«Diplomning oʻzi yetarlimi?»: bitiruvchining mehnat bozoridagi natijasi qanday baholanmoqda?

Indeksning asosiy koʻrsatkichlaridan biri - bitiruvchining ishga joylashish tezligi. Mutaxassislarning taʼkidlashicha, ayrim oliy taʼlim muassasalarida bu muddat oʻrtacha 2–4 oy atrofida ekani qayd etilgan. Bunda faqat ishga kirishning oʻzi emas, bandlik barqarorligi ham hisobga olinadi. Yaʼni bitiruvchining biror joyda qisqa muddat ishlagani emas, kuzatuv davrida muntazam mehnat faoliyatini davom ettirgani ham baholanadi.

Biroq bu yerda muhim savol bor: bitiruvchining ishga joylashgani uning oʻz mutaxassisligi boʻyicha ishlayotganini ham anglatadimi?

«Hozirgi indeksda bitiruvchining aynan oʻz mutaxassisligi boʻyicha ishlayotganini koʻrsatish imkoniyati cheklangan. Chunki kasb va mutaxassislikni raqamli bazalarda toʻliq bogʻlash qiyin. Shu sababli kelgusida bitiruvchilar oʻrtasida soʻrov oʻtkazish masalasini ham koʻrib chiqyapmiz», - deydi Baxtiyor Yoʻldoshev.

Demak, indeks bitiruvchining mehnat bozoridagi holati haqida maʼlumot beradi, ammo hozircha «ishga joylashdi» va «oʻz sohasida ishlayapti» degan ikki tushunchani bir xil deb boʻlmaydi.

Universitetda oʻqitilayotgan bilim mehnat bozoriga mosmi?

Bitiruvchining ish topishi bilan bogʻliq yana bir masala - universitetda berilayotgan bilim va ish beruvchining talabi oʻrtasidagi moslik. Taʼlim sohasi vakillarining aytishicha, bugungi kunda ish beruvchilar xorijiy til, axborot texnologiyalari, sunʼiy intellekt va tadbirkorlik koʻnikmalariga koʻproq eʼtibor qaratmoqda.

Oliy taʼlim tashkilotlari boʻlimi boshligʻi Abdusamad Mamanazarovning aytishicha, taʼlim yoʻnalishlari boʻyicha malaka talablari ish beruvchilarning ehtiyojlari asosida shakllantirilmoqda.

“Bugungi kunda har bir taʼlim yoʻnalishi, har bir mutaxassislik boʻyicha malaka talablari ish beruvchilarning talablari asosida shakllantirilmoqda. Ish beruvchilar birinchi navbatda xorijiy tilni, ITʼni, ayniqsa sunʼiy intellekt bilan ishlash koʻnikmasini talab qilmoqda. 2024-yilda birinchi kurs dasturlari dunyoning top-300 universitetlari dasturlari asosida yangilandi. 2025-yilda ikkinchi va uchinchi kurslar boʻyicha ham shu ishlar davom ettirildi. Joriy yilda esa 57 ta yangi taʼlim yoʻnalishi va mutaxassisligi boʻyicha malaka talablari ish beruvchilar takliflari asosida shakllantirildi, 70 ga yaqin mavjud dastur qayta koʻrib chiqildi. IT yoʻnalishlarida ham sunʼiy intellektga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Joriy yildan boshlab IT fanlari modullarining 50 foizi sunʼiy intellekt bilan bogʻliq mazmun asosida shakllantirilmoqda”, - deydi u.

400 ming rezyume: bu ishga joylashishni anglatadimi?

Talabalarni mehnat bozoriga olib chiqishda Career.edu platformasi ham qoʻllanmoqda. Unda talaba oʻz rezyumesini shakllantiradi, taʼlimi, GPA koʻrsatkichi va sertifikatlari haqidagi maʼlumotlarni tizimga kiritishi mumkin.

Raqamli taʼlim texnologiyalarini rivojlantirish markazi direktori Alisher Abdullayevning aytishicha, platformada sunʼiy intellekt yordamida ish suhbatiga tayyorgarlik koʻrish, talabaning qiziqishi va rezyumesiga mos vakansiyalarni topish imkoniyatlari mavjud.

“Hozirda platformada 400 mingdan ortiq talaba rezyumesi shakllantirilgani aytilmoqda. Shuningdek, qariyb 10 ming talaba frilans xizmatlarini taklif qilmoqda. Ish beruvchilar esa nomzodlarni hudud, mutaxassislik, til sertifikati va tajriba kabi mezonlar asosida izlashlari mumkin. Masalan, maʼlum bir hududda matematika yoʻnalishini tamomlayotgan va B2 darajadagi til sertifikatiga ega talabalarni qidirish mumkin.

«Ish beruvchi oʻziga kerakli talabani oddiy qidiruv bilan emas, maʼlum mezonlar asosida topishi mumkin. Masalan, Fargʻonada matematika yoʻnalishini tugatayotgan, B2 sertifikatiga ega talabalarni topish boʻyicha soʻrov beriladi va tizim mos nomzodlarni chiqarib beradi», - deydi markaz direktori.