Stalin qatağonlari qurbonlari dafn etilgan Petrozavodsk yaqinidagi «Krasnyy bor» memorial qabristonidan bir qança yodgorlik belgilari yöqoldi. Bu haqda 4 avgust, yakşanba kuni From Karelia with freedom loyihasi mahalliy faollarga tayanib xabar berdi.
Naşr keltirgan guvohlarning sözlariga köra, qabristondan daraxtlardan birida joylaşgan qatl etilgan polyaklar xotirasiga bağişlangan xoç ğoyib bölgan. Bundan taşqari, noma’lum şaxslar qatağon qilingan ukrainaliklar xotirasiga örnatilgan ustunlarni qazib olişgan.
Faollarning ta’kidlaşiça, buzğunçilik izlari yangi, bu voqea va SSSRda Katta terror qurbonlarini xotirlaş xalqaro kunining bir yilligi örtasidagi boğliqlikni körsatişi mumkin. Rossiya Federatsiyasida rasman nişonlanmagan sana 5 avgustga töğri keladi.
«Krasnyy Bor»ni topgan tarixçining özi Rossiyada ta’qibga uçradi
«Krasnyy Bor» - SSSRda Katta Terror davrida Kareliyada qatl etilgan odamlarning kamida ikkita ommaviy dafn qilingan joylaridan biri. Bu haqda faqat 1997 yilda, yaqin atrofdagi Derevyannoye qişloği aholisi yer ostidan inson jasadi qoldiqlarini topganida ma’lum böldi.
Şu munosabat bilan Kareliya ölkaşunosi Yuriy Dmitriyev hududni örganib çiqdi va 40 ga yaqin qabrni aniqladi. Mahalliy prokuratura «NKVD» 1937 va 1938 yillarda bu joylarda ommaviy qatllarni amalga oşirganini tasdiqladi. Dmitriyevning sözlariga köra, «Krasnyy Bor»da kamida 1193 kişi otib taşlangan.
2016 yilda Dmitriyev asrab olingan qizining şaxsiy fotosuratlarini olganlikda ayblanib, jinoiy javobgarlikka tortilgan. Dmitriyev sud tomonidan oqlandi, ammo 2018 yilda unga qarşi yangi iş oçildi - axloqsiz harakatlar va noqonuniy qurol saqlaş ayblovlari bilan.
2021 yilda 65 yoşli Dmitriyev 15 yilga qattiq tartibli koloniyaga hukm qilingan. Uning özi aybini tan olmadi va tarixçi tarafdorlari uning ta’qib qilinişini inson huquqlari faoliyati bilan boğlaşdi. «Memorial» xalqaro inson huquqlari jamiyati Dmitriyevni siyosiy mahbus deb tan oldi, uni ozod qiliş Yevropa Ittifoqi, şuningdek, turli mamlakatlar olimlari va san’at arboblari tomonidan talab qilindi.
Keyinçalik, tarixçi bir neça marta jazo kamerasiga yuborilgan, bu Rossiya qamoqxonalaridagi siyosiy mahbuslarga bosim ötkazişning odatiy usuliga aylandi.
Rossiyada Stalin qatağonlari haqidagi xotirani öçirişga harakat qilinmoqda
«Krasnyy Bor»da yodgorlik belgilarining yöqolişi Katta terror qurbonlari yodgorliklariga bunday munosabatda bölingan birinçi holat emas. Sönggi yillarda Rossiya Federatsiyasida vandallar «Sönggi manzil» loyihasi doirasida turli şaharlardagi uylarda qatağon qilingan odamlarning ismlari yozilgan belgilarni tobora köproq yöq qilmoqda - faollar fikriga köra, bu rasmiylarning roziligi bilan sodir bölmoqda.
SSSRda qatağon qilinganlar haqidagi xotirani öçirişga urinişlar Rossiya Federatsiyasining Ukrainaga keng kölamli hujumi boşlanişi fonida kuçaydi - ukrainlar, polyaklar, litvaliklar va boşqa xalqlar vakillari şarafiga örnatilgan yodgorlik belgilari yöqola boşladi.
Şu bilan birga, 2024 yil fevral oyida «Proyekt» naşri zamonaviy Rossiyasidagi repressiya kölamini hisoblab çiqdi. Agar 2018-2023 yillarda Rossiya Federatsiyasida sudlarga kelib tuşgan jinoiy va ma’muriy işlar soni olinsa, bu SSSRdagi barça boş kotiblarning repressiya kölamidan oşib ketadi, Iosif Stalin bundan mustasno.
