Senat: Davlat adabiyot muzeyi binosida sharoit yo‘qligi sababli 69 575 ta noyob ashyo xavf ostida qolmoqda

Majlisda parlament so‘rovida ko‘tarilgan qator masalalar bo‘yicha ma’lumotlar to‘laqonli aks ettirilmagani, shuningdek, muammolar haligacha saqlanib qolayotgani ta’kidlandi.

Muzeylar faoliyatiga oid normativ-huquqiy hujjatlar tarqoq holda bo‘lib, ularning soni 100 dan ortiqni tashkil etayotgani, “Muzeylar to‘g‘risida”gi qonunning aksariyat normalari eskirgani, sohada vakolatli organni aniq belgilash lozimligi qayd etildi.

Muzey binolaridan tashqarida muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mahalliy va xorijiy ko‘rgazmalarini tashkil etish va o‘tkazish qoidalari belgilanmagan.

Muzey binolarini qurish, ta’mirlash, muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash va xavfsizligini ta’minlash nuqtayi nazardan jihozlash me’yorlari qabul qilinmagan.

O‘zbekiston tarixi davlat muzeyi, O‘zbekiston davlat san’at muzeyi,  I.V. Savitskiy nomidagi Qoraqalpog‘iston davlat san’at muzeyida 2022 yilda tashkil etilishi belgilangan restavratsiya laboratoriyalari faoliyati yo‘lga qo‘yilmagan.

Bugungi kunda muzey ashyolari va kolleksiyalarini restavratsiya qilishga qaratilgan markazlashgan laboratoriya tashkil etilishiga ehtiyoj mavjud. Muzeylar binolari ta’mir talab holatda, ayrimlarida isitish va sovitish tizimi ishlamaydi, moddiy texnik bazasi ma’nan eskirgan. Muzeylar ekspozitsiyasining texnik jihozlari muzey talablari va standartlariga mos kelmaydi.

Alisher Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzeyi 1968 yildan buyon ta’mirlanmagan, O‘zbekiston tarixi davlat muzeyi hamda O‘zbekiston amaliy san’at va hunarmandchilik tarixi davlat muzeyining kommunikatsiya tizimi 1970 yildan beri rekonstruksiya qilinmagan. Tamara xonim uy-muzeyi ham kapital ta’mirga muhtoj.

Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 11 dekabrdagi qaroriga asosan O‘zbekiston davlat san’at muzeyi, O‘zbekiston tarixi davlat muzeyi hamda  O‘zbekiston amaliy san’at va hunarmandchilik tarixi davlat muzeyida qurilish va ta’mirlash ishlari olib borilmagan.

Alisher Navoiy nomidagi davlat adabiyot muzeyiga 2021 yildan buyon Toshkent shahrining Adiblar xiyoboni – “Ma’naviyat” shaharchasida  yangi bino qurilishi ta’kidlab kelinmoqda. Ammo haligacha mazkur masala o‘z yechimini topmagan. Muzeyni ta’mirlashni nazarda tutuvchi prezident hamda hukumat qarorlari ijrosi ta’minlanmagan. Muzey binosida sharoit yo‘qligi sababli unda saqlanayotgan 69 575 ta noyob ashyo xavf ostida qolmoqda.

Muzeylarda chiptalar sotishning avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish, kirishda elektron hisobga olish tizimiga ega turniketlar o‘rnatish ishlari bajarilmagan. Muzeylar sohasidagi qonun buzilishlari, ularning kelib chiqish sabablari va bunga imkoniyat yaratib berayotgan shart-sharoitlar tahlil qilinmagan. Milliy muzey fondining Davlat katalogi bosma shakli chop etilmagan.

Respublikadagi muzey rahbar xodimlari va mutaxassislari malakasini oshirish va qayta tayyorlash ishlari tizimli yo‘lga qo‘yilmagan. Muzey ashyolari va kolleksiyalarini ekspertizadan o‘tkazish uchun mutaxassislar yetishmaydi.

Muhokama so‘ngida senatorlar yuqoridagi masalalarning ijobiy hal etilishi yuzasidan tegishli choralar belgilangan Senat qarorini bir ovozdan ma’qullashdi.