Tarixda o‘z ismini o‘zgartirib bo‘lsa-da, ilm, adolat va tenglik sari intilib, iz qoldirgan ayollar bor. Ular o‘z davrida “erkaklar uchun” deb hisoblangan sohalarda yetuk mutaxassis, yozuvchi, muhandis sifatida tan olingan. Ammo ularning haqiqiy kimligi, o‘nlab yillar o‘tgachgina, oshkor bo‘lgan.
Erkak sifatida yashagan shifokor: Margaret Enn Bakli
Djyeyms Barri nomi bilan tanilgan Margaret Enn Bakli — XIX asrda yashagan va o‘zini erkak sifatida tanitgan birinchi ayol shifokorlardan biri hisoblanadi. U taxminan 1795 yilda Irlandiyada tug‘ilgan. Barri London universitetida tibbiyotni o‘rganib, 1813 yilda Britaniya armiyasiga tibbiyot xodimi sifatida qo‘shilgan.
U o‘z faoliyati davomida Janubiy Afrika, Hindiston va Karib dengizi hududlarida xizmat qilgan. U yerlarda sanitariya va toza ichimlik suv ta’minotini yaxshilash borasida islohotlar olib borgan. 1826 yilda Keyptaunda Yevropa hududidan tashqaridagi ilk muvaffaqiyatli kesarevo operatsiyasini amalga oshirgan.
Barri o‘z hayoti davomida jinsini maxfiy saqlagan. 1865 yilda vafotidan so‘ng uning aslida ayol ekani ma’lum bo‘lgan. Uning tarixi tibbiyot, harbiy xizmat va gender tengsizligi mavzusida muhim burilish yasagan.
Fransiya adabiyotidagi "Djorj" — aslida Amantin
Jorj Sand taxallusi ortidagi ayol — Amantin Lyusius Avrora Dyupen — XIX asr fransuz adabiyotida o‘z o‘rniga ega bo‘lgan mashhur yozuvchi. U Parijda tug‘ilib, ijtimoiy adolat, erkin muhabbat va ayollar huquqlari mavzusida qalam tebratgan.
O‘zini erkak deb tanitishi, erkaklar kiyimida yurishi va "Jorj Sand" taxallusidan foydalanishi — u davrdagi jamiyatda erkaklarga berilgan imkoniyatlardan foydalanish uchun qilingan zarur qadam edi.
70 dan ortiq roman, pesa va maqolalar muallifi bo‘lgan Jorj Sand “Indiana”, “Consuelo” va “La Mare au Diable” kabi asarlari orqali jamiyatdagi ayollar ahvoli va tengsizlik muammolarini ko‘targan.
