tuzilgan savol bilimdonlarga röpara böldi. Anvar Obidjon asaridagi personaj kasbini topiş talab etilgan hazil savol va unga berilgan töğri javob bilimdonlarning kayfiyatini kötardi. Tarozi pallalari tenglaşdi – 3:3.
Mavzuga oid
7-raund savoli Alişer Navoiyning “Xamsa”si va “Alişer Navoiy” metro bekati haqida böldi. Öz varianti töğriligiga işonib yuborgan jamoa boşqa variantlar izlaşga tirişmadi. Töğri javob yangragaç, jamoa savol falsafasiga yetib bormagani oydinlaşdi. Ajoyib savol va hisob – 3:4.
8-raund. Navoiylik muxlisning Venetsiyadagi ofitsiantlar nega töpponça bilan qurollanişi haqidagi savoliga bilimdonlar osonlik bilan javob topdi. Hisob yana tenglaşdi – 4:4.
9-raundda ham yana bir ajoyib savol öynaldi. Navbatdagi jumboqli savol qaroqçilarning öljani bölib olişi haqida böldi. Uşbu savolga Xuşnud Xudoyberdiyev notöğri variantni berib bölganidan keyingina jamoada töğri javob yangrab qoldi. Eh, attang. Bilimdonlarga yana ozgina vaqt berilganda bu savolni ham olgan bölişarmidi... Mayli, turli farazlarga berilmaymiz. Hozirça hisob: 4:5.
10-raundda Alişer Navoiy qalamiga mansub misralardan tuzilgan çiroyli savol öynaldi. Ozodalikni tarğib qiluvçi şe’riy topişmoqda bilimdonlar töğri variant çiqmagunça izlanişdi. Bu raundda ham faollik körsatgan Xuşnudbek Xudoyberdiyev töğri javobga yetib bora oldi va hisob uçinçi bor tenglaşdi – 5:5. Tasavvurni işga soladigan ajoyib savol!
6:5 hisobida ğalaba qozongan taqdirida ham bu hisob bilan finalga çiqolmasligini tuşunib yetgan jamoa tavakkalçilikka qöl urişga majbur böldi.
Jamoa sardori “vabank” (“boriga baraka”) öyinini tanlab, oxirgi raundda qatnaşadigan yagona bilimdon sifatida bugun öyini oçilib turgan Xuşnud Xudoyberdiyevni qoldirdi. Agar u oxirgi savolni topsa, jamoaga 6:0 hisobidagi ğalaba, topolmasa, 0:6 hisobidagi mağlubiyat yoziladi. Xullas, yo çikka yo pukka.
“Omad”ni qarangki, öyin stolidagi pirildoq Xuşnud Xudoyberdiyevga blits savollarini tanlab turibdi! Endi u bir emas, uçta savolga töğri javob berişi lozim.
Birinçi savoldan eson-omon ötib olgan huquqşunos, afsuski, 2-savolda “qoqildi”. Hisob – 0:6, muxlislar foydasiga.
Şu bilan köplab muxlislarning sevimli jamoasi uçun bahorgi mavsum öz yakuniga yetdi.
Öyinda tuşgan savollar va ularning töğri javoblari bilan quyidagi stenogramma orqali tanişişingiz mumkin.
1-raund. Diqqat ekranga qarang!
Bu 1992 yilda Estoniyada qurilgan ramziy qabr. U 1940 yilda Estoniyaga kirib kelgan va 1992 yilda çiqib ketgan. Şunga atab maxsus qabr toşi örnatilgan.
Diqqat savol: 1992 yilda "Yil qurboni" bölgan nimaga bu qabr örnatilgan?
Javobni Xuşnud Xudoyberdiyev beradi: Bizning özimizni ham tariximiz esimga tuşib ketdi. 40-yillarda biz ham lotin yozuvidan kirill yozuviga, ya’ni kirill alifbosiga ötganmiz. Balkim, ularda ham xuddi şunaqa bölgandir. Bu yerda gap kirill alifbosi haqida ketayotgan bölişi mumkin.
