“Özim tengilarga dars beriş oson bölmagan” – 17 yoşidan buyon kimyo fanidan dars ötib kelayotgan qiz

Kimyo seriallardan köra qiziqroq

Odatda, kimyoviy jarayonlar, reaksiyalarni köproq kino-seriallardagi voqealarga qiyoslab tuşuntiraman. Bu öquvçilarimga yoqadi va şuning uçun darslarimni yaxşi körişadi.

Yoşlar orasida kimyoga qiziqiş darajasini oşirişni öz oldimga maqsad qilib olganman. Hozirda kimyo böyiça «Mendeleyev kids» hamda «Ximiya v kolbe» loyihalarini yölga qöyganmiz. Özim ikkala loyihaning ham rahbariman. «Mendeleyev kids» loyihasida 6 yoşdan 18 yoşgaça bölgan bolalarga kimyo böyiça dastlabki tuşunçalarni örgatamiz, turli xil kimyoviy reaksiyalarni bajarib köramiz. Bilasizmi, öz qöli bilan qandaydir reaksiyani qilib körgan bola kimyoga qattiq qiziqib qoladi. Şu sababli tögaragimizga kelayotganlar soni oşib bormoqda. Alohida ta’kidlaşim joiz, 1,5 yil içida 3 mingga yaqin bolalarni loyihaga qabul qilib, köplab bolalarni kimyoga qiziqtira oldik va bu bizning faxrlanarli yutuğimizdir.

«Ximiya v kolbe» loyihasi esa faqat qizlar uçun möljallangan. Unda har haftada bir marotaba qizlar uçun kimyo fani böyiça bepul master-klasslar taşkil etiladi.

Atrofimizdagi hamma narsa aslida kimyo. Ba’zilar kimyo desa, ma’lum doiradagi tuşunçalarni tuşunişadi. Biroq har bir narsa kimyoviy tarkibga, reaksiyaga ega. Hayotimizning özi töliq kimyoviy jarayonlardan iborat. Eng birinçi laboratoriya – bu oşxona, eng birinçi kimyogar esa ayol kişi, degan gap ham bejiz aytilmagan.

Öquvçilarga nimadir örgatsam, tuşunmaganini tuşuntirsam, şundan maza qilaman. Daftarlariga eslatmalar yozdirayotganimda ham sözlarni qiziqarli qilib aytişga harakat qilaman. Ular xursand bölib, kayfiyati kötarilsa, bundan menam xursand bölib ketaman. Odatda, darslarga çarçab kirib, çiqayotganda hordiq olib çiqaman.

Kimyo böyiça maktab darsliklari – murakkab

Maktablarda kimyo darsi 40-45 daqiqa davom etadi, bu vaqt içida kimyoviy reaksiyalar bilan işlaş, har bir öquvçini jarayonga qamrab oliş qiyin. Masalan, biron bir reaksiya qilib körmoqçi bölsangiz, unga yetarli vaqt kerak, reagentlar atrof va öquvçilarga zarar yetkazmasligi uçun reaksiya jarayonlarini boşidan oxirigaça kuzatib, nazorat qilib turiş lozim. Bu işni bir sinfda 30 tadan oşiq öquvçilar bölgan dars jarayonida bajarib köriş – biroz noqulay.

Maktablarda nazariyaga köproq e’tibor qaratiladi, natijada öquvçilar kimyoga qiziqişmaydi. Menimça, darsliklarni osonlaştiriş kerak.              7-sinf bola kitobdagi murakkabliklarni körib, öqigisi kelmay qoladi. Kuzatuvlarimdan xulosa çiqarib, hozirda özim kimyo böyiça aynan bolalarga möljallab kitob yozyapman, yaqin bir oylarda naşrdan çiqadi. Boşida kitobga muharrir topiş qiyin böldi – yangiça yönaliş bölgani uçun. Kitobda kimyoviy nazariylar sodda tilda yozilgan, dizayn bolalarni qiziqtira oladigan darajada rang-barang işlab çiqilgan.

Ilmning qadri tuşib ketyapti

Nimagadir bugun yoşlar jamiyatida yaxşi kiyingan odam ilmli odamdan köra hurmatliroq bölib bormoqda. Ilmning qadri tuşib ketgan. Tengdoşlarim kam işlab, köproq pul topişga harakat qiladi. Ilm yölida oz mehnat qilib, katta daromad topib bölmaydi, ilmning öziga yaraşa zahmati, mehnati bor. Yoşlar örtasida kimyoni tarğib qilişni yaxşi köraman, hozir ham köproq şu iş bilan şuğullanyapman. Odamlarga kimyo fanining qiziq ekanini körsatiş, şu soha böyiça bilimlarini oşiriş – asosiy maqsadim. Köp oilalarda kimyo texnologiya qizlar uçun emas, degan qaraş ham bor, şu stereotipni parçalab taşlaş harakatidaman.

Sohani yaxşi bilsangiz, oyiga 20 000 dollargaça daromad topasiz

Özbekistonda kimyo texnologiyalari böyiça yaxşi mutaxassis kam, sohadagi kadrlar bozorida raqobat deyarli yöq. Kimyoni yaxşi özlaştirib, bu sohada bemalol katta daromad topsa böladi, masalan, boşlanişiga 3 million sömdan tajriba va malakaga qarab 20 000 dollargaça.

Öz maqsadingiz bölmasa, özgalar maqsadi uçun işlaysiz

Köpçilik birovning maqsadlari bilan yaşaydi. Kimdir maşina olsa, men ham şunaqa maşina xarid qilaman deydi, özgalar ayfon olsa, men ham şundan olaman deydi. Biroq men uçun heç qaçon maşina, uy oliş kabilar maqsad bölmagan, bular katta marra emas. Fikrimça, hayotda har bir odam özidan yaxşi iş qoldirişga urinişi kerak. Bu yölda insonning özi istayotgan haqiqiy maqsadini topişi juda ham muhim.

Diyoraxon Nabijonova suhbatlaşdi.
Operator: Abduqodir Tölqinov
Montaj ustasi: Nizomjon Toşpölatov