Töğri javob: Yillar töğri kelyapti, siz aytgan gapga. 1940 yilda Estoniya SSSR tarkibiga kirgan, Boltiqböyi davlatlari kirgan. 1991-92 yilda çiqib ketişgan. 1992 yilda ular butunlay uni yerga kömişgan. Qabrtoşida eston tilida taxminan quyidagi sözlar yozilgan: bu yerga ruslar rubli dafn etilgan, degan sözlar bor. Estoniya köp davlatlar kabi öz valutasiga ega bölişgan. Rublni dafn qilişgan.
Savol muallifi Saida Usmonova 1 million söm pul mukofotini qölga kiritdi.
2-raund. Savol muallifi – Islom Nurmuhammadov, London şahri.
Boşlovçi: Ekrandagi rasmga diqqat bilan qarasangiz, stolda deyarli heç narsa yöq. Odam ötirgandan keyin bitta-bitta, sekin-sekin narsalar kelar ekan. Stolda har bir odamga uçtadan piçoq qöyilgan. Londondagi restoranlarda mehmonlar ötirişi bilan bir yegulikni qöyişar ekan. Tarelkaning ustidagi piçoq şunga qöyilgan.
Diqqat savol: Inglizlar ziyofatda eng birinçi nimani iste’mol qilişadi?
Javobni Temur Mirzayev beradi: Özbek yigitining e’tiborini tortgan narsa deb öyladim. Keçki ovqatda hazm bölişi eng qiyin bölgan narsa bor – qovun. Tarelkada piçoq bilan qovun olib kelingan bölişi mumkin.
Töğri javob: Stolda hali ovqatlar qöyilmagan. Ötirişingiz bilan avval non va u olib kelinadi. Har bir mehmon bazmdan oldin birinçi bölib uni yemoği kerak. Çunki u tibbiyotda ham tasdiqlangan. Ular dastlab saryoğ iste’mol qilişgan.
Savol muallifi Islom Nurmuhammadov 2 million söm pul mukofotini qölga kiritdi.
3-raund. Savol muallifi – Dilxumor Tölaşova, Uçqörğon tumani.
Boşlovçi: U dastlab Amsterdam aeroportining kutiş zalida qurilgan moslama hisoblanadi. Avtomat moslama. U avtomat 5-10$ evaziga sizning bir buyurtmangizni çiqarib beradi.
Diqqat savol: Kutiş zalida bu avtomatga nima buyurtma qilinadi?
Javobni Jobir Ahmedov beradi: Gullarni çiqarib beradi.
Töğri javob: Kutiş zalida bir umr körmagan kişingizni kutib olyapsiz. Uni körmagansiz, şunda avtomatga uning ismini, şarifini, kasbini yozasizda, qölingizda uşlab turadigan banner çiqarib beradi. Çiroyli qilib kutayotgan insonning ismini çiqarib beradigan avtomat.
Savol muallifi Dilxumor Tölaşova 3 million söm pul mukofotini qölga kiritdi.
4-raund. Savol muallifi - Azizbek Muxtorov, Jizzax şahri.
Boşlovçi: Marafon yuguruvçilariga, katta marafon yuguruvçilariga startdan oldin vazelin tarqatişar ekan.
Diqqat savol: Start oldidan marafonçilar vazelindan nima maqsadda foydalanişadi? Sababi bilan ayting.
Javobni Temur Mirzayev beradi: Vazelinni yuguruvçilar boşlanişdan oldin bevosita qoşlariga surtadi. Bundan maqsad öşa yuguriş mobaynida terlab, közlari açişişi mumkin va bu albatta natijaga ta’sir qiladi.
Töğri javob: Marafonçilarga yugurayotganda peşonadan oqib tuşayotgan ter xalaqit qiladi. Şuning uçun yugurişdan oldin vazelinni qoşlariga surtib olişadi.
Bilimdonlar jamoasi 1 million söm pul mukofotini qölga kiritdi.
5-raund. Savol muallifi – Jahongirmirzo Turğunboyev, Qörğontepa tumani.
Boşlovçi: Kanadaning tabiiy boyliklaridan biri bu grizli ayiği hisoblanadi. Qora rangli bu ayiqlarni Kanadada 50 mingga yaqini istiqomat qiladi. Şaroit zörligidan, ya’ni atrofda heç qanaqa aholi yöq, taygalar, örmonlar, şaroit zörligidan har yili ular soni oşib boraveradi. 10-15 minglab oşib ketadi. Hukumat yilning bir mavsumida har yili grizli ayiqlarini maxsus otryadlar tomonidan qirib turadi, sonini kamaytirib turadi.
Diqqat savol: Kanada bu öldirilgan qora ayiqlarning terisini qaysi davlatga sotadi?
Javobni Jobir Ahmedov beradi: Öylaşimça, bu terilarni Angliyaga sotişadi.
Töğri javob: Ekranga diqqat qarating.
Ular öldirilgan ayiq terilarini şilib Angliyaga sotişadi. Ulardan uzunçoq qalpoqlar tikişadi.
Bilimdonlar jamoasi 1 million söm pul mukofotini qölga kiritdi.
6-raund. Jahongir Qaynarov, Sirdaryo viloyati, Sardoba tumani.
Boşlovçi: Özbekiston xalq şoiri, marhum Anvar Obidjon bir nasriy asarida, bir kasbda işlovçi Abdurahmon aka degan hayotiy personajni keltirganlar. Abdurahmon aka köçada kimni körsa, yaxşilab quyuq salomlaşib, xayrlaşa turib: - Mayli kutaman, - deb qöyarkanlar. Yarim hazil, yarim çin qilib.
Diqqat savol: Anvar Obidjon uslubidan kelib çiqib ayting-çi, bu personajning kasbi nima bölgan?
Javobni Ruşana Rajabova beradi: Görkov.
Töğri javob: Görkov.
Bilimdonlar jamoasi 1 million söm pul mukofotini qölga kiritdi.
7-raund. Savol muallifi – Başorat Rasulova, Toşkent şahri.
Boşlovçi: Toşkent metrosining Alişer Navoiy bekati hazratning Xamsa dostonlaridagi suratlar bilan bezatilganligidan xabaringiz bor.
U yerda negadir 4 ta doston berilgan.
Diqqat savol: Nega u yerda 4 ta doston berilgan va qaysi dostonni me’morlar u yerda tasvirlaşmagan?
Javobni Xuşnud Xudoyberdiyev beradi: "Hayrat ul-abror" uçun joy ajratilmagan. Nega tasvirlanmaganligi, "Farhod va Şirin", "Layli va Majnun", "Sabbayi sayyor" yoki "Saddi Iskandariy" kabi aniq personaj yöq. Bu köproq pandnoma, odobnoma, tarbiyaviy asar, kimni tasvirlaşni bilişmagan.
Töğri javob: Me’morlar bu stansiyada "Hayrat ul-abror"ning suratlarini berişmagan. Negaki, bu gözal tasvirlarni körgan yaxşi kişilar hayratlanişsin degan ma’noda qilişgan. Bitta dostonni, 5-dostonni aynan şuning uçun qöyişmagan. Ular oramizda, demoqçi bölişgan. Ular oramizda, kelgan odamning özi.
Savol muallifi Başorat Rasulova 4 million söm pul mukofotini qölga kiritdi.
8-raund. Savol muallifi – Fayruza Rahmatullayeva, Navoiy şahri.
Boşlovçi: Venetsiyada restoran va kafelar suvning ustiga qurilgan. Yomğir paytida emas-ku, boşqa paytlarda olib çiqib şu yerda joy qilişadi, mijozlar oçiq havoda mazza qilib ötirişlari uçun. Bu yerda xizmat qiladigan ofitsiantlar töpponça bilan qurollanib xizmat qilişadi.
Diqqat savol: Bu töpponçaning boşqa töpponçalardan farqi nima? Nega ularga töpponça berişadi?
Javobni Temur Mirzayev beradi: Asosiy pistoletning farqi öq otmaydi. Ovoz çiqaradi. Maydonda juda ham köp kabutarlar bor. Öşalarni stollardan, ovqatlanayotganlarning oldidan qoçiriş uçun.
Töğri javob: Turli xil öyinçoq töpponçalar bilan iş qilişadi. Quşlarni qoçiriş maqsadida.
Bilimdonlar jamoasi 1 million söm pul mukofotini qölga kiritdi.
9-raund. Savol muallifi – Qosimxon Ahrorov, Böstonliq tumani.
Boşlovçi: Dengiz qaroqçilari orasida juda köp aldovlar, kelişmovçiliklar bölib turadi. Tarixda bölib turgan, aynan topilgan öljani böliş paytida. Şuning uçun qaroqçilar kemalarda öljani teng böliş paytida foydalaniş uçun uni olib yurişgan.
Diqqat savol: Nima olib yurişgan?
Javobni Xuşnud Xudoyberdiyev beradi: Tarozi olib yurişgan.
Töğri javob: Bibliya olib yurişgan, özlariga kerak emas. Lekin böliş uçun, men heç kimga adolatsizlik qilganim yöq, degan maqsadda.
Savol muallifi Qosimxon Ahrorov 5 million söm pul mukofotini qölga kiritdi.
10-raund. Savol muallifi - Hikmatjon va Muyassar Ubaydullayevlar, Şayxontohur tumani.
Boşlovçi: Şe’riyat mulkining sultoni hazrat Alişer Navoiyning quyidagi baytlariga quloq tuting:
Ön tölin oydin olubon ön hilol,
Tozalik, ozodalik içra yurursan bemalol.
Diqqat savol: Bu baytda insondagi qanday jarayon tilga olingan?
Javobni Xuşnud Xudoyberdiyev beradi: Bizning javobimiz, gap tirnoqlar va ularni oliş haqida ketmoqda.
Töğri javob: Barmoqlarimizdagi 10 ta tirnoqlarimiz xuddi tölin oydek dumaloq, u qirqilganda hilol oy singari parçalanib çiqadi. Hazratning bu bayti tirnoq oliş jarayoni haqida edi.
Bilimdonlar jamoasi 1 million söm pul mukofotini qölga kiritdi.
Jamoa “Bor baraka” öyinini öynaydi.
Öyin qoidasi: Jamoada bir iştirokçi qoladi. Jamoa savolga töğri javob bersa, 6-0 hisobida ğalaba qozonadi, aks holda esa 0-6 hisobida yutqazadi.
Blits mavzusi: Ramon Gomes de la Serna uçqur iboralari.
1-savol:
Boşlovçi: De la Serna: toğlar ham nafas oladi degan. Qayerdan degan savolga ...
Diqqat savol: U qayerni körsatgan?
Javobni Xuşnud Xudoyberdiyev beradi: Nafas oladigan organ burun bölsa - ğorlarni.
Töğri javob: De la Serna toğlar ham nafas oladi. Qayerdan degan savolga, u ğorlardan degan.
2-savol:
Boşlovçi: Ramon Gomes De la Serna sut quyilgan şişani kimgadir öxşatgan.
Diqqat savol: Kimga?
Javobni Xuşnud Xudoyberdiyev beradi: Onaga deb köraylik.
Töğri javob: De la Serna sut quyilgan şişani, ya’ni oppoq va pastka qarab kiyimlari ham kengayib ketgan, köz oldingizga keltirsangiz. Oq libosli kelinçakka öxşatgan. Töğri javob kelinçak edi,
Savol muallifi Nuriston Marat öğli 6 million söm pul mukofotini qölga kiritdi.
Eng yaxşi savol muallifi deb Başorat Rasulovaning “Alişer Navoiy” metro bekati haqidagi savoli uçun 5 mln söm pul mukofotiga ega böldi.
Öyinning eng faol bilimdoni – Xuşnud Xudoyberdiyev, 5 mln söm pul mukofotini qölga kiritdi.
Ma’lumot uçun, mavsum öyinlarida bilimdonlar har bir töğri berilgan javob uçun 1 mln sömdan, savol bilan iştirok etgan muxlislar esa savoli neçançi bölib topilmaganiga qarab 1 mlndan 6 mln sömgaça pul mukofoti bilan rağbatlantiriladi